Een blik op de wereld
’Atoombom een molensteen’
● Geleerden die hebben meegewerkt aan het Manhattan-project dat tot de ontwikkeling van de atoombom heeft geleid, kwamen onlangs op de 40ste verjaardag van de eerste nucleaire kettingreactie weer bijeen. „Wij erkennen dat niet alle voortbrengselen van het atoomtijdperk even fraai zijn”, zei professor Robert Sachs die de receptie georganiseerd had. „Dit is geen viering ter ere van iets, of het zou moeten zijn het intellectuele vermogen dat dit alles mogelijk heeft gemaakt.” De geleerde Robert F. Christy uitte zich zelfs nog pessimistischer. „De sfeer was toentertijd zo heel anders”, zei hij. „Wij waren omringd door een wereld die zich in oorlog bevond. Alles was geoorloofd om de oorlog te winnen, en er was een intense gezamenlijke inzet om het atoom te splitsen. Pas toen wij de eerste bom tot ontploffing hadden gebracht, ging ik duidelijker beseffen wat daarvan de consequenties waren.” Hij voegde eraan toe: „De atoombom is als een molensteen om onze nek.”
Zakenmensen raadplegen de sterren
● „Wat beweegt een groeiend aantal zakenmensen ertoe een astroloog te raadplegen alvorens zich aan nieuwe investeringen te wagen?” vraagt de handelseditie van de Westduitse Frankfurter Allgemeine Zeitung. Volgens het verslag zien veel zakenmensen en ondernemingen die vaak teleurgesteld zijn in de prognoses van verschillende economische instellingen, nu in astrologie een alternatieve methode om de toekomst te voorspellen. Men doet een beroep op de astrologie „wanneer een nieuwe firma wordt opgericht, wanneer men met andere firma’s overeenkomsten aangaat voor samenwerking, om een fiscale gedragslijn vast te stellen, of bij persoonlijke zorgen en problemen”, zegt de krant.
Economische weeën wereldomvattend
● „Een van de hevigste beroeringen van de eeuw schokt de wereldeconomie en dit heeft vrijwel niemand ongemoeid gelaten”, zegt een artikel in de Detroit Free Press. „Grote aantallen mensen zijn zonder werk en hele industrieën worden door faillissement bedreigd.” Hoe beïnvloedt dit de verschillende landen? „Op diverse plaatsen heeft de recessie geleid tot staatsgrepen, devaluaties van de munteenheid, politieke onderdrukking, rellen of guerrillastrijd”, zegt het artikel. Sommige landen, zoals Engeland, hebben het hoogste werkloosheidscijfer in hun geschiedenis, terwijl andere landen wankelen onder de last van kolossale buitenlandse schulden. „De armere landen proberen nog steeds hun wegen, stromend water en sanitaire voorzieningen te krijgen”, aldus een commentator. „Als het niet goed gaat met de koffieoogst of wat maar ook, is het geen kwestie dat men het zonder grote auto moet doen of minder geriefelijk kan leven. Deze mensen zijn stervende.”
India’s bevolkingsgroei
● China mag dan ’s werelds volkrijkste natie zijn, met meer dan een miljard mensen, maar India zou haar in de volgende eeuw wel eens kunnen inhalen. Momenteel is de Indiase bevolkingsgroei, 2,5 procent per jaar, bijna tweemaal zo groot als die van China. De laatste volkstelling in 1981 liet zien dat de bevolking (684 miljoen) verdubbeld was sinds India in 1947 haar onafhankelijkheid verkreeg. „Wij voelen hoe de druk en spanning op de sociale, economische, politieke en puur menselijke aspecten van het leven ons naar een breekpunt voeren”, zegt Mevrouw Avabai Wadia, hoofd van de Organisatie voor Gezinsplanning in India. Indiase autoriteiten hopen de bevolking in het jaar 2050 op 1,2 miljard te stabiliseren.
