Jonge mensen vragen . . .
Hoe kan ik opgewassen zijn tegen teleurstellingen?
„IK BEN in juni van school gekomen”, zegt Barbara, „maar ik heb pas in oktober een baan gekregen — en dat was een tijdelijke baan! Ik heb nog maar kort geleden werk gevonden.” En wat voor gevoel gaf haar dat? „Het valt niet mee om thuis te komen en tegen iedereen te zeggen dat je geen baan hebt kunnen vinden. En als het tijd is om de huur te betalen en iedereen botje bij botje legt — en jij hebt niets om bij te dragen — dan zou je er het liefst helemaal mee ophouden.”
De Engelse dichter Philip James Bailey heeft eens gezegd: „Geen teleurstelling die wij ondervinden is ook maar half zo groot als die welke wij voor onszelf zijn.” En zelfs als je nooit bij een sollicitatie bent afgewezen, ken je waarschijnlijk toch wel dat gevoel van vernedering dat optreedt wanneer je een belangrijke opdracht niet tot een goed einde brengt of wanneer een vriend of een ouder je in de kou laat staan. Wat moet je doen als een teleurstelling je treft?
Als het jouw schuld is
Professor Dan Russell van de University of Iowa (VS), die een studie heeft gemaakt van de reacties van wedstrijdatleten, maakt de volgende opmerking: „Mensen zijn geneigd zichzelf te beschermen. Als zij verliezen, wijten zij dat aan uitwendige oorzaken, zoals het weer of de scheidsrechter. En wanneer zij winnen, zeggen zij dat het door hun eigen bekwaamheid komt.” Desalniettemin is een mislukking dikwijls aan jou te wijten. En met het aanvaarden van deze verantwoordelijkheid ben je al een heel eind gevorderd in het verwerken van de teleurstelling.
Koning David bijvoorbeeld werd eens ernstig terechtgewezen omdat hij overspel had gepleegd. Toch verschool David zich niet achter een muur van verontschuldigingen. De 51ste psalm onthult op aangrijpende wijze hoe hij zijn misstap vierkant onder de ogen zag. Niettemin bepaalde God dat zijn uit overspel geboren kind zou sterven! David vastte en bad vurig voor het leven van het kind, maar uiteindelijk stierf het. Gaf David zich nu aan zelfbeklag over? Integendeel, de bijbel zegt: „Toen stond David op van de grond en hij waste zich en wreef zich met olie in en verwisselde zijn mantels . . . daarna kwam hij in zijn eigen huis en . . . ging eten.” — 2 Sam. 12:20.
Was David koud en harteloos? Neen, David had zijn fout aanvaard en was vastbesloten het nooit weer te laten gebeuren. Nu hij met zijn misstap had afgerekend, stond hem niets anders te doen dan zich te vermannen en gewoon door te gaan met leven.
Ook jij kunt leren van zelfs de allerergste blunders. Barbara beseft nu bijvoorbeeld: „Ik had mij meer moeten vastbijten in het zoeken naar een baan. Soms raakte ik zo ontmoedigd dat ik niet eens meer de aanbiedingen doorkeek.” En zo zou je ook kunnen zakken voor een examen. Ben je eerlijk tegenover jezelf in verband met je mislukking? Een jongere gaf toe: „Ik heb wiskunde gewoon nooit leuk gevonden, en daarom heb ik mij ook nooit ingespannen om een voldoende te halen. Ik had beter gekund.”
Doornen in het vlees
Niet alle teleurstellingen zijn echter jouw schuld. De apostel Paulus had, hoe succesvol hij ook was als apostel, schrijver en zendeling, een bittere teleurstelling — een aandoening die hij „een doorn in het vlees” noemt. Waarschijnlijk doelde Paulus op een zeer slecht gezichtsvermogen. Paulus zegt dat hij „de Heer driemaal dringend verzocht dat [deze aandoening] van mij zou heengaan”, maar in plaats daarvan werd tot hem gezegd dat Gods „onverdiende goedheid . . . voldoende voor [hem]” was. — 2 Kor. 12:7-9.
Zo zijn fysieke beperkingen ook voor veel jongeren tegenwoordig „een doorn in het vlees”. Een tiener heeft een hele reeks kwalen gehad. Zij zegt: „Toen ik er voor het eerst achter kwam dat ik een ernstige operatie moest ondergaan, was ik daar danig van ondersteboven.” Maar geleidelijk wende zij aan de gedachte. En hoewel de medische behandeling haar enige verlichting heeft gebracht, heeft zij het nog steeds niet gemakkelijk. Niettemin zegt zij: „Ik heb geleerd de situatie te aanvaarden.” Nogmaals, aanvaarding is de sleutel tot het verwerken van de kwestie. En net als in het geval van Paulus hoeven fysieke beperkingen jou er niet van te weerhouden iets te bereiken — of van het leven te genieten.
