Wanneer de roede van streng onderricht wordt gespaard
„ZULLEN wij in het jaar 2000 opvangcentra voor mishandelde ouders moeten openen?” vroeg de Franse psycholoog Jean-Pierre Chartier. Waarom werd deze vraag gesteld? Een verontrustend aantal kinderen blijkt niet alleen te weigeren hun ouders te gehoorzamen, maar hen ook te mishandelen. In zijn boek Les parents martyrs (Ouderlijk martelaarschap), vertelt Chartier over tieners die hun ouders dreigbrieven hebben geschreven of zelfs hebben gechanteerd. Over de oorzaak van dit verschijnsel zegt Chartier dat ouders hebben nagelaten hun kinderen waarden in het leven mee te geven. „In sommige gevallen”, zo zegt hij, „zou het beter zijn geweest als zij hun zo nu en dan een paar oorvijgen hadden toegediend.”
Misschien bent u het niet eens met deze gedachten. Onder ouders in vele delen van de wereld bestaat inderdaad de onmiskenbare neiging om maar wat voorzichtig te zijn met de ouderwetse roede van streng onderricht, uit vrees dat zij ’de ontwikkeling van hun kind afremmen’, ’de groei van zijn persoonlijkheid belemmeren’ of ’zijn „mensenrechten” schenden’.
Niettemin zijn velen teleurgesteld in de theorieën over een ’vrije’ opvoeding. Een in 1980 gehouden enquête onthulde bijvoorbeeld dat zes van elke tien burgers in de Europese gemeenschap vonden dat ouders tegenwoordig te toegeeflijk zijn. „Steeds meer”, zo schreef de Duitse Frankfurter Allgemeine Zeitung, „is het opvoeden van kinderen een kwestie geworden van alles maar eenvoudigweg op zijn beloop te laten.” Waartoe heeft dat geleid? Volgens John O’Malley, een onlangs in het tijdschrift Time geciteerde psychiater, heeft de toegeeflijke opvoeding van kinderen tieners voortgebracht die „minder respect hebben voor ouderlijk gezag en minder geneigd zijn eraan te gehoorzamen. Kinderen hebben geen stabiele grenzen noch maatstaven voor gedrag waarnaar zij zich kunnen richten”.
Ondanks de afkeuring van hun ouders gebruiken vele jongeren openlijk drugs of bedrijven onwettige seks. En hoewel sommigen niet zo openlijk tegen hun ouders ingaan, leggen zij niettemin een tartende, uitdagende houding aan de dag. Psychoanalyticus Benjamin Wolman verklaarde daarom dat ouders die in gebreke blijven hun kinderen gehoorzaamheid te leren, „onkruid aan het opkweken zijn”. Hij veroordeelt de „opvatting dat iedereen maar moet doen wat hij wil”, omdat dat „de groei van het kind verhindert” en hem „geen terughoudendheid, geen zelfbeperking” leert, en mogelijk de aanleiding vormt voor antisociaal gedrag in zijn latere leven.
Een tragedie die onlangs in Duitsland plaatsvond, illustreert tot welk antisociaal gedrag een kind kan geraken dat niet streng is onderricht. Het geval betrof een 15-jarige die met zorg de moord op zijn moeder had beraamd en uitgevoerd. Politiefunctionarissen vertelden dat de jongen in plaats van berouw te hebben, zijn teleurstelling uitte dat een soortgelijke poging om zijn vader te doden mislukt was.
Een vastberadener aanpak
Omdat zoveel ouders het moeilijk vinden hun kinderen op te voeden, komen er steeds meer organisaties die beogen de ouders hierbij hulp te bieden. Een organisatie in de Verenigde Staten, Families Anonymous (Anonieme Gezinnen) geheten, leidt groepsdiscussies met ouders, vrienden en familieleden van jongeren met een problematisch gedrag.
Een andere organisatie die ten doel heeft mensen zichzelf te laten helpen, probeert het met een steviger aanpak. De organisatie heeft de toepasselijke naam Toughlove (Vastberaden liefde). „Paal en perk stellen aan losgeslagen jongeren en hen dwingen zich te gedragen” is haar doelstelling. Dit streeft ze na door ouders te helpen redelijke beperkingen te stellen aan het eigenzinnige gedrag van kinderen — beperkingen die afgedwongen worden. Ouders die leden zijn, helpen en ondersteunen elkaar onderling. In amper een jaar tijd was de groep in 1982 uitgegroeid van 25 tot 500 eenheden in de Verenigde Staten en Canada.
Beide organisaties zeggen successen geboekt te hebben in het helpen van ouders en hun kinderen. Maar de gedachte kinderen streng te onderrichten kan men bezwaarlijk nieuw noemen. Lang geleden zei de bijbel: „Dwaasheid is aan het hart van een knaap gebonden; de roede van streng onderricht is wat ze ver van hem zal verwijderen” (Spr. 22:15). Het is daarom niet verwonderlijk dat organisaties die mensen leren deze wijze raad op te volgen, een bepaalde mate van succes boeken. Maar betekent het gebruiken van de „roede van streng onderricht” dat u brute kracht tegen uw kinderen moet aanwenden?
Streng onderricht — Een weg des levens
Sommigen stellen streng onderricht gelijk aan een pak slaag. En het is waar dat lichamelijke straf soms op zijn plaats is. Maar de bijbel bedoelt met streng onderricht ook correctie en opleiding. De bijbel zegt bijvoorbeeld in Spreuken 8:33: „Luistert naar streng onderricht en wordt wijs, en toont in het geheel geen onachtzaamheid.” Streng onderricht hoeft niet altijd met een leren riem te worden toegediend. Praten met het kind en op de bijbel gebaseerde raad met hem delen, is vaak veel effectiever. — Deut. 6:6, 7.
Een jongere heeft niettemin meer nodig dan regels en bepalingen. Hij heeft een doel en richting in zijn leven nodig. Dit komt alleen tot stand wanneer ouders hun kind kennis van en waardering voor de bijbel meegeven. Wanneer hij eenmaal is onderwezen in Gods maatstaven voor gedrag, zal hij in staat zijn valstrikken te vermijden waar andere jongeren in verstrikt kunnen raken (Spr. 2:10-13). In plaats van in verwarring te verkeren ten aanzien van de richting die zijn leven zou moeten nemen, verschaffen de „terechtwijzingen van streng onderricht” hem veeleer een „weg des levens” die hij kan volgen. — Spr. 6:23.
Als dus het „sparen” — het niet-toepassen — van de roede van streng onderricht geen goede uitwerking op uw kinderen heeft, probeer het dan eens met wat op de bijbel gebaseerd streng onderricht. Jehovah’s Getuigen zullen u graag laten zien hoe dit gedaan kan worden.
[Illustratie op blz. 13]
Op de bijbel gebaseerde raad is vaak doeltreffender dan een tuchtiging