De dood vulde mijn leven
„STOP mij maar gewoon in een houten kist. Wat er na mijn dood met me gebeurt, kan me niet schelen.” „Laat mijn lichaam cremeren.” Dit soort uitspraken krijg ik van tijd tot tijd te horen, voornamelijk in een schertsende reactie op mijn beroep — het verzorgen van de dode lichamen van vrienden, bloedverwanten en anderen. Ja, ik ben lijkbezorger.
Misschien vraagt u zich af: Hoe is het om voortdurend met de dood te maken te hebben? Hoe balsem je een lichaam? Waarom hebben mensen zo veel moeite en kosten over voor een lijk?
Mijn persoonlijke ervaring
In de Verenigde Staten is de zorg voor de doden een officieel beroep dat wordt uitgeoefend door lijkbezorgers of begrafenisondernemers. Ik had mij dat beroep ten doel gesteld. In de tweede klas van de middelbare school begon ik daarvoor de grondslag te leggen door vakken te kiezen waar ik in het begrafeniswezen iets aan zou hebben. Nadat ik mijn diploma aan de middelbare school had behaald, ging ik naar een grote universiteit in het midden-westen van de Verenigde Staten en behaalde daar een graad in de wetenschap van de lijkbezorging. Ik was nu een erkend lijkbezorger, bevoegd om lijken te balsemen, begrafenissen te leiden, stoffelijke overschotten ter aarde te bestellen en ervoor te helpen zorgdragen dat aan de noodzakelijke wettelijke vereisten wordt voldaan.
Misschien denkt u dat ik in de voortdurende confrontatie met de dood onverschillig, hard of ongevoelig zou zijn geworden voor de dood — die grootste vijand van de mens. Dit was niet het geval. Vooral de dood van kleine kinderen en van personen van mijn eigen leeftijd heb ik altijd moeilijk kunnen aanvaarden. De dood van jonge mensen herinnerde mij eraan dat het leven erg kort kan zijn. Ja, wij zijn als „een nevel, die een ogenblik verschijnt en dan verdwijnt”! — Jak. 4:14.
Bij de dood van kinderen, die hun hele leven nog voor zich hadden, kwamen mij altijd de tranen in de ogen. Wel putte ik enige vertroosting uit het geloof dat deze kleintjes die gestorven waren, als engeltjes in de hemel bij Jezus waren. Ik vroeg me dan echter toch af: ’Als God zo liefdevol en goed is, waarom zou hij dan zo veel verdriet veroorzaken door een klein kind te laten sterven?’ Ik wist met die vraag volstrekt geen raad, totdat ik aan een grondige studie van de bijbel begon. Ik leerde dat de dood geen deel uitmaakte van Gods oorspronkelijke voornemen toen hij de mens schiep, en dat de dood dus in feite onnatuurlijk is.
Balsemen
De kunst van het balsemen bestaat al duizenden jaren. Ze wordt trouwens in de bijbel viermaal genoemd (Gen. 50:2, 3, 26). Jakob en zijn zoon Jozef werden gebalsemd opdat hun lijk tijdens de lange, hete tocht naar de plaats waar zij zouden worden begraven, niet tot ontbinding zou overgaan. De manier waarop de Egyptenaren balsemden, bestond in het aanbrengen van kruiderijen, oliën, harsen en andere stoffen, om vervolgens het lijk in natron (natriumcarbonaat) te weken. Dit nam verscheidene weken in beslag en het lichaam bleef er jaren, ja eeuwen door bewaard.
De arteriële balseming, zoals die heden ten dage wordt toegepast, komt tot stand door een slagader dicht onder het lichaamsoppervlak op te sporen, daarin een insnijding te maken en er een conserverende oplossing in te spuiten. Door deze vloeistof wordt het bloed uit een ader naar buiten geperst. Dan kunnen de restauratiewerkzaamheden beginnen. Die bestaan uit het vernieuwen van gedeelten van het lichaam die vernietigd zijn, zoals het geval kan zijn bij het slachtoffer van een ongeluk. Er kan gebruik worden gemaakt van wassoorten, cosmetica en speciale steken met naald en draad om de wond te camoufleren. Tijdens mijn opleiding werd mij geleerd dat dit de nabestaanden zou helpen de realiteit van de dood te aanvaarden. Dikwijls besteedde ik vele uren aan het restaureren van het lichaam tot het er als levend uitzag. Dit was een uitdaging, en ik was er trots op dat ik een uitgeteerd of verminkt lichaam zo kon restaureren dat het eruitzag zoals het was toen de persoon nog levend en gezond was. Mijn inspanningen schonken mij een gevoel van voldoening.
De kosten
In deze tijd ondergaan de mensen op een aantal manieren de invloed van de dood. Voor de meesten zal een begrafenis een van hun grootste uitgaven vormen. Het bedrag dat men besteedt en de stijl van de begrafenis zijn persoonlijke familieaangelegenheden waarop geen kritiek mag worden uitgeoefend, vooropgesteld dat er geen christelijke beginselen worden geschonden.
