Een blik op de wereld
Priester gestraft
Het Vaticaan heeft Charles E. Curran, een 52-jarige priester en vooraanstaande Amerikaanse theoloog, verboden rooms-katholieke theologie te doceren aan de Katholieke Universiteit van Amerika in Washington. De censuur volgde op Currans herhaalde aanvechten van het onvoorwaardelijke kerkelijke verbod op kunstmatige geboortenbeperking, van homoseksualiteit, abortus, voorechtelijke seks en echtscheiding. Curran voerde aan dat deze daden onder bepaalde omstandigheden moreel gerechtvaardigd zijn. (Volgens een in 1985 gehouden opiniepeiling is de meerderheid van de Amerikaanse katholieken het eens met Currans zienswijze inzake de moraliteit.) Deze maatregel — voor het eerst sinds 20 jaar toegepast in een conflict over strikt morele kwesties — wordt gezien als een hedendaags precedent voor de wijze waarop de kerk haar aanspraak op onfeilbaarheid inzake de moraalleer zal verdedigen. Sommige Vaticaanse functionarissen geloven dat deze censuur de manier is waarop het Vaticaan afrekent met afwijkende meningen onder Amerikaanse katholieken in kwesties inzake het kerkelijk gezag en de seksuele moraal.
AIDS en transplantaten
Op zijn minst twee organen met een onontdekte AIDS-besmetting zijn bij andere mensen getransplanteerd, aldus functionarissen van een ziekenhuis in Greensboro, North Carolina (VS). De organen met de AIDS-antilichamen waren afkomstig van een hersendood verkeersslachtoffer dat grote hoeveelheden bloed had gekregen. Uit het aanvankelijke bloedonderzoek van het slachtoffer bleek niet dat het bloed besmet was. De bloedtransfusies schijnen de AIDS-antilichamen gemaskeerd te hebben. Hoewel er nog geen gevallen zijn ontdekt waarbij getransplanteerde organen AIDS hebben overgedragen, waarschuwt het Amerikaanse Centrum voor Ziektebestrijding (CDC) dat organen van AIDS-patiënten worden „beschouwd als potentiële besmettingshaarden” en niet moeten worden gebruikt voor transplantaties.
Koffie of thee?
Natuurrampen en door mensen teweeggebrachte catastrofes zijn er de oorzaak van geweest dat koffieproducerende landen het afgelopen jaar een ingrijpende daling in de koffieproduktie hebben ondervonden. In de periode 1984-85 werden naar schatting 30 miljoen balen koffie geproduceerd, bericht de Londense Times, terwijl de produktie voor 1985-86 misschien niet boven de 16 miljoen balen komt. Als gevolg hiervan werd de prijs van ruwe koffie bijna verdubbeld — een verhoging die onvermijdelijk wordt doorberekend aan de consument. Zijn de Britten gealarmeerd door de stijgende koffieprijzen? Blijkbaar niet. The Guardian bericht een hernieuwde stijging in de theeconsumptie onder de Britten. Ongeveer 80 procent van de bevolking van het land bestaat uit theedrinkers. De Britten drinken gemiddeld vier kopjes per dag — meer thee dan er door „de rest van West-Europa en de Verenigde Staten te zamen” gedronken wordt. De kosten? Het luttele bedrag van een penny (ongeveer 3 1⁄2 cent) per kop, plus de kosten van melk en suiker.
Lutheranen verenigen zich
Officieel ingaande per 1 januari 1988, wordt de Evangelisch-Lutherse Kerk in Amerika de op drie na grootste protestantse kerk in de Verenigde Staten, met een ledental van 5,3 miljoen. Na 20 jaar onderhandelen hebben drie afzonderlijke lutherse groepen met een overweldigende meerderheid gestemd voor samensmelting tot een nieuwe denominatie. De bisschoppen van de fuserende groepen hopen dat de nieuwe kerk in sociale kwesties meer invloed zal hebben bij overheidsfunctionarissen, en een meer eensluidende stem zal hebben bij oecumenische contacten met andere kerken, en meer zwarten, Hispanics en Aziaten zal aantrekken.
