De wereld komt te hulp

Door Ontwaakt!-correspondent in Zuid-Afrika

„EEN van ’s werelds grootste rampen.” „De omvangrijkste ramp die de planeet heeft getroffen sinds de Tweede Wereldoorlog Europa verwoestte.” Zo beschreven verschillende schrijvers de recente hongersnood in Afrika.

„In één jaar”, beweert het tijdschrift Newsweek, „stierven er 1 miljoen Ethiopische boeren en 500.000 Soedanese kinderen.” In Mozambique zijn volgens berichten honderdduizend personen omgekomen, en een tijdlang stierven er in Tsjaad maandelijks duizend mensen.

De wereld kwam te hulp, maar voor talloze Afrikanen kwam de hulp te laat. In sommige gevallen werd de vertraging veroorzaakt door functionarissen die de werkelijke omvang van de hongersnood verborgen hielden. Het voorbijgaan aan de noden van haar hongerige burgers was er mede de oorzaak van dat de Soedanese regering in 1985 werd omvergeworpen.

In maart 1984 deed Ethiopië een beroep op de wereld om 450.000 ton graan te zenden. Dit was geenszins overdreven, want de werkelijke behoefte was tweemaal zo groot. Maar de Verenigde Naties en hun lidstaten sloegen er weinig acht op. Men bood minder dan 100.000 ton graan aan, en dat op een tijd waarin de graanoverschotten in de wereld de 190.000.000 ton benaderden! Wat de zaak nog verergerde, was het feit dat het maanden duurde voordat het weinige graan aankwam. Intussen stierven mensen van honger. De tol aan doden in één vluchtelingenkamp bereikte de honderd per dag.

Toen kreeg in oktober 1984 een Britse televisieploeg oponthoud in Ethiopië toen zij moesten wachten om te kunnen overstappen in een ander vliegtuig. Zij benutten hun tijd door kampen te bezoeken en filmden mensen die daar lagen te verhongeren. „Ik huilde, toen ik deze film aan het monteren was”, zei cameraman Mohammed Amin. „Ik brak echt in tranen uit en huilde.”

Een enorme reactie

De film werd getoond op het BBC-journaal en vervolgens overgenomen door 425 tv-maatschappijen over de hele wereld. De uitwerking was enorm. Boze burgers eisten actie van de regeringen. Popmusici wendden hun winstgevende beroep aan voor een liefdadigheidsactie en hebben tot het moment van schrijven honderd miljoen dollar weten te verzamelen! Al deze publiciteit resulteerde in een van de grootste hulpprogramma’s die de wereld ooit heeft aanschouwd.

Scheepsladingen graanoverschotten begonnen Afrika binnen te stromen. Europese regeringen zorgden gezamenlijk voor een voedsel-luchtbrug tot diep in Soedan. Nog opmerkelijker was de gezamenlijke operatie om voedsel in het hoogland van Ethiopië te krijgen. In zijn boek Ethiopia: The Challenge of Hunger beschreef Graham Hancock de aanblik op de luchthaven Bole in Addis Abeba: „Vliegtuigen met Russische, Amerikaanse, Oostduitse, Britse en een hele reeks andere kentekens stonden naast elkaar noodvoedselvoorraden te laden . . . Het was als een visioen waarin alle verheven beginselen die de Verenigde Naties voorstaan plotseling tot leven waren gekomen, en ik kon bijna horen hoe de zwaarden tot ploegscharen werden geslagen.”

Hoewel laat, heeft de reactie van de wereld op Afrika’s nood naar men zegt drie miljoen levens gered! Maar droevig genoeg heeft Afrika nog steeds gebrek aan voedsel. Volgens recente rapporten staan miljoenen in Ethiopië, Soedan en Mozambique voor de hongerdood. ’Waarom’, zo vraagt u zich misschien af, ’is Afrika niet in staat zichzelf te voeden?’ En, wat nog belangrijker is: ’Wat is de werkelijke oplossing?’

[Illustratieverantwoording op blz. 3]

FAO photo