Jonge mensen vragen . . .
Wat moet ik doen als mijn ouders tegen mij schreeuwen?
„WAAROM kunnen mijn ouders niet gewoon tegen mij praten zonder te gaan schreeuwen?” vraagt Keith. Martha weeklaagt in dezelfde trant: „Waar we ook over praten, het eindigt er altijd mee dat we tegen elkaar schreeuwen.” Klinken de woorden van Keith en Martha je bekend in de oren? Zo ja, dan vraag je je vermoedelijk af —
Waarom dat geschreeuw?
Laten wij realistisch zijn. Er zijn gelegenheden die een luider-dan-normaal stemgeluid vereisen. Misschien moet je gewekt worden voor school of voor een maaltijd geroepen worden. Je verwacht toch niet dat er dan tegen je wordt gefluisterd? En soms zijn ouders misschien terecht uit hun doen.
De bijbel vermeldt bijvoorbeeld dat Jezus op twaalfjarige leeftijd door zijn ouders, Jozef en Maria, meegenomen werd voor hun aanbidding in Jeruzalem. Toen het gezin zich weer op weg naar huis begaf, kwamen zij pas na een volle dag tot de ontdekking dat Jezus niet bij hen was. Maar na drie dagen zoeken werd Jezus gevonden in Jeruzalem, waar hij naar de leraren in de tempel luisterde en hun vragen stelde. Kun je je de bezorgdheid in Maria’s stem voorstellen als zij zegt: „Jongen, wat heb je ons aangedaan? Je vader en ik zaten in angst en hebben je overal gezocht.” — Lukas 2:48, GNB.
Misverstanden doen zich nu eenmaal voor, net zoals in het geval van Jezus. Er ontstaan echter problemen als je een normaal antwoord verwacht en er in plaats daarvan tegen je geschreeuwd wordt. Maar als je er even over nadenkt, kun je misschien begrijpen waarom dit soms gebeurt. Merk bijvoorbeeld eens op wat enkele jonge mensen zeggen:
Michelle: „Mijn ma is erg ongeduldig en loopt niet altijd over van begrip, en ik ben geneigd over het hoofd te zien dat ze èn een baan heeft èn voor de kinderen moet zorgen.”
Harry: „Ik vind het vervelend als moeder haar agressie op mij botviert. Dat gebeurt als ze na een moeilijke dag helemaal overstuur thuiskomt van haar werk. Ik wou dat ze niet hoefde te werken.”
Denise: „Mijn grootste probleem heb ik thuis, met mijn pa. Ik begrijp best dat hij veel verantwoordelijkheden en zorgen heeft, maar die reageert hij altijd af op de rest van het gezin.”
Merk op welke problemen hier voor de dag komen. Misschien wordt een van je ouders, of worden ze allebei, dagelijks geconfronteerd met een veeleisende baas of medewerkers waar zij moeilijk mee kunnen opschieten. Financiële problemen, ziekte, of zelfs de onzekerheden die je ouders zelf hebben, kunnen van invloed zijn op de toon die zij tegen jou gebruiken. Deze problemen zijn geen verontschuldiging voor hun geschreeuw, maar ze helpen je wel te begrijpen waarom er af en toe geschreeuwd wordt. — Vergelijk Efeziërs 4:31, 32.
En is het niet zo dat ook jij je misschien wel eens schuldig hebt gemaakt aan stemverheffing, misschien zelfs wel tegen je vrienden? „Want wij allen struikelen vele malen”, verklaart de bijbel (Jakobus 3:2). Kijk eens naar Paulus, Barnabas en Markus, mannen die een vooraanstaande plaats in de bijbel innemen. Toen Barnabas Markus mee wilde nemen op Paulus’ tweede zendingsreis en Paulus daar niets voor voelde, ’ontstond hierover een scherpe uitbarsting van toorn’ (Handelingen 15:39). Dus soms kunnen ouders als zij van streek zijn ook hun stem wel eens verheffen. Voor het geval dit gebeurt, volgen hier enkele suggesties:
Probeer om niet
. . . TERUG TE SCHREEUWEN! Misschien wel de meest voorkomende valstrik is dat je je laat verleiden tot een wedstrijd in schreeuwen. „Ik ga terugschreeuwen tegen haar”, verklaart Marion met betrekking tot haar moeder. Is dit verstandig? „Kwaad worden en uitvallen schept een situatie met alleen maar verliezers”, zegt Bill Nolan, een maatschappelijk werker in Salem (Massachusetts). Het is immers veel beter de raad uit Spreuken 15:1 op te volgen, waar staat: „Een zacht antwoord keert woede af, maar een woord dat smart veroorzaakt, doet toorn opkomen.”
. . . TE SPOTTEN! Ben je geneigd je ouders over de hekel te halen? Zou dit verstandig zijn? „Eer uw vader en uw moeder”, gebiedt Efeziërs 6:2. Door je ouders te bespotten of belachelijk te maken ken je hun beslist geen eer toe. De bijbel waarschuwt: „Het oog dat een vader bespot en dat gehoorzaamheid aan een moeder veracht — de raven van het stroomdal zullen het uitpikken en de zonen van de arend zullen het opeten” (Spreuken 30:17). Zou jij graag willen dat je ouders met jou de draak staken? Beslist niet! Dus waarom zou jij dat je ouders aandoen?