Kind geeft ouders aan
Een 13-jarig Californisch meisje dat in augustus van dit jaar haar druggebruikende ouders bij de politie heeft aangegeven, is een beroemdheid geworden. Filmproducenten uit Hollywood zien in het dramatische gegeven dat een kind het illegale druggebruik van haar ouders bij de politie aangeeft, mogelijkheden voor een kassucces. „Op zijn minst een dozijn filmondernemingen doen ijverig moeite om de verfilmingsrechten op haar verhaal te verkrijgen, bericht The New York Times. Zij heeft naar verluidt een tas met marihuana, pillen en cocaïne naar de politie gebracht na bij haar ouders vergeefs te hebben gepleit geen drugs meer te gebruiken.
Verpleegsters roken nog altijd
Ondanks steeds meer longkanker en het onweerlegbare bewijs dat de ziekte in verband staat met tabakgebruik, gaan grote aantallen verpleegsters roken, aldus dr. Craig Stotts van de afdeling Verpleegkunde van de University of Texas in Austin (VS). Uit zijn onderzoek bleek dat er minder verpleegsters met roken zijn gestopt dan andere werkers in de gezondheidszorg en dat verpleegsters verhoudingsgewijs meer roken dan de Amerikanen in het algemeen. Waarom? De redenen die verpleegsters aanvoeren voor het niet opgeven van roken zijn stress, frustratie en gebrek aan wilskracht. „Als er geen sigaretten waren geweest,” zei Stotts, „zou longkanker een van de zeldzaamste ziekten zijn.”
Ongeluk met waterstofbom
Uit pas vrijgegeven documenten van de Amerikaanse regering bleek dat een van de krachtigste waterstofbommen die ooit zijn gemaakt — 19.000 kg zwaar — 29 jaar geleden per ongeluk uit een Amerikaanse bommenwerper is gevallen nabij de stad Albuquerque in New Mexico (VS). Er deed zich geen kernexplosie voor en niemand raakte gewond, hoewel toen de bom insloeg, de niet-nucleaire explosieven wel tot ontploffing kwamen en een krater deden ontstaan van 3,7 meter diep en 7,6 meter doorsnede, aldus de Albuquerque Journal. „Het is mogelijk de krachtigste bom die wij ooit hebben gemaakt”, zei een kernwapenspecialist. Onderzoekers geloven dat de potentiële kernkracht van de bom meer dan tien megaton bedroeg, ofte wel tien miljoen ton TNT, meer dan 600 maal de vernietigingskracht van de atoombom die in de Tweede Wereldoorlog op Hirosjima werd geworpen.
Bijna uitgestorven
Een aan de lepelaar verwante vogelsoort, de kleurrijke Japanse ibis, dreigt uit te sterven. In 1977 waren er in Japan acht van deze ibissen. Tegen 1981 waren er nog maar zes van deze prachtige vogels over. In een poging de vogel voor uitsterven te behoeden en de voortplanting te stimuleren, ving de Japanse Milieudienst de overgebleven wilde vogels en bracht ze onder in een reservaat op het geboorte-eiland van de vogels, het Japanse eiland Sadogasjima. Tegen 1983 waren er nog maar één mannetje en twee wijfjes in leven. Aangezien de vogels geen nakroost voortbrachten, leende China aan Japan een van hun 18 Japanse ibissen, een mannetje. Maar tot op heden heeft de fokpoging geen succes gehad. Nu recentelijk een van de overgebleven wijfjes is doodgegaan, overwegen functionarissen van de Milieudienst en het Toki Reservaat kunstmatige inseminatie als de laatste hoop op het behoud van de Japanse soort.
Het juiste zaad voor Afrika?
Tijdens de Groene Revolutie van de jaren ’60 werden er zaadvariëteiten geïntroduceerd die in veel landen buitengewoon rijke oogsten hebben opgeleverd. Waarom hebben dezelfde zaden de honger in Afrika niet verminderd? „De Groene Revolutie heeft de Derde-Wereldlanden van zuidelijk Afrika niet geholpen”, verklaart dr. H. Garnett, hoofd van de vakgroep Microbiologie aan de Universiteit van de Witwatersrand (Zuid-Afrika). Nieuwe zaadvariëteiten zijn afhankelijk van landbouwtechnieken die voor de meeste Afrikanen te kostbaar zijn. Bovendien verschillen klimaat en bodem in Afrika vaak van die in de landen waarin het zaaigoed werd ontwikkeld. „Men moet voorzichtig zijn met het invoeren van variëteiten die in Europa of de VS zijn ontwikkeld”, verklaarde Garnett. „Bepaalde maïssoorten die een hoge opbrengst leveren, zijn toch niet geschikt voor sommige Afrikaanse boeren, daar die soorten grote hoeveelheden extra chemicaliën en water nodig hebben om tot rijpheid te geraken.”
