Jonge mensen vragen . . .

Mijn ouders werken — Wat moet ik alleen in dat lege huis?

„HET gaat wel eens een beetje vervelen.” Gary, een vijftienjarige jongen, beschrijft hoe het is om in een leeg huis thuis te komen. „Ik kom ongeveer om drie uur thuis. Ik eet een hapje, kijk misschien wat naar de tv of draai wat platen.” Zijn vader, een alleenstaande ouder, werkt hele dagen.

Miljoenen jongeren — zowel kinderen van alleenstaande ouders als van twee-inkomensgezinnen — verkeren in soortgelijke omstandigheden. En zij zullen je uit de eerste hand vertellen dat het niet altijd gemakkelijk is werkende ouders te hebben. Net als Gary brengen zij misschien een flink deel van elke dag in hun eentje door.

Maar kijk nu eens naar een onlangs in Psychology Today gepubliceerde studie. Experts op het gebied van de kinderverzorging vreesden dat aan zichzelf overgelaten jongeren ernstige gedragsstoornissen zouden ontwikkelen. Maar wat bleek toen 48 sleutelkinderen werden vergeleken met 48 jongeren die na schooltijd door volwassenen werden opgevangen?a „In tegenstelling tot wat men zou verwachten, constateerden de onderzoekers dat er weinig verschil tussen de beide groepen was. Onderwijzers kwalificeerden de sleutelkinderen als maatschappelijk even goed aangepast als de andere kinderen. Bovendien bleken de sleutelkinderen over evenveel zelfrespect te beschikken en net zo goed het gevoel te hebben dat zij hun leven aankonden als degenen die na schooltijd onder toezicht van een volwassene stonden.”

Wat valt hieruit op te maken? Dat, hoewel het beslist niet ideaal is om na schooltijd op jezelf aangewezen te zijn, het ook geen ramp hoeft te zijn. Het verschil zit hem in de manier waarop je de situatie aanpakt.

Alleen zijn — De gevaren

„In het verleden vroegen de ouders zich ongerust af wat hun kinderen uitvoerden als zij ’s avonds niet thuis waren”, zegt de schrijver Vance Packard. „Tegenwoordig, als beide ouders werken, is het waarschijnlijker dat zij zich ongerust afvragen wat de jongelui ’s middags uitvoeren, als er in zoveel huizen geen volwassenen aanwezig zijn.” Volgens Packard is een leeg huis dikwijls het toneel van seksuele immoraliteit.

Als je het huis voor jezelf hebt, kan dat ook de deur openzetten voor andere verkeerde dingen. Gary vertelt: „Nadat mijn ouders gescheiden waren, heb ik een tijdlang bij mijn moeder [die geen christen is] gewoond. Zij liet mij nogal eens aan mijn lot over. Op een keer toen zij weg was, heb ik sigaretten van haar gepakt.” Gelukkig was dit niet het begin van een levenslange verslaving. „Ik heb er maar één of twee gerookt”, zegt Gary.

Natuurlijk veroordeelt de bijbel zowel ongeoorloofde seks als onreine gewoonten zoals roken (1 Korinthiërs 6:9; 2 Korinthiërs 7:1). En hoewel niet alle kinderen van werkende ouders experimenteren met verkeerde dingen, ervaren velen het alleenzijn als ontzettend vervelend. De auteurs van Being Adolescent stelden vast dat het typerend voor jongeren is dat zij passief, slaperig, verveeld en ongemotiveerd zijn als zij noodgedwongen alleen zijn. Voor de televisie zitten en rondhangen in winkelcentra en amusementshallen met videospelen worden hun voornaamste bezigheden. ’Wat valt er thuis nou te doen?’ vragen zij.

De waarde van eenzaamheid

Het boek Being Adolescent merkt op: „Grote kunstwerken of wetenschappelijke ontdekkingen komen gewoonlijk tot stand wanneer iemand in zijn eentje worstelt. Het persoonlijke inzicht waardoor het leven betekenis krijgt, ontbloeit dikwijls in de eenzaamheid. Toch zijn de meeste mensen doodsbang voor de eenzaamheid en hebben zij er heel wat voor over om niet alleen te zijn. Een van de mooiste gelegenheden tot groei die de puberjaren bieden, is te leren hoe het alleenzijn gebruikt kan worden als een middel om doeleinden te verwezenlijken in plaats van als iets wat ten koste van alles vermeden moet worden.”

Jezus Christus maakte een goed gebruik van het alleenzijn. Voordat Jezus met zijn bediening begon, begaf hij zich 40 dagen en 40 nachten alleen de wildernis in (Matthéüs 4:1, 2). Ongetwijfeld heeft hij de tijd die hij alleen doorbracht, gebruikt om te bidden en om te mediteren over het grootse werk dat vóór hem lag. Naderhand zocht Jezus geregeld voor enige tijd de eenzaamheid op (Lukas 5:16; Markus 1:35). Niet dat Jezus een kluizenaar was. De spreuk waarschuwt: „Wie zich afzondert, zal zijn eigen zelfzuchtige verlangen zoeken” (Spreuken 18:1). Daarom wisselde hij periodes van eenzaamheid evenwichtig af met omgang met mensen.

