Is de wereld moreel bankroet?

„HET kleine, spichtige meisje op het scherm is ongeveer zes jaar. Ze heeft haar haar in een pagekopje. Met haar katoenen jurkje, kniekousjes en keurig gestrikte vetertjes ziet ze eruit . . . als een kind dat voor het eerst naar de grote school gaat. Maar dit kind speelt tegen haar zin de hoofdrol in een kinderpornofilm.” — The Toronto Star.

Is dit niet verschrikkelijk? Beslist! Het slachtoffertje, dat „kleine, spichtige meisje”, had uw buurmeisje kunnen zijn — of iemand uit uw naaste familie. Is dit een op zichzelf staand geval? Zeker niet! Alleen al in de VS raken elk jaar naar schatting zo’n 300.000 kinderen in pornografie verstrikt. ’Ja, maar het is toch niet overal zo erg? Dit betekent nog niet dat de hele wereld moreel bankroet is’, beweren sommigen.

Maar neem nu deze illustratie: Door gebrek aan goed zakelijk inzicht krijgt uw buurman een enorme tegenvaller te incasseren. Hij is financieel geruïneerd en wordt failliet verklaard. Toch houdt hij voor de buitenwacht de schijn op dat alles gewoon doorgaat — totdat schuldeisers plotseling beslag leggen op zijn boedel. Zo is het ook met het huidige samenstel van dingen. Aan de buitenkant schijnt dit samenstel in moreel opzicht gezond te zijn, maar bij nader onderzoek blijkt het tot in de fundamenten onherstelbaar beschadigd.

Tekenen van een moreel faillissement

In zedelijk opzicht is deze wereld tot de diepste armoede vervallen — failliet — rijp voor een totale ineenstorting. Waarom zeggen wij zo iets? Als u de hieronder opgesomde aanwijzingen voor het morele faillissement bekijkt, bedenk dan eens over wie en wat het gaat. Betreft het alleen de onontwikkelden? De armen? Geharde beroepsmisdadigers? Ongelovigen? Of is de maatschappij, van hoog tot laag, zo totaal van morele armoede doortrokken dat het hele stelsel verdorven is?

● Wetenschapsmensen, artsen en journalisten blijken in een verontrustende mate bedrog te plegen bij de weergave van de resultaten van hun onderzoek.

● Sinds 1976 zijn in Mexico-Stad meer dan 17.000 politiemensen ontslagen wegens corruptie.

● Twee priesters, meer dan 540 zakenlieden en tientallen belastingambtenaren zijn ervan beschuldigd de Italiaanse staat voor ƒ 6,2 miljard aan benzineaccijns te hebben opgelicht.

● Een recente enquête onthulde dat 200 topfunctionarissen van enkele van de grootste bedrijven ter wereld van mening zijn dat het vasthouden aan ethische normen niet van belang is voor het beeld dat het publiek van de zakenwereld heeft.

● Belastingontduiking door burgers kost Italië 20 procent van zijn potentiële belastinginkomsten; in Duitsland bedraagt dit zo’n ƒ 28 miljard. Gemiddeld genomen licht elke volwassen inwoner van Zweden zijn regering voor ƒ 2000 per jaar op. Tien jaar geleden werden de federale belastingen in de VS (opzettelijk en uit onachtzaamheid) voor ƒ 81 miljard te kort gedaan; nu is dit bedrag al opgelopen tot ƒ 280 miljard. „Indien de situatie blijft verergeren, zou het tot de ontwrichting van onze economie en zelfs tot de ineenstorting van onze maatschappij kunnen leiden”, verklaart het Amerikaanse Genootschap van Registeraccountants.

● Het hoofd van de VN Commissie voor Verdovende Middelen beschreef de alarmerende toename in de vraag naar illegale drugs als „een kwade uitwaseming van smokkel en misdaad, belastingontduiking, omkoperij en corruptie”.

● Naar schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie worden er over de hele wereld elk jaar 500.000 mensen vergiftigd door allerlei verdelgingsmiddelen. Vaak is dit te wijten aan de onverantwoordelijke, beginselloze manier waarop gevaarlijke chemicaliën in de handel worden gebracht. Veiligheid wordt geofferd op het altaar van de winst. Heel wat buitenlandse chemische bedrijven ’dumpen’ hun verboden pesticiden in derde-wereldlanden, hetgeen de onderminister van Milieubeheer in Kenya tot de uitspraak bracht: „Wij zijn het slachtoffer van de geïndustrialiseerde wereld.”