Wanneer je ouders je teleurstellen
„Mijn grootste teleurstelling”, zei een jongere, „kwam toen mijn vader uitgesloten [geëxcommuniceerd] werd uit de christelijke gemeente. Er is geen enkele verbetering in zijn gedragslijn gekomen. En ik word gewoon doodziek van de manier waarop hij mijn moeder behandelt!”
Soms beantwoorden onze eigen ouders niet aan onze verwachtingen. Misschien houden zij zich bezig met krenkend gedrag. Misschien doen zij beloften die zij niet nakomen. Of misschien zijn zij er eenvoudig niet als wij hen nodig hebben. De moeder van de dertienjarige Peter is genoodzaakt hele dagen te werken. Peter zegt: „Ik kom thuis uit school en ben dan tot een uur of zeven helemaal alleen. Ik kijk naar de tv, maar dat gaat knap vervelen. . . . Soms vind ik het prettig om alleen te zijn. Maar het is een raar gevoel. Je zit daar helemaal in je eentje. Je hebt niemand om mee te praten. Als moeder thuiskomt, is het al niet veel beter, want als ze binnenkomt is ze moe en gaat slapen. . . . Als ik probeer haar te vertellen hoe ik mij voel, wordt zij kwaad of zo.”
Hoe zou je zo iets kunnen aanpakken? In de eerste plaats zou je — hoe moeilijk dat ook mag zijn — kunnen proberen je ouders objectief te bezien. Als je klein bent, lijken je ouders onfeilbaar. Maar naarmate je ouder wordt, begint het langzaam bij je te dagen dat je ouders allesbehalve volmaakt zijn, dat zij spanningen ondergaan waar jij slechts een heel flauw begrip van kunt hebben. Bedenk ook dat een ouder — zelfs een ouder met ernstige moeilijkheden — recht heeft op jouw respect en liefdevolle gehoorzaamheid. — Ef. 6:1.
Wat moet je doen als het werkschema van een van je ouders zo is dat hij of zij jou niet de volle aandacht kan schenken? Besef dat dit werkelijk „kritieke tijden” zijn „die moeilijk zijn door te komen” (2 Tim. 3:1). Het duurt misschien nog maar kort voordat jij uit de eerste hand zult moeten ervaren hoe moeilijk het in deze tijd is om in je onderhoud te voorzien. Probeer dus het beste te maken van een moeilijke situatie. Ten slotte is een leeg huis geen reden om te luieren. Draag je steentje bij en help met het huishouden! Probeer eens een warme maaltijd te hebben klaarstaan als Pa of Ma thuiskomt. En als zich gelegenheden voordoen om wat tijd met je ouders door te brengen, probeer dan de verloren tijd in te halen.
Als vrienden je teleurstellen
„Ik heb eens”, zo zegt een tienermeisje, „iets aan mijn vriendin verteld wat zij niet verder mocht vertellen. Maar later kwam ik erachter dat zij het wel aan iemand had verteld, en toen ik haar daarover aansprak, probeerde zij zich schoon te praten. Ik heb haar gezegd dat zij geen echte vriendin was en dat ik haar niet meer wilde zien.”
Het dient je echter niet te verbazen dat sommige vriendschappen teleurstellend blijken te zijn. De patriarch Job bijvoorbeeld werd getroffen door ziekte, financiële rampen en het verlies van geliefden. Zijn drie „vrienden” zouden hem vast wel troosten! Maar wat deden zij? Zij lazen Job de les en beschuldigden hem van kwaaddoen in het verborgene! „Mijn eigen broeders hebben verraderlijk gehandeld”, beklaagde Job zich. — Job 6:15.
Als een van jouw vrienden jou op die manier in de steek laat, verbreek die vriendschap dan niet al te haastig. Waarom zou je niet proberen jullie meningsverschillen uit te praten en op te lossen? Waarschijnlijk is er sprake geweest van een misverstand. En de bijbel zegt: „Wordt vriendelijk jegens elkaar, teder mededogend, elkaar vrijelijk vergevend, zoals ook God door Christus u vrijelijk vergeven heeft.” — Ef. 4:32.
Leer van teleurstellingen
Hoe langer je leeft, des te meer teleurstellingen je zult meemaken. Leren hoe je ertegen opgewassen kunt zijn is echter een waardevolle ervaring. Jezus Christus zelf heeft teleurstellingen ervaren. Zijn eigen volk verwierp hem. Een van zijn intiemste vrienden verried hem. De nacht dat hij gevangen werd genomen, lieten zijn discipelen hem in de steek. Maar hij bezweek niet onder de teleurstellingen. Hij heeft juist „gehoorzaamheid geleerd uit de dingen die hij heeft geleden”. Zijn besluit om Jehovah God getrouw te dienen werd versterkt door hetgeen hij ondervond (Hebr. 5:7, 8). Ook jij kunt een sterker mens worden door teleurstellingen te verwerken.
[Illustratie op blz. 17]
Het is moeilijk om thuis te komen en je ouders te vertellen dat je geen baan hebt gevonden
[Illustraties op blz. 18]
Voorkom teleurstelling door voorbereiding en hard werken