Ook jij kunt leren de eenzaamheid produktief te gebruiken. Meteen aan je huiswerk beginnen, is een uitstekende gewoonte. Een jongere die verbonden is met een gemeente van Jehovah’s Getuigen merkt echter nog op: „Ik gebruik de tijd ook om de [op de bijbel gebaseerde] tijdschriften De Wachttoren en Ontwaakt! te lezen. Ook is het een mooie tijd om me voor te bereiden op onze [christelijke] vergaderingen.” Op zulke vergaderingen krijgt hij noodzakelijke en opbouwende omgang die een tegenwicht helpt vormen tegen de tijd die hij in eenzaamheid heeft doorgebracht.

Help een handje in huis

Lecille, een tiener, zegt: „Ik zorg voor mijn kleine zusje en help Mams om het huis netjes te houden. Op die manier hoeft Mams in het weekeind niet zoveel te doen.” Toegegeven, misschien lijkt het je niet eerlijk dat jij moet werken als je wilt spelen. Maar de psycholoog David Elkind zegt over het verrichten van eenvoudige huishoudelijke karweitjes: „Dit zijn beslist eisen die redelijkerwijs aan kinderen gesteld mogen worden . . . Men zou zelfs kunnen zeggen dat ook in twee-oudergezinnen met slechts één werkende ouder veel kinderen erbij gebaat zouden zijn als er van hen werd verwacht dat zij wat meer zelf zouden doen.” Zich van bepaalde huishoudelijke taken kwijten, is op die manier een methode om de verveling te bestrijden — en om verantwoordelijkheidsbesef aan te kweken.

Gary vertelt: „Van jongs af aan heb ik thuis dingen moeten doen zoals mijn bed opmaken en vuilnis buiten zetten.” Hij geeft wel toe: „Maar ik heb nooit hoeven koken, hoewel ik wel weet hoe je een sandwich moet maken of een boterham moet roosteren!” Huishoudelijke karweitjes verrichten heeft hem niet geschaad; eerder heeft het bijgedragen tot zijn emotionele groei.

Waarom zou je dus niet eens proberen ook je portie te dragen als het op het huishouden en corveewerkjes aankomt? (Vergelijk Galáten 6:5.) Toegegeven, zoals dr. Elkind verklaart, ’kunnen de eisen en verwachtingen van ouders uit de hand lopen’. Als je vindt dat er te veel op je schouders wordt gelegd, denk dan eens aan wat een artikel in het tijdschrift ’Teen voorstelde: „Ga er met je ouders voor zitten en werk samen een schema uit dat jou nog wat vrije tijd overlaat voor vrienden, huiswerk . . . en het gelijktijdig wat makkelijker maakt voor je toch al zo drukke vader en moeder.”

’Ik voel me verwaarloosd’

Een tienermeisje genaamd Melissa klaagt: „Soms voel ik me verwaarloosd. Paps komt pas tegen zeven uur thuis. En dan wil hij alleen nog maar eten en slapen. Met Mams is het al net zo. Zij komt thuis en gaat koken. Wij krijgen nooit een kans om eens te praten.” Een andere jongere zegt: „Toen ik jonger was en maar één van mijn ouders werkte, was ons gezin hechter. Nu zij beiden werken, is onze verhouding niet zo hecht meer.”

Er is daarom voor jou misschien geen andere keus dan de gelegen tijd uit te kopen om te genieten van het gezelschap van je ouders. (Vergelijk Efeziërs 5:16.) Dat betekent dat je moet maken wat er te maken is van de tijd die je samen hebt. Je zou bijvoorbeeld kunnen aanbieden samen met je ouders aan wat huishoudelijke bezigheden te werken. Een werkende moeder zegt: „Je komt nader tot elkaar als je samen werkt.” Gary en zijn vader hebben nog een andere gelegen tijd gevonden om van elkaars gezelschap te genieten: „Wij gaan altijd samen boodschappen doen.”

Gezamenlijk eten is nog een manier om een goede verhouding met je ouders te bevorderen. Vermijd het de koelkast te plunderen zodra je thuiskomt; probeer te wachten tot je als gezin gezamenlijk kunt eten. Je zou zelfs kunnen leren koken en je vader of moeder af en toe met een maaltijd verrassen! (Spreuken 15:17) Enkele hartelijke ogenblikken aan tafel maken de paar uur dat jullie gescheiden waren weer goed.

Ten slotte, als je ouders christenen zijn, probeer dan een geregelde „uitwisseling van aanmoediging” met hen te hebben (Romeinen 1:12). Gary zegt: „Mijn vader en ik bestuderen elke donderdagavond een uur of twee de bijbel.” Zou jij je ouders om een soortgelijke regeling kunnen vragen? Hun beider belangstelling voor geestelijke zaken heeft Gary en zijn vader geholpen een hechte band te behouden.

Als allebei je ouders werken, zullen zij er waarschijnlijk dagelijks niet zijn als jij thuiskomt. Maar wanhoop niet. En word geen kluizenaar. Gebruik je tijd verstandig en produktief. Je zult niet alleen leren je te redden — misschien leer je zelfs gesteld te raken op je korte periodes van alleenzijn.

[Voetnoten]

[Illustraties op blz. 15]

Veel creatieve projecten vereisen de concentratie die mogelijk is als je alleen bent