● Volgens een schatting van de Internationale Federatie voor Verantwoord Ouderschap worden er elk jaar 55 miljoen vrouwen geaborteerd. Dit cijfer vertegenwoordigt de vernietiging van een potentiële bevolking die groter is dan de afzonderlijke bevolking van Argentinië, Australië, Canada, Zuid-Afrika, Frankrijk, Polen of 145 andere landen.

● Er is een tijd geweest dat geslachtsziekten wel bestonden maar toch eigenlijk niet in de openbaarheid kwamen. Een losbandige levenswijze heeft ertoe geleid dat venerische ziekten thans veelvuldig voorkomen. Elk jaar opnieuw worden miljoenen personen, onder wie zelfs kinderen, ermee besmet. Nieuwe, bizarre geslachtsziekten duiken op en verspreiden zich zó snel dat artsen machteloos staan.

● Rooms-katholieke bisschoppen in West-Duitsland en Amerika ondersteunen in hun pastorale brieven de theorie van een „rechtvaardige oorlog”.

● Terwijl miljoenen sterven door ondervoeding, worden enorme voedseloverschotten verspild. Heel wat derde-wereldlanden verwaarlozen hun voedselproduktie ten gunste van goed op de markt liggende exportgewassen zoals tabak en koffie, waarmee vaak alleen maar de zakken van een kleine elite gespekt worden.

● Van een aantal van 164 landen zijn er 45 in een of ander gewapend conflict verwikkeld en hierbij zijn meer dan vier miljoen soldaten betrokken. Wat doet de huidige oorlogen zo verschillen van vroegere? De verbijsterende toename in het aantal slachtoffers onder de burgerbevolking. Gemiddeld genomen sterven er driemaal zoveel burgers als soldaten.

● „Over de hele wereld stellen zo’n 500.000 geleerden hun vernuft in dienst van de speurtocht naar nog verfijnder en dodelijker wapentuig”, verklaart de secretaris-generaal van de VN.

● De wereld geeft jaarlijks een bedrag van ƒ 54.000 per soldaat uit, en slechts ƒ 1065 per schoolgaand kind. Terzelfder tijd sterven er elke dag 25.000 mensen wegens gebrek aan zuiver drinkwater, en worden er per jaar 100.000 kinderen blind doordat hun voeding niet voldoende vitamine A bevat.

● Ten einde de schatkist te vullen exporteren de rijke landen wapens naar landen die het zich allerminst kunnen veroorloven — de ontwikkelingslanden, die maar al te happig zijn op deze wapens en ze vaak gebruiken tegen hun eigen bezitlozen. „Geen andere vorm van uitbuiting, imperialistisch of anderszins”, zegt de voormalige Amerikaanse ambassadeur John Kenneth Galbraith, „is zo schadelijk of gevaarlijk geweest als juist deze.”

Natuurlijk zou iemand — een politicus, een zakenman, uw buurman of wie maar ook — aanvankelijk voor zichzelf hoge morele maatstaven kunnen handhaven. Maar als hij niet bijzonder sterk gemotiveerd is om weerstand te bieden, zal het stelsel waar hij deel van uitmaakt, hem inkapselen in een patroon dat van alle morele waarde ontdaan is en hem tot een willoze prooi maken. Een oude spreuk geeft de morele situatie als volgt weer: „Dat wat krom wordt gemaakt, kan niet recht worden gemaakt, en dat wat ontbreekt, kan onmogelijk worden geteld.” Net als een kromgegroeide en dorre tak zijn de morele waarden van deze wereld zo verdraaid dat ze gebroken zullen moeten worden om ze recht te krijgen. — Prediker 1:15.

In het amusement weerspiegelt zich een volgend aspect van het morele faillissement. De cultuur van een samenleving, in het bijzonder haar amusement, vertelt ons heel veel over de morele normen van die maatschappij. Wat valt er uit het huidige amusement af te lezen over de thans geldende moraal?

[Illustratie op blz. 3]

Alleen al in de VS raken elk jaar naar schatting zo’n 300.000 kinderen verstrikt in pornografie

[Illustraties op blz. 4]

Terwijl miljoenen sterven door ondervoeding, worden enorme voedseloverschotten verspild

[Illustraties op blz. 5]

Ongeveer een kwart van alle naties op aarde is nu in gewapende conflicten verwikkeld