Waarom zijn de meeste begrafenissen veel uitvoeriger en kostbaarder dan de overledene zou hebben gewenst? Misschien heeft de overledene zijn wensen niet kenbaar gemaakt. De meeste mensen zullen zeggen dat zij de voorkeur geven aan een eenvoudige, goedkope begrafenis. Als er echter niets op schrift staat, valt de last van de keuze op de schouders van de nabestaanden. Reeds in bijbelse tijden trof men zelf regelingen voor de eigen begrafenis. Toen Jakob op sterven lag, zei hij tot zijn zoon Jozef: „In mijn grafstede, die ik mij in het land Kanaän gedolven heb, daar dient gij mij te begraven.” — Gen. 50:5.
Binnen zekere grenzen zijn u en uw familie vrij in de keuze van de begrafenisdiensten die u wenst. Sommige plannen kunnen worden gemaakt voordat een persoon sterft. Stel u van tevoren nuchter op de hoogte van de noodzakelijke beslissingen die bij een sterfgeval zullen moeten worden genomen.
Is balsemen noodzakelijk? In de Verenigde Staten wordt het door de federale wet vereist indien het lijk per gewone bode vervoerd moet worden. Sommige staten vereisen het indien het lijk niet binnen een nader omschreven aantal uren zijn laatste rustplaats zal bereiken of indien de dood het gevolg is geweest van een besmettelijke ziekte.
Voor welke kosten kan men komen te staan? De lijkkisten die ik de familie te tonen had, varieerden in prijs van goedkope houten tot zeer dure metalen kisten die duizenden dollars kostten. Daarbij komen dan nog de kosten van vervoer, grafplaats, bloemen, huur van de faciliteiten van het uitvaartcentrum, aanschaf van een grafsteen, enzovoort.
Moet er een begrafenisplechtigheid worden gehouden? Veel diensten die ik voor de doden heb verzorgd, verliepen volgens het gebruikelijke schema. Gewoonlijk werden er geen alternatieven geboden, maar dikwijls waren die wel beschikbaar. Sommigen wensen misschien een heel eenvoudige begrafenis of crematie, eventueel gevolgd door een herdenkingsdienst, waardoor de noodzaak van balsemen, restaureren en opbaren van het lijk, een lijkwagen en zelfs de aanschafkosten voor een kist en een grafkelder komen te vervallen. Anderen zullen een dure begrafenis wensen, net zoals velen dure auto’s of dure huizen willen hebben. Niet iedereen houdt nu eenmaal van dezelfde dingen of verlangt precies dezelfde dingen. De begrafenisondernemingen weten dat en bieden derhalve diensten en goederen in verschillen de prijsklassen aan.
Hoe moet het met de bloedverwanten en anderen? Houd rekening met de persoonlijke wensen van de familie, maar bedenk dat men wellicht ook anderen in aanmerking zal moeten nemen. Christenen die in kleine plaatsjes wonen, zullen wellicht rekening moeten houden met de aldaar heersende tradities. Persoonlijke behoeften, financiën en andere omstandigheden zullen de soort van dienstverlening bepalen waarvoor men kiest. Maar indien men zich houdt aan schriftuurlijk aanvaardbare gewoonten en tradities, kan misschien een beter getuigenis worden gegeven.
Neem verstandige beslissingen
De dood doet zich niet erg dikwijls voor in een gezin. Maar als dat gebeurt, kan het een zeer schokkende ervaring zijn. Op de duur zal de dood zelf tot het verleden behoren! (Openb. 21:3, 4) Totdat die tijd komt, zullen de wetten op de lijkbezorging, de rouwkamers, de begraafplaatsen, de lijkbezorgers en de begrafenisdiensten blijven bestaan. Maar de dood zal ons minder uit ons evenwicht brengen wanneer wij ons van tevoren vertrouwd maken met enige van de details die behartigd moeten worden wanneer zich een sterfgeval voordoet.
Zoals u een nieuw huis niet zou kopen zonder het eerst grondig te bekijken, is het goed dezelfde nuchtere beginselen toe te passen wanneer u bedenkt hoe u uw stoffelijk overschot wilt laten verzorgen. Voor welke procedure u ook kiest, een goed bekendstaande begrafenisonderneming dient bereid te zijn u bij het uitwerken van de details te helpen. Ook coöperatieve begrafenisverenigingen kunnen een waardige en economisch verantwoorde begrafenis helpen verzorgen. Als u uw gedachten nu over dit onderwerp laat gaan, is dat geen ’oefening in naargeestigheid’. Men geeft daarentegen blijk van een vooruitziende blik die bij een volwassen persoonlijkheid behoort, en van liefdevolle zorg voor de nabestaanden.
Sinds ik een nauwkeurige kennis heb verkregen van de bijbel en de schitterende hoop die deze bevat — de hoop op eeuwig leven — ben ik mij meer om de levenden dan om de doden gaan bekommeren. De dood vult niet langer mijn leven. — Ingezonden.