Goedkoopste manier van reizen?
● Hoeveel kost het om per auto 4800 kilometer dwars over het Australische continent te reizen? Slechts „12 pence” — als u de tol meerekent om de Harbour Bridge in Sydney over te steken. De Quiet Achiever, een op zonne-energie rijdende wagen die lijkt op een badkuip op wielen met een tafel er bovenop, deed minder dan twintig dagen over die reis. De zonnecellen op het platte dak dreven via twee 12-voltsaccu’s een 1-pk-elektromotortje aan, waarmee snelheden tot wel 65 km/u mogelijk waren. „Wij hebben bewezen dat door de zon aangedreven voertuigen tot de mogelijkheden behoren”, zei bestuurder Hans Tholstrup. „Nu is het aan de auto-industrie om ze een grotere rol te laten spelen.”
Onregelmatig zeeoppervlak
● Satellietmetingen vanuit de ruimte tonen aan dat het zeeoppervlak niet zo vlak is als de meeste mensen denken, maar dat het aanzien van het oceaanvlak correspondeert met het bodemoppervlak in de diepte. „De dichtheid van de aarde is niet overal gelijk”, zegt Richard Rapp van de afdeling geodetische wetenschappen en onderzoekingen aan de Ohio State University. „Onregelmatigheden in de structuur van de korst en de mantel scheppen variaties in het zwaartekrachtveld van de aarde.” Een sterkere zwaartekracht trekt naar beneden en zorgt voor een dal in het wateroppervlak, terwijl een geringere zwaartekracht een grote bult veroorzaakt — beide betrekkelijk constante verschijnselen, hoewel stromingen en andere kenmerken kunnen veranderen. Zoals The Globe and Mail van Toronto bericht, zullen preciezere metingen worden gedaan door een nieuwe, in 1986 te lanceren satelliet, die „de eerste volledige wereldkaart van stromingen en getijden [zal] opleveren”. De satelliet zal niet alleen een hulpmiddel bij de navigatie zijn, maar „ook gebieden aangeven waar atoomafval in zee gedumpt kan worden zonder gevaar dat lekkages de kustgebieden zouden beïnvloeden”, aldus het verslag.
Japan verandert
● De huwelijksband, van oudsher beschouwd als een binding die men aanging voor het leven, begint in Japan zijn hechtheid te verliezen. Volgens een recent onderzoek staat er tegenover elke vijf paren die gaan trouwen, één dat gaat scheiden — een naoorlogs hoogtepunt van één echtscheiding op elke 3 minuten en 11 seconden — hetgeen volgens overheidsfunctionarissen al bijna gelijk is aan het Westeuropese echtscheidingscijfer. Wat in het oog springt, zeggen zij, is de duidelijke toename in echtscheidingen van paren die al 10 of 20 jaar getrouwd zijn. Onder de redenen die de Asahi Evening News geeft, zijn de „verbeterde sociale positie van de Japanse vrouw in termen van opleiding en baan”, en het lagere geboortencijfer en de kleinere gezinnen die „echtscheiding voor vrouwen een gemakkelijker te accepteren mogelijkheid maken”.
Wat ook verandert, is Tokio’s reputatie de veiligste grote stad ter wereld te zijn. Recente statistieken geven voor het gebied van Tokio een gemiddelde te zien van één moord per dag, elke dag een geval van beroving en brandstichting en elke twee en een halve minuut een of andere vorm van diefstal.