. . . EEN SCÈNE TE MAKEN OF TE MOKKEN! Pruilen, mokken of huilen legt alleen maar op een dramatische manier de nadruk op je eigen onvolwassenheid. Zulke acties zullen je ouders niet helpen jouw standpunt te begrijpen, en ze kunnen akelige gevolgen hebben. Koning Achab van het oude Israël wilde eens een wijngaard hebben die aan zijn paleis grensde. Maar wat er gebeurde toen hij de wijngaard niet kon kopen, lezen wij in 1 Koningen 21:4: „Dientengevolge kwam Achab in zijn huis, mismoedig en terneergeslagen . . . Toen legde hij zich neer op zijn rustbed en hield zijn gezicht afgewend, en hij at geen brood.” Achabs vertoon van zelfmedelijden had tragische gevolgen. Spreuken 18:1 vermaant derhalve: „Wie zich afzondert, zal zijn eigen zelfzuchtige verlangen zoeken; tegen alle praktische wijsheid zal hij losbarsten.”
. . . OVERGEVOELIG TE ZIJN! Bedenk eerst: Hoe hard was de stem van je vader of moeder nu eigenlijk? Het is bijzonder gemakkelijk wat overgevoelig te zijn voor de reactie van een ouder als je een probleem voorlegt of vraagt om iets wat je heel graag wilt. Als je merkt dat je je gekwetst voelt, bedenk dan: „Het inzicht van een mens vertraagt stellig zijn toorn, en het is luister van zijn kant, de overtreding voorbij te gaan.” — Spreuken 19:11.
. . . VOORTAAN NIETS MEER TE ZEGGEN! Als je je mond houdt, hoe wil je dan je gedachten aan je ouders duidelijk maken? Hoe zullen zij begrijpen wat jij vindt? Als je in de verleiding komt om een van de dingen van het ’probeer niet’-lijstje te doen, bedenk dan dat je alleen maar probeert het je ouders betaald te zetten en niet echt iets aan het probleem zelf doet. De bijbel geeft de aanmoediging: „Haast u niet in uw geest om aanstoot te nemen.” — Prediker 7:9.
Probeer daarentegen
. . . TE LUISTEREN! Zelfs al schreeuwen je ouders werkelijk, „Luister naar uw vader . . . veracht uw moeder niet” (Spreuken 23:22). Dit zal je helpen de gevoelens van je ouders te begrijpen en misschien zelfs onthullen waarom zij hun stem verheven hebben.
. . . TE GEHOORZAMEN! Opdrachten, of ze nu zachtjes of op luide toon uitgesproken worden, behoren te worden uitgevoerd. Door te gehoorzamen, geef je blijk van praktische wijsheid en van „de wijsheid van boven”, want die is „bereid tot gehoorzamen” (Jakobus 3:17). Door prompt te doen wat je ouders vragen, kun je er zeker van zijn dat zij heel vergenoegd zullen zijn — en dat eventueel geschreeuw zal bedaren.
. . . FOUTEN TOE TE GEVEN! Heel dikwijls is het geschreeuw veroorzaakt door overtreding van een huisregel of door het laten liggen van een opgedragen taak. Kom je in de verleiding je te verontschuldigen? Doe het niet. Geef je fout toe. Boze gevoelens worden makkelijker uit de weg geruimd wanneer iemand zijn fout toegeeft.
. . . VOORAF TE BEDENKEN WAT JE ZULT ZEGGEN! Spreuken 15:28 verklaart: „Het hart van de rechtvaardige mediteert om te antwoorden, maar de mond van de goddelozen doet slechte dingen opborrelen.” Denk eens aan het hoe, wat en waarom van je verzoek of je probleem. „Als het iets is waarvan je weet dat er wrijving van komt, vraag je dan eerst af met welk doel je de informatie wilt doorgeven”, redeneert Dr. Selma Miller. Ongetwijfeld zal enig voorafgaand wikken en wegen van wat je zult zeggen dikwijls een uitbarsting van woede kunnen voorkomen. Gelijktijdig zal het goed zijn te bepalen wat de werkelijk belangrijke punten zijn en dan alleen die naar voren te brengen.
. . . OP VERTROUWELIJKE VOET MET HEN TE STAAN! Ga niet pas met je ouders praten als je een probleem hebt. Praat geregeld met hen over de dagelijkse dingen. Vertel hun over je gevoelens. Stel je ook op de hoogte van de opvattingen, geloofsovertuigingen en waarden die je ouders eropna houden. Dit zal bijdragen tot een gezinsband van liefde en vriendschap die het makkelijker zal maken om ook gevoeliger kwesties kalm te bespreken.
. . . HET JUISTE OGENBLIK AF TE WACHTEN! Het is van essentieel belang dat je op het geschikte ogenblik bij je ouders aankomt met een verzoek of een probleem. Koning Salomo drukte het elegant uit: „Als gouden appels in zilver beeldsnijwerk is een woord, gesproken op de juiste tijd ervoor.” (Spreuken 25:11; vergelijk Esther hoofdstuk 4 en 5.) Stel vast wanneer je ouders het meest ontspannen en het makkelijkst te benaderen zijn.
. . . REALISTISCH TE ZIJN! „In het werkelijke leven is het onmogelijk met mensen te leven van wie wij houden, zonder ooit met elkaar in conflict te komen”, zegt Jenny Englemann, een psychotherapeute. Zij voegt eraan toe: „Een van de echte toetsstenen voor een relatie is, dat wij conflicten onder de ogen kunnen zien en uiteindelijk kunnen oplossen.”
Vergeet nooit dat je ouders heel veel van je houden en er intens in geïnteresseerd zijn te doen wat het beste voor je is. Probeer dus de bovenstaande suggesties toe te passen en zie eens of je verhouding met hen er niet drastisch op vooruitgaat.
[Illustraties op blz. 23]
„Kwaad worden en uitvallen schept een situatie met alleen maar verliezers”
„Een zacht antwoord keert woede af”