Vroeg begin
De zomertijd zal volgend jaar in Amerika eerder beginnen. In plaats van op de laatste zondag in april, zal de zomertijd op de eerste zondag in april ingaan. Hij zal nog altijd op de laatste zondag in oktober eindigen. Men schat dat het vroegere begin meer dan 1500 gewonden en 20 doden ten gevolge van verkeersongelukken zal voorkomen en meer dan $28 miljoen zal besparen aan kosten door ongelukken.
Nieuwe auto voor gehandicapten
Onlangs is in Japan een auto voor ernstig gehandicapten ontwikkeld. „De nieuwe auto kan worden bestuurd door hen die ernstig lichamelijk gehandicapt zijn aan alle . . . vier ledematen, met inbegrip van personen die nu [gekluisterd] zijn aan elektrische rolstoelen”, bericht de Asahi Evening News. In deze auto, een aanpassing van een gewoon model, gebruikt de bestuurder in plaats van een stuurwiel, gas- en rempedaal een 30 cm lange stuurknuppel. Als de knuppel naar voren wordt geduwd, versnelt de auto, achterwaarts getrokken stelt hij de remmen in werking, en een zijwaartse beweging zorgt voor het sturen. In de buurt van de stuurknuppel geplaatste knoppen zorgen voor andere functies zoals verlichting, ruitewissers en achteruitrijden. Het ombouwen van één auto kost ongeveer 900.000 yen (ƒ 13.500).
Nieuw relikwie?
Een oude boot die gevonden werd op de bodem van het Meer van Galiléa toen door droogte het waterniveau was gezakt, is snel een religieus relikwie aan het worden. Archeologen hebben de boot gedateerd rond de tijd van Christus en zeggen dat de houten boot intact is gebleven omdat hij werd overdekt door een laag zuurstofvrij slik dat weinig activiteit van bacteriën toeliet. Zoals bericht in het tijdschrift Discover, werd de boot verpakt in polyurethaan en aan wal gebracht waar hij zal worden verduurzaamd met een synthetische was. „Wij willen allerminst dat dit een heilig relikwie gaat worden”, zegt de archeoloog Shelly Wachsman van het Israëlische Ministerie van Oudheden. Er zijn echter reeds pelgrims samengestroomd die geloven dat dit de boot is waarmee Jezus het Meer van Galiléa is overgestoken, vlak nadat hij op wonderbaarlijke wijze 5000 mensen had gevoed. Wanneer sommigen horen dat zij de boot wegens zijn broosheid niet mogen aanraken, vragen zij Wachsmans handen te mogen aanraken aangezien hij de boot heeft aangeraakt!
Het doel voorbijgestreefd
De snelheid en wendbaarheid van gevechtsvliegtuigen is in de laatste jaren zo toegenomen dat de mens de beperkende factor in de technologie is geworden. Vliegtuigen uit de Eerste Wereldoorlog hadden 10 tot 15 meters, instrumenten en bedieningsorganen. Dat aantal steeg tot 35 in de jachtvliegtuigen van de Tweede Wereldoorlog. Hedendaagse vliegtuigen hebben er ongeveer 300. De piloot moet alle informatie in het oog houden, zijn gevolgtrekkingen maken en in een fractie van een seconde beslissingen nemen terwijl hij zich in een gevaarlijke omgeving bevindt. Bovendien kunnen de vliegtuigen op hoge snelheid manoeuvres uitvoeren die voor de piloot een enorme belasting betekenen. Over een zo’n scherpe bocht zei The Wall Street Journal: „In het gunstigste geval zal zo’n manoeuvre bloedvaatjes in zijn armen doen knappen, tijdelijke blindheid veroorzaken, zijn hoofd tegen zijn borst slaan, het bloed uit zijn hersenen doen wegtrekken en hem het gevoel geven dat hij negenmaal zwaarder weegt dan normaal. In het ergste geval kan het een tijdelijke bewusteloosheid veroorzaken en een crash.” Een aantal piloten hebben zo hun leven verloren.