Geestesziekte — De mysterieuze kwaal

Irene heeft geen idee wat er verkeerd ging. „Ik was dertig,” herinnert zij zich, „een werkende moeder met de zorg voor twee kinderen. O jawel, ik had wat problemen. Maar niets ongewoons”, dat wil zeggen, totdat de eerste symptomen van haar ziekte verschenen.

„Op een dag stapte ik op een wildvreemde vrouw af en hield vol dat zij mijn overleden zuster was. Ik was er zeker van dat haar uiterlijk en haar stem precies die van mijn zuster waren. Dat was de eerste keer dat ik het contact met de werkelijkheid kwijt was.

Enige tijd later liep ik van de kapper terug naar huis en begon ik te huilen. Ik wist zeker dat mijn man mij had verlaten en de kinderen had meegenomen! Maar toen ik thuiskwam, waren zij er nog. Mijn man zag dat er iets mis was en bracht mij naar het huis van een van mijn zusters. Ik was er echter van overtuigd dat zij me wilde vermoorden! Mijn man besloot toen met mij naar een ziekenhuis te gaan.”

Zo begon Irenes langdurige en moeitevolle omzwerving — ziekenhuisopnamen, psychoanalyse, shocktherapie en medicatie — een speurtocht naar genezing voor de mysterieuze ziekte die haar leven had ontredderd.

GEESTESZIEKTEN brengen een schrikbarende hoeveelheid menselijk leed teweeg. Volgens het Amerikaanse Nationale Instituut voor de Geestelijke Volksgezondheid (NIMH) lijdt ruwweg één op de vijf volwassen Amerikanen aan een psychische stoornis. „De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO 1975a) maakt melding van naar schatting 40 miljoen onbehandelde gevallen van geestesziekte in de ontwikkelingsgebieden van de wereld; misschien wel 200 miljoen lijden aan minder ernstige stoornissen.” — Third World Challenge to Psychiatry.

Louter getallen kunnen echter niet de smart beschrijven die door geestesziekte wordt veroorzaakt. „Kunt u zich voorstellen hoe het is”, vraagt de moeder van een geesteszieke man, „om in de behandelkamer van de dokter te zitten met een zoon die het grootste deel van zijn leven gewijd heeft aan het helpen van anderen, en te beseffen dat hij niet langer diezelfde persoon is?” Een geestesziekte draagt ook vaak een etiket van schande, een ziekte omhuld met woorden die minachting uitdrukken (krankjorum, getikt). Vrienden en familieleden begrijpen er vaak net zo weinig van als in de Middeleeuwen het geval was — toen men zei dat krankzinnigen ’van de Duivel bezeten’ waren.

Niettemin beginnen de geestesziekten iets van hun geheimen prijs te geven. Recente doorbraken in de medische research hebben er nieuw licht op geworpen. Nieuwe behandelingsmethoden stellen voormalige geesteszieke patiënten — zoals Irene — in staat om een normaal en produktief leven te leiden. De beide volgende artikelen zullen zowel de aandacht richten op deze aanmoedigende ontwikkelingen als op Irenes stellige hoop op blijvende genezing in de nabije toekomst.