AIDS — Uniek in de wereldgeschiedenis!

NOG maar zo kort geleden als 1981 was de immuundeficiëntieziekte AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) vrijwel onbekend. Nu heeft deze aandoening zich tot vrijwel elk werelddeel uitgebreid, en de wereld raakt in paniek.

AIDS doet een aanval op het immuunsysteem — het mechanisme waarmee het lichaam ziekte bestrijdt. De slachtoffers ervan worden weerloos tegen zeldzame vormen van kanker en andere fatale ziekten. Wellicht zijn reeds een miljoen Amerikanen en honderdduizenden in andere landen aan deze angstaanjagende ziekte blootgesteld geweest.

Het begon in 1980-1981, toen artsen in Los Angeles en New York gevallen tegenkwamen van een zeldzame soort longontsteking, Pneumocystis carinii, en een gewoonlijk langzaam groeiende kanker die bekendstaat als Kaposi-sarcoom. Alle slachtoffers waren hetzij jonge mannelijke homoseksuelen of druggebruikers. Artsen noemden hun symptomen „de immunologische gevolgen van een onbekend proces”.

Dr. Ward Cates van de Amerikaanse Centra voor Ziektebestrijding zei later dat deze ziekte een potentieel had dat „veel erger was dan alles wat de mensheid ooit tevoren heeft gezien”. Dr. John Seale, een expert op het gebied van besmettelijke ziekten, was het daarmee eens. Vorige zomer schreef hij in de Britse Journal of the Royal Society of Medicine dat AIDS in staat is „een dodelijke pandemie” teweeg te brengen „in alle overbevolkte grote steden en dorpen van de Derde Wereld, in een omvang die zijn weerga in de geschiedenis niet heeft”.

De wereld overspoeld

AIDS werd in 1981 voor het eerst geïdentificeerd in de Verenigde Staten. Vanaf dat kleine begin groeide het aantal slachtoffers in dit ene land tot 10.000 in april 1985 en meer dan 16.500 in januari van dit jaar. Er zijn al meer dan 8400 doden gevallen en voor de overigen wordt geen hoop gegeven, aangezien AIDS als onveranderlijk fataal wordt beschouwd.

De laatste tijd is naar verluidt het aantal slachtoffers elke negen maanden verdubbeld. Als dit groeitempo zich zou voortzetten, zou omstreeks 1990 ongeveer een half miljoen Amerikanen door AIDS getroffen zijn, bijna evenveel als er tijdens de grote Spaanse-griepepidemie van 1918-1919 gestorven zijn. Geen wonder dat men AIDS „een van de meest sinistere besmettelijke ziekten van deze of enige andere eeuw” heeft genoemd!

Hoewel aanvankelijk de meeste bekende slachtoffers zich in de VS bevonden, overspoelde AIDS al spoedig de wereld. The New York Times berichtte: „Het aantal gevallen van AIDS in Genève en Parijs wedijvert nu met dat in Los Angeles, en weerspiegelt de vloedgolf van gevallen buiten de Verenigde Staten.” En het tijdschrift Time zei in de uitgave van 28 oktober 1985: „In West-Duitsland, dat 300 gevallen heeft, schat het Robert Koch Instituut dat er 100.000 dragers van het HTLV3-virus zijn.”

Volgens een bericht van vorig voorjaar stierf van de Europese AIDS-patiënten 61 procent binnen een jaar — en 83 procent binnen drie jaar.

De oorzaak identificeren

Begin 1984 maakten twee afzonderlijke teams van onderzoekers, op verschillende continenten, bekend dat zij het AIDS-virus hadden geïsoleerd. Professor Luc Montagnier van het Institut Pasteur te Parijs en Dr. Robert Gallo van het Nationaal Kankerinstituut in de VS berichtten onafhankelijk van elkaar dat zij het virus hadden geïsoleerd dat de vermoedelijke veroorzaker van AIDS is. Dit virus valt een subgroep van witte bloedcellen aan die T-4 lymfocyten heten. Daarom gaven de Fransen het de naam „lymphadenopathie-virus” (LAV), terwijl de Amerikanen het „humaan T-cel leukemievirus III” (HTLV3) noemden.

Waar is deze internationale ziekte vandaan gekomen? Hoe heeft ze zich zo snel verbreid? En welke voorzorgsmaatregelen kan men nemen? Deze belangrijke vragen worden in de volgende artikelen besproken.

[Illustratie op blz. 3]

Het AIDS-virus komt te voorschijn uit witte bloedcellen

[Verantwoording]

Centers for Disease Control, Atlanta, Ga.