Een blik op de wereld
Onvruchtbaarheid als gevolg van SOA’s
● De term SOA (seksueel overdraagbare aandoening) heeft de uitdrukking geslachtsziekte verdrongen omdat het een specifieke aanduiding vormt van de wijze van overdracht (seksueel contact). De term omvat een aantal infecties die niet zijn inbegrepen bij de traditionele aanduiding geslachtsziekte. De laatstgenoemde uitdrukking heeft betrekking op vijf infecties waaronder gonorroe en syfilis. De term SOA omvat er 35 meer.
Meer dan 50 procent van de problemen met onvruchtbaarheid bij vrouwen in vele delen van de wereld, komt voor rekening van SOA’s, aldus professor Richard Morisset, voorzitter van een internationale conferentie over SOA’s, in 1984 gehouden onder auspiciën van de Wereldgezondheidsorganisatie. „Wat ons verontrust is dat de hedendaagse, veel mobielere vrouwen in toenemende mate in aanraking komen met infectieziekten zoals syfilis, gonorroe en chlamydia, terwijl de symptomen vaak onopgemerkt blijven”, zo zegt hij. „Als gevolg daarvan wordt een probleem met onvruchtbaarheid dat voorkomen had kunnen worden met een tijdige diagnose en een juiste behandeling, onvermijdelijk.” Hij schat dat elke zes seconden iemand in de wereld een SOA oploopt — en dat aantal neemt toe.
Ingewikkeld probleem
● „Vandaag of morgen”, zo verklaart een artikel in The Wall Street Journal, „kan een baby geboren worden met vijf ouders: de vrouw die de eicel gaf, de man die donor was van het zaad, de vrouw die nadat eicel en sperma in een laboratoriumkweekschaaltje waren samengevoegd, het embryo ontving en tot de geboorte droeg, en het onvruchtbare echtpaar dat opdracht gaf tot deze procedure en dat de baby zal opvoeden.” Hoewel het onwaarschijnlijk is dat het op deze wijze zal verlopen, is dit momenteel van medisch standpunt uit mogelijk. Er hebben reeds twee geboorten plaatsgevonden door overplanting van een embryo: ontstaan door kunstmatige inseminatie, wordt het embryo uit de vrouw bij wie het is verwekt, overgeplant in de baarmoeder van een onvruchtbare vrouw en zij draagt het kind dan tot de geboorte. Hoewel men de methode heeft toegejuicht als een zegen voor onvruchtbare echtparen die kinderen wensen, zijn er verontrustende maatschappelijke, morele en wettelijke vragen gerezen — met inbegrip van de vraag wie de wettige ouders zijn van een kind dat zo is verwekt. Naar verluidt hebben zich ook enorme emotionele problemen voorgedaan, en dat is ook niet verwonderlijk, want de procedure is strijdig met Gods wet die in de bijbel wordt uiteengezet.
Malaria steekt opnieuw de kop op
● Onder alle ziekten die op wereldomvattende schaal de gezondheid bedreigen, is malaria volksvijand nummer één genoemd. De ziekte treft 108 naties, doodt jaarlijks miljoenen mensen en heeft waarschijnlijk meer levens geëist dan alle oorlogen in de geschiedenis bij elkaar. Eens dacht men malaria te kunnen uitroeien, maar er vindt nu wereldwijd een dramatische herrijzenis plaats — met 365 miljoen ziektegevallen bij de laatste telling. Volgens de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) is het aantal in slechts tien jaar verviervoudigd. Hoe komt het dat malaria weer de kop opsteekt? De toegenomen aantallen wijt men aan een groeiende resistentie tegen insekticiden bij de mug die malaria overbrengt, en een zich tegelijkertijd in de malariaparasiet ontwikkelende resistentie tegen eens levenreddende medicijnen. Terwijl men in de internationale wetenschapswereld ijverig speurt naar nieuwe, effectieve geneesmiddelen, is er van commerciële zijde weinig belangstelling, aldus de Californische bioloog Irwin Sherman. Hij zegt: „De ontwikkelingskosten zijn erg hoog en de geldelijke opbrengst laag. De voornaamste afzetgebieden zijn de arme landen die zich de nieuw te ontwikkelen geneesmiddelen niet kunnen veroorloven.”
Hindoepriesteressen
● In strijd met gevestigd hindoegebruik is er een groep van 22 vrouwen gevormd en opgeleid voor het zingen van gebeden en het verrichten van reinigingsriten. Sommige van deze rishikas, of priesteressen, zijn zelfs geen brahmanen — de hoogste kaste waaraan vanouds het priesterschap is toegewezen. De groep die is opgeleid door een 76-jarige brahmaan, Shankar Hari Thatte, is naar verluidt de enige in haar soort in India. Waarom is ze geformeerd ondanks aanvankelijke sterke tegenstand? „De mannelijke priesters bedrogen de mensen, hun manier van leven was ontaard, zij waren niet in staat de heilige boeken na te komen”, zei de heer Thatte, eraan toevoegend dat de religieuze geschriften geen specifieke regel bevatten die vrouwen verbiedt de riten te verrichten. „Wij bemerkten dat de mannelijke priesters onbekwaam waren om goed religieus werk te verrichten en dat zij het gewoon om het geld deden”, zei één priesteres.
Alcohol en autorijden
● In de Verenigde Staten worden meer mensen gedood door auto’s dan door enig ander gebruiksartikel dat wordt verkocht, zo zegt de Amerikaanse Consumentenbond. Auto’s doden elke dag bijna 140 personen, waarbij dan ook vaak alcohol een rol heeft gespeeld. Een meting van het alcoholpercentage in het bloed geeft echter geen nauwkeurige indicatie of iemands rijvaardigheid is aangetast of niet, aldus onderzoekers aan de universiteit van Colorado. Dit komt omdat door genetische verschillen en ook door verworven tolerantie voor alcohol elk individu weer anders op alcoholgebruik reageert. De oude aanpak, de bestuurder vragen in een rechte lijn te lopen, vormt een veel nauwkeuriger indicatie, zo zeggen de onderzoekers.
De mening dat een dronken bestuurder minder gespannen is en daarom bij een botsing meer kans heeft aan ernstig letsel te ontsnappen, is naar men zegt ook onjuist. „Men begint steeds beter te begrijpen dat alcohol niet alleen de kans vergroot dat de bestuurder van een motorvoertuig een botsing veroorzaakt, maar tevens de menselijke tolerantie voor letsel als gevolg van een botsing vermindert”, zegt Dr. David Viano, onderdirecteur van de Afdeling Biomedische Wetenschap van General Motors. En een Zweeds onderzoek heeft aan het licht gebracht dat ook een ’kater’ de rijvaardigheid nadelig beïnvloedt. Vrijwilligers die dronken tot het niveau dat zij volgens de wet onder invloed verkeerden, vervolgens de hele nacht sliepen en de volgende morgen na het ontbijt werden getest, vertoonden een met 20 procent afgenomen rijvaardigheid — ondanks dat velen zeiden dat zij zich prima voelden. De rijvaardigheid bleef aangetast tot drie uur nadat de hoeveelheid alcohol in hun bloed tot nul was gedaald.
Avondklok voor tiener-chauffeurs
● Een verbod voor tieners om na donker een auto te besturen zou het aantal verkeersdoden onder hen bijna halveren, beweert een onderzoeker van de Universiteit van Calgary (Canada). Zijn onderzoek van 527 verkeersdoden in de tienerleeftijd liet zien dat de meeste dodelijke ongelukken laat in de nacht van vrijdag en zaterdag of vroeg op de zondagmorgen plaatsvonden. In een bericht over zijn bevindingen voegde de Globe and Mail eraan toe: „Avondklokken, ingesteld in 12 Amerikaanse staten, hebben tot een geweldige teruggang in het aantal doden en gewonden onder tieners geleid, variërend van 25 tot 69 procent in sommige rechtsgebieden, zo blijkt uit een rapport van het niet-commerciële Verzekeringsinstituut voor Veiligheid op Autowegen.” Ook de Canadese Onderzoeksinstelling voor Verkeersletsel bericht dat hoewel tieners tussen de 15 en 19 jaar in 1981 slechts ongeveer 10 procent van de bevolking uitmaakten, zij betrokken waren bij ongeveer 17 procent van alle doden onder bestuurders en bijna 25 procent van de doden onder de passagiers.
Spanningen in Russische huwelijken
● De voortdurende belasting van het boodschappen doen en voor allerlei noodzakelijke artikelen in de rij te moeten staan, is een voorname oorzaak van echtelijke ruzies, meldt de communistische partijkrant Pravda. Eén lezer had geschreven dat veel beroering binnen het gezin vermeden kon worden „als het maar mogelijk zou zijn om gewoon in de winkel om de hoek alle noodzakelijke artikelen te kopen, of een keer uit eten te gaan en in een eethuisje een fatsoenlijk maal te krijgen”. Nu wordt alleen aan in de rij staan jaarlijks in totaal 37 miljard uur besteed, zo bericht de krant — een stijging sinds het midden van de jaren ’70 toen het totaal op 30 miljard uur stond. Gemiddeld brengt een volwassen Rus 190 uur per jaar in wachtende rijen door. Andere oorzaken voor echtelijke spanningen zag men in de houding van de Russische man, die gewoonlijk weigert zijn werkende vrouw bij te staan met de opvoeding van de kinderen en de huishoudelijke karweitjes, en in het ontbreken van moderne huishoudelijke apparaten om het koken en schoonmaken te vergemakkelijken.
Luchtverontreiniging binnenshuis
● De luchtverontreiniging binnenshuis kan wel eens erger zijn dan de luchtvervuiling buiten, waarschuwt de Amerikaanse Veiligheidscommissie voor Consumentenprodukten. In een één jaar durend onderzoek van zo’n 40 huizen trof men in de daar aanwezige lucht tussen de 20 en 150 chemische verbindingen aan. Ze waren afkomstig van bouwmaterialen, spuitbussen, huishoudelijke apparaten, schoonmaakprodukten, stoffen die chemisch waren gereinigd en zelfs van cosmetica. Aangezien steeds meer woningen voor verwarming en airconditioning volledig van de buitenlucht worden afgesloten door het aanbrengen van tochtstrips en isolatie, blijven de vervuilende stoffen in huis opgesloten. „De niveaus van vluchtige organische verbindingen binnenshuis zijn gewoonlijk tien keer zo hoog als de niveaus buiten”, aldus het hierover voor de commissie opgestelde rapport. Blootstelling aan de betreffende chemicaliën is in verband gebracht met geboorteafwijkingen, kanker en allergische reacties. Het verdient aanbeveling de woning regelmatig te luchten en er aandacht aan te schenken welke produkten men binnenshuis gebruikt.
Rijden onder invloed van drugs
● Rijden onder invloed van drugs is in de Verenigde Staten aan het toenemen. „Federale beambten schatten dat drugs een rol spelen in 5 tot 10 procent van alle auto-ongelukken met dodelijke afloop en in 15 tot 20 procent van alle verkeersongelukken”, bericht The New York Times. Maar terwijl wetten specifiek aangeven bij welke hoeveelheid alcohol een persoon als dronken wordt beschouwd, is er geen soortgelijke drempel vastgelegd voor het rijden onder invloed van drugs. Toxicologen zijn het erover eens dat marihuana een nog krachtiger drug kan zijn dan alcohol. Zij vinden het echter moeilijk de hoeveelheid te bepalen waarbij iemands rijvaardigheid wordt aangetast. „Wij weten dat marihuana een probleem vormt, want de rijvaardigheid is op zijn minst vier tot zes uur na het roken van één enkele marihuanasigaret nog duidelijk aangetast”, zegt Dr. J. Michael Walsh, het hoofd van de afdeling Klinische Research van het Nationaal Instituut tegen Drugmisbruik. „Maar de politie kan niet zoals bij alcohol in een eenvoudige test aan de kant van de weg afdoende vaststellen of een automobilist drugs heeft gebruikt.”