Een veelheid van religies — hun huidige invloed

DE MEDITATIE van een zen-boeddhist in Japan en de zelfkastijding van een hindoe-heilige, het eentonige gezang van een islamitische moëddzin in het Midden-Oosten en de extatische uitingen van iemand die tot een pinksterbeweging in Midden-Amerika behoort, de massamoord in Jonestown, een massale huwelijksvoltrekking in Korea — de verscheidenheid van religieuze opvattingen en gebruiken over de gehele wereld is ronduit verbazingwekkend.

Hoeveel religies zijn er eigenlijk? Het lijkt wel of er net zoveel antwoorden op deze vraag zijn als er onderzoekers en statistici zijn die zich met dit probleem hebben beziggehouden. Als men alle denominaties, groeperingen, onderverdelingen en sekten optelt, moet het totale aantal zeker in de tienduizenden lopen.

Woont u in een van de landen van de christenheid? Volgens opgave zijn er daar 10.000 denominaties en sekten. De onlangs verschenen World Christian Encyclopedia beweert echter dat er alleen al in de Verenigde Staten 2050 christelijke kerkgenootschappen bestaan terwijl dit aantal voor de gehele wereld oploopt tot 20.000. Aanspraak makend op een totaal ledental van bijna anderhalf miljard, ongeveer een derde van de wereldbevolking, vormt de christenheid het grootste religieuze lichaam ter wereld.

Misschien woont u in een land waar de islam, het hindoeïsme of het boeddhisme de overhand heeft. Ook deze religies met hun vele groeperingen en sekten maken aanspraak op honderden miljoenen aanhangers. En dan zijn er nog de sjintoïsten, de sikhs, de jaina’s, de volgelingen van Zoroaster, de taoïsten, de confucianisten en de bahaʹi’s, om maar enkele tamelijk bekende godsdiensten te noemen. Volgens de hierboven aangehaalde publikatie is er trouwens maar zo’n 20 procent van de hele wereldbevolking die niet beweert bij de een of andere religie aangesloten te zijn. (Zie het bijgaande diagram.)

Tanend of bloeiend?

Maar misschien bent u van mening dat in onze moderne twintigste-eeuwse maatschappij religie geen rol van betekenis meer speelt in het leven van mensen. In sommige delen van de wereld lijkt dat misschien ook wel zo. Het schijnt of de mensen er constant mee bezig zijn een materialistische levenswijze na te jagen en zij tonen weinig of geen belangstelling voor religieuze zaken. Ook hebt u misschien opgemerkt dat imposante, eeuwenoude kerken werden gesloten of in gebruik genomen zijn voor commerciële doeleinden. Het lijkt erop dat de religie haar tijd gehad heeft.

Het kan echter ook zijn dat u ergens woont waar er beslist sprake is van een religieuze opleving. Een verslag uit Nairobi, Kenia, dat over de expansie van de kerken in Afrika handelt, zegt bijvoorbeeld: „Er bestaat geen twijfel over dat het christendom hier bijzonder veel succes heeft. Elk jaar worden er zes miljoen nieuwe gelovigen toegevoegd aan de honderdtachtig miljoen christenen die momenteel ongeveer 40 procent van de bevolking van dit werelddeel uitmaken. Hun mohammedaanse mededingers achter zich latend, maken de christenen zo veel bekeerlingen en hebben zij zulke kinderrijke gezinnen dat Afrika binnen twintig jaar wel eens het grootste aantal kerklidmaten ter wereld zou kunnen hebben.”

Verslagen tonen aan dat zelfs in communistische landen zoals Rusland en China na tientallen jaren van officieel atheïsme, religie nog steeds grote invloed op het volk heeft. „Naar schatting beschouwen 77 van de 267 miljoen Russische burgers zich als gelovigen — voor het merendeel zijn zij russisch-orthodox, moslim, rooms-katholiek, baptist, joods en luthers,” aldus de U.S. News & World Report.

Naast het officiële aantal van ongeveer vier miljoen personen die de weinige, sedert het einde van de jaren ’70 weer opengestelde kerken tot de nok toe vullen, „zijn er tussen de 25 en 50 miljoen gelovigen die kerkelijke bijeenkomsten in woonhuizen houden”, aldus het China Church Research Center in Hong Kong. Een verslag uit Peking in de Nieuwzeelandse Auckland Star luidt: „De officiële Chinese pers beschrijft het platteland met zijn 800 miljoen boeren als een griezelige, middeleeuwse wereld waar dertig jaar communisme vrijwel geen invloed heeft gehad op de bestaande volksgodsdienst.”

Het is dus duidelijk dat er zelfs in het laatste kwart van de twintigste eeuw nog heel wat religies op aarde zijn en dat ze nog steeds een diepgaande invloed uitoefenen op het leven van miljoenen mensen. Onvermijdelijk rijzen de volgende vragen: Waarom zijn er zo veel religies? Welke vruchten hebben ze voortgebracht? En de belangrijkste vraag: Hoe is dit alles van invloed op ieder van ons?

[Diagram/Kaart op blz. 4]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

Wereldreligies

(in miljoenen)

christenen (1433)

boeddhisten (274)

confucianisten en taoïsten (198)

overigena (252)

niet godsdienstig (911)

hindoes (583)

moslims (723)

[Voetnoten]