Een blik op de wereld
Ruimterace
● De Amerikaanse president Ronald Reagan heeft een plan goedgekeurd om tegen 1992 een permanent bemand ruimtestation in een baan om de aarde te brengen. Zoals in het tijdschrift Maclean’s werd bericht, deed de president deze aankondiging in een toespraak „vol nationalistische retoriek en grootse plannen voor de kolonisatie van de buitenaardse ruimte”. Vijf mannen en twee vrouwen — specialisten in hun respectieve vakgebieden — zouden de eerste bemanning vormen, maar men verwacht dat de bemanning zal worden uitgebreid naarmate het ruimtestation wordt vergroot. De space shuttle zal worden gebruikt om de onderdelen en benodigdheden in een baan om de aarde te brengen. De kosten? In aanvang geraamd op $8 miljard, zullen ze tegen het eind van de eeuw wellicht de $30 miljard overschrijden. Het plan ondervindt niet overal instemming. Volgens de Nationale Academie van Wetenschappen bestaat er „geen wetenschappelijke behoefte” aan het ruimtestation. Sommigen zeggen dat de voorgenomen experimenten met onbemande satellieten kunnen worden verricht voor een fractie van de kosten. Anderen betreuren zulke uitgaven in een tijd waarin sociale programma’s worden besnoeid vanwege enorme budgettaire tekorten. Nationaal prestige is naar wordt gezegd de enige rechtvaardiging voor het ruimtestation. Zo zei Reagan: „Wij kunnen er trots op zijn te zeggen dat wij de eersten zijn, dat wij de besten zijn.”
Dure kogels
● De meeste mensen raken verontrust wanneer zij horen van de enorme bedragen die regeringen aan kernwapens en andere moderne oorlogswapens besteden. Maar hoe staat het met de kosten om de Amerikaanse soldaten te voorzien van gewone kogels voor hun M-16 geweren? Andy Rooney, een columnist van de Newyorkse Daily News, bericht dat het Ministerie van Defensie in 1983 613.700.000 patronen M-16 ammunitie kocht en voor 1984 nog eens 705.000.000 patronen bestelde. „Bedenk, dat is zonder dat wij in een oorlog verwikkeld zijn”, schrijft Rooney. „Als wij een halve dollar per stuk rekenen, hebben wij $650.000.000 aan kogels besteed, zonder de intentie daarmee iemand te doden.”
’Populariteit’ van operaties zonder bloedtransfusie
● „Alhoewel sommige religieuze groeperingen de eis stellen dat er zonder bloed wordt geopereerd, wint deze werkwijze aan populariteit onder het algemene publiek omdat mensen meer op hun hoede zijn voor ziekten die door transfusies worden overgebracht”, zegt Dr. Gerald Lemole, leider van het programma voor operaties zonder bloed in het Graduate Hospital in Philadelphia (VS). Door gebruik te maken van zoutoplossingen en een operatiemes dat de bloedvaten dichtschroeit, verricht men operaties zonder bloed op hartpatiënten en anderen die daarom vragen, aldus het tijdschrift Modern Healthcare. Het artikel wijst er tevens op dat een chirurg in Irving (Texas) „meer dan 5000 operaties zonder transfusies bij zowel [Jehovah’s] Getuigen als niet-Getuigen” heeft verricht door soortgelijke methoden te gebruiken.
De verbazingwekkende hersenen
● In tien seconden zijn de menselijke hersenen met hun honderd miljard zenuwcellen of neuronen in staat tien miljoen „bits” of eenheden van informatie te verwerken, zei professor Marco Trabucchi, directeur van het Farmacologisch Instituut aan de Universiteit van Brescia, tijdens een conferentie in Milaan. (Ter vergelijking: de vijf computers aan boord van de space shuttle Columbia verrichten gezamenlijk slechts ongeveer 325.000 bewerkingen per seconde.) Even verbazingwekkend is het feit dat in deze tien seconden alle tien miljoen informatie-eenheidjes via de talrijke organen van het lichaam verzameld en naar de hersenen verzonden moeten worden. De cijfers van de hoogleraar laten zien dat meer dan vier miljoen van die bits afkomstig zijn van de ogen, vijf miljoen van de huid, 300.000 van de oren en het restant voor rekening komt van reuk en smaak.