Seks per telefoon
● De drastische toename van genitale herpes en het feit dat er geen geneeswijze bestaat voor deze gevreesde ziekte, hebben geleid tot het ontstaan van een nieuw bedrijf: Seks per telefoon. „Voorstanders voeren aan dat men er geen herpes en geen schuldgevoelens bij oploopt en dat het seksmaniakken van de straat houdt. Het is de nieuwste rage die in Toronto rondgaat”, zegt The Globe and Mail. Reagerend op advertenties als „vervulling van fantasieën over de telefoon”, „een manier om de nacht door te komen” en „onderzoek, ervaar en geniet van het erotische”, kan ieder die opbelt en in het bezit is van een credit card, voor $35 per gesprek zo lang praten als hij wil. De telefonische gesprekspartners beweren dat zij de maatschappij een „waardevolle dienst” bewijzen en voorzien in een „rechtmatige, wettige uitlaatklep voor de drang om over seks te kunnen praten” alsook „veel inkomsten en banen voor Canada”. De politie „heeft de organisaties gecontroleerd en zegt dat er niets illegaals aan is”, bericht de krant.
Gezichtsvermogen gered
● Een man in Zimbabwe heeft zijn gezichtsvermogen wellicht te danken aan moedermelk. Een verslag in de Zimbabwe Herald zegt dat de man verhaalde hoe een cobra zijn vrachtwagen binnen was geschuifeld, zich oprichtte en „in mijn ogen spuwde”. Een van de omstanders die het zag, ’pakte me beet en duwde me naar zijn vrouw toe die een baby de borst gaf en zei haar wat van haar melk in mijn ogen te doen’, zei hij. Volgens het verslag vertelden artsen de man dat dit heel waarschijnlijk zijn gezichtsvermogen heeft gered, en dat hij, hoewel hij met één oog nog wat slecht zag, waarschijnlijk zijn volle gezichtsvermogen zal terugkrijgen.
Maanmonsters zwijgen
● De bodemmonsters die van de maan zijn teruggebracht om enkele geheimen van het universum te onthullen, hebben in plaats daarvan veel meer vragen opgeworpen. „Toentertijd had iedereen het naïeve idee dat wij maar op een knopje hoefden te drukken om grote ontdekkingen te kunnen doen”, zei Dr. James R. Arnold, conservator van de maanbodemmonsters die tien jaar geleden door astronauten zijn teruggebracht. Hoewel ze het afgelopen decennium door geleerden onderzocht zijn, zeggen dezen dat er nog steeds geen concreet antwoord is op de vraag wat hun herkomst is.
Geopende deur sluit weer
● „Toen China enkele jaren geleden een open-deurpolitiek aannam, overstroomden buitenlandse platen, tapes en tv-toestellen . . . de Chinese markt”, zegt de South China Morning Post. Maar nu heeft bezorgdheid over „bourgeois-vergif” — een verwijzing naar „aspecten van de westerse cultuur die ongezond en schadelijk voor het socialistische systeem bevonden worden” — een verbod teweeggebracht op platen, voorbespeelde cassettebandjes en videobanden. Televisie-antennes waarmee zenders uit Hong Kong opgevangen konden worden, waren vorig jaar al verboden. „De voorschriften”, zegt de Post, „maken ook de inbeslagname mogelijk van elk produkt dat beschouwd wordt als anti-Chinees, anti-communistisch, religieus of pornografisch van aard.”
Leprabestrijding belemmerd
● „Leprabestrijdingsmiddelen die in de afgelopen 30 jaar zijn ontwikkeld, kunnen volkomen nutteloos worden”, zegt een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ongeveer 25 landen hebben gemeld dat de leprabacterie nu resistent is tegen het middel Dapsone, een „goedkoop en in de gebruikte doses vrijwel niet giftig” geneesmiddel. Gezien de gestage uitbreiding van het aantal meldingen „moet er dringend actie ondernomen worden om een verdere ontwikkeling van Dapsone-resistentie te voorkomen”, zei het panel. Men zal misschien een alternatieve therapie moeten gaan gebruiken met een combinatie van medicijnen, hoewel zo iets kostbaar is en mogelijk schadelijke bijwerkingen heeft.
Vrienden zijn nodig
● De belangrijkheid van vrienden mag niet onderschat worden, zegt Dr. Vivian Rakoff, hoofd van de afdeling psychiatrie van de University of Toronto. „Zonