Overleving — Een zaak van groeiende bezorgdheid
OP 20 november 1983 zag een recordaantal van honderd miljoen Amerikaanse televisiekijkers The Day After (De dag erna). Levendig — en soms angstaanjagend — dwong de film zijn reusachtige publiek hun gedachten te laten gaan over de grimmige nasleep van een kernoorlog. Griezelige beelden blijven veel kijkers achtervolgen: vlammende paddestoelwolken, kernraketten die langs de middaghemel razen, verkoolde lijken, mannen en vrouwen die verdampen en van wie niets overblijft dan een stralingsbeeld, een kind dat blind wordt van de nucleaire vuurbal, een eens knap tienermeisje dat kaal wordt en overdekt is met stralingsbrandwonden.
Deze film heeft echter geen massale protestbeweging tegen kernbewapening op gang gebracht. Ook zijn de spanningen tussen de nucleaire supermachten niet verminderd. Niettemin schijnt men zich steeds meer zorgen te maken over het overleven van een nucleaire holocaust. Er schijnt een grotere bereidheid te zijn om over dit ijzingwekkende vooruitzicht te praten — en na te denken.
Nog maar enkele jaren geleden werden aan vijftig willekeurig gekozen personen in de Verenigde Staten vragen gesteld zoals: „Denkt u dat er een kernoorlog zou kunnen komen?” en „Wat zou u doen als die zou uitbreken?” De ondervragers stuitten bij de mensen op een verbluffende tegenzin om zelfs maar over zulke dingen te praten. Over het algemeen maakten de mensen zich van de dreiging van een nucleaire holocaust af door wat in vakkringen heet „psychisch dicht te klappen”, te weigeren er zelfs maar aan te denken!
Maar naarmate de spanningen in de wereld toenemen, wordt het steeds moeilijker deze emotionele gymnastiek vol te houden en de dreiging eenvoudig te negeren. Jerome Frank, emeritus hoogleraar in de psychiatrie, zegt: „De mogelijkheid dat de wereld door kernwapens vernietigd zou worden, snijdt voor veel mensen letterlijk de toekomst af. Er doet zich een onrustbarende stijging voor in het aantal zelfmoorden onder pubers, van wie velen menen dat er voor hen geen kans komt om iets tot de samenleving bij te dragen.”
Een toenemend aantal personen weigert echter gelaten af te wachten en zich te laten verteren door gevoelens van hulpeloosheid. Overtuigd van de onvermijdelijkheid van een wereldomvattende ramp is er voor hen maar één verstandige handelwijze: Voorbereidingen treffen om te overleven! Daarom spreekt men van overlevingsgroepen. Maar wat zijn dat voor mensen? Bieden zij een alternatief voor de vernietiging?