Echtscheidingen in China nemen toe
● China is getuige geweest van het hoogste aantal echtscheidingen in drie jaar — 370.000 paren — aldus de Japanse Jomioeri Sjimboen. Een onderzoek van 961 gevallen, uitgevoerd door het Sociologisch Instituut van de Academie voor Sociale Wetenschappen van Sjanghai, bracht de voornaamste redenen voor echtscheiding aan het licht, te weten: ontrouw, onverenigbaarheid van karakters, financiën, slecht seksleven, neurose, zelfzucht. Twee tendensen vallen erg op. Ten eerste, zo zegt het rapport, hebben echtscheidingen als gevolg van ontrouw „zich in de afgelopen twee jaar verdrievoudigd”. „De andere is dat echtscheidingen tussen mensen onder de dertig jaar toenemen.” Het bericht merkt op: „Zelfs oude mensen, vanouds vastzittend aan de traditionele moraal, zijn niet langer afkerig van scheiden.”
Anorexia nervosa in opmars
● Anorexia nervosa is een emotionele ziekte waarbij de persoon weigert te eten. Ondanks alle aandacht die deze ziekte heeft ontvangen, breidt ze zich met een alarmerende snelheid uit, aldus Dr. Stewart Agras van de Stanford Universiteit. Op dit moment, zo zegt hij, zijn ongeveer 4000 Amerikanen bezig zichzelf uit te hongeren, terwijl nog eens 2,3 miljoen lijden aan de kwaal die boulimie wordt genoemd. De slachtoffers van die ziekte zorgen er zelf voor dat zij hun eten weer uitbraken. „Onze onlangs bij elkaar gevoegde onderzoekingen laten zien dat er gedurende de afgelopen 30 jaar elke tien jaar een verdubbeling van het aantal anorexia-gevallen heeft plaatsgevonden”, zo zei Agras. Men beschouwt iemand als een anorexiapatiënt als het lichaamsgewicht tot 25 procent onder het normale gewicht daalt. De ziekte treft voornamelijk vrouwen — negen vrouwen op iedere man — en zal in 5 procent van de gevallen leiden tot de dood van de slachtoffers, waarvan de meesten pientere tieners zijn uit welgestelde gezinnen. „Hoe komt het dat deze overigens intelligente jonge mensen die alles schijnen te bezitten wat het leven de moeite waard maakt, geobsedeerd raken door iets wat feitelijk op een langzame dood neerkomt?”, vraagt Dr. Agras. Eén factor is naar zijn mening de huidige, sterk overdreven aandacht voor ’lijnen’.
Spuitbussen onschuldig?
● Wetenschapsmensen die werken op de Faraday-basis in de Britse sector van Antarctica beweren de theorie omvergeworpen te hebben die zegt dat het gebruik van spuitbussen schadelijk is voor de aardatmosfeer, aldus de Londense Daily Telegraph. Gedurende enige tijd werd verondersteld dat de fluorkoolwaterstoffen in spuitbussen een verzwakking veroorzaken van de ozonlaag die de aarde tegen overmatige ultraviolette straling beschermt. Inmiddels zijn onderzoekers jarenlang bezig geweest met het meten en registreren van de hoeveelheid straling die de aarde in Antarctica bereikt. Omdat zij geen merkbare stijging van deze straling waarnamen, zijn zij tot de slotsom gekomen dat de ozonlaag niet dunner is geworden en dat de spuitbussen bij nader inzien toch onschuldig zijn. „De ontdekking zal een pijnlijke zaak blijken voor de leden van het Amerikaanse Congres en het Europese Parlement die in de jaren ’70 maatregelen hebben aangenomen waardoor het gebruik van spuitbussen drastisch werd beperkt”, aldus de Telegraph.
Op zoek naar Jozefs geheimen
● „Bijna 4000 jaar nadat de oudtestamentische Jozef de Egyptenaren uit de oudheid van de hongerdood redde door in de woestijn graan op te slaan,” meldt de in New Jersey (VS) verschijnende Sunday Herald, „zijn Israëlische geleerden aan het uitknobbelen welke methoden hij heeft gebruikt, in de hoop daarmee de honger te kunnen bestrijden in de door droogte geteisterde landen van onze 20ste eeuw.” Israël werkt in het project samen met het Amerikaanse Ministerie van Landbouw, dat volgens professor Mosje Kalderon, die de leiding heeft van het onderzoek, „een heleboel graan te verkopen” heeft. Experimenterend met een witte, koepelvormige tent waarin bijna 500 ton graan is opgeslagen, trachten de geleerden uit te vinden hoe Jozef het graan gedurende de zeven jaren van overvloed en de zeven jaren van hongersnood zo heeft weten op te slaan dat insekten en vochtigheid werden buitengesloten. De bijbel verklaart niet hoe hij dit heeft gedaan.
Japanse echtscheidingen
● Terwijl huwelijken in Japan in het afgelopen jaar daalden tot een laagterecord van 65 per 10.000 mensen, vloog het echtscheidingscijfer omhoog naar 15 per 10.000, het op één na hoogste cijfer in de geschiedenis. De vorige piek van 15,3 was in 1899 onder het sociale stelsel in de Méidji-periode. De belangrijkste grond voor echtscheiding is „het gevoel onvoldoende met elkaar overeen te stemmen”, aldus Mainitji Sjimboen. Andere door mannen genoemde redenen waren: „De echtgenotes weigerden met schoonouders in één huis te wonen, de buitenechtelijke verhoudingen van echtgenotes, en de slechte verhouding die tussen echtgenotes en de schoonfamilie en bloedverwanten bestond.” De door vrouwen genoemde redenen omvatten: „Wreedheid, buitenechtelijke relaties van de man, en de weigering van echtgenoten om huishoudgeld te geven.” Ongeveer de helft van de aanvragen tot echtscheiding in Japan wordt niet betwist en gaat niet vergezeld van een alimentatieregeling.
Vaticaanse schuld
● „Als onderdeel van een schikking in de zaak Banco Ambrosiano zal het Vaticaan $250 miljoen betalen aan banken die vorderingen hebben”, aldus een berichtje in het weekblad National Catholic Reporter. „Ambrosiano ging in 1982 failliet met ernstige schulden die totaal $1,2 miljard beliepen. Het Vaticaan was in deze schulden verwikkeld. De overeenkomst omvat een clausule dat er geen verdere actie zal worden ondernomen tegen de Vaticaanse bank”, besluit het bericht.
Analfabetisme neemt toe
● Eén op de vier volwassenen in de wereld is analfabeet, naar schatting meer dan 800 miljoen, en als de huidige tendensen doorzetten zal dat aantal tegen het eind van de eeuw tot 900 miljoen groeien. Tot die ontnuchterende conclusie kwam de UNESCO (Opvoedkundige, Wetenschappelijke en Culturele Organisatie van de VN). Hoewel het analfabetisme in de wereld procentueel over een periode van tien jaar is afgenomen van 32,9 tot 28,6 procent, neemt het totale aantal volwassen analfabeten als gevolg van de bevolkingsaanwas toe. De directeur-generaal van de UNESCO, Amadou-Mahtar M’Bow, noemt het uitroeien van analfabetisme „een morele verplichting van de internationale gemeenschap”. In The Unesco Courier schrijft hij: „Er zijn nu ongeveer 120 miljoen kinderen in de lagere-schoolleeftijd die niet de gelegenheid hebben een school te bezoeken . . . Zestig procent van deze van onderwijs verstoken kinderen zijn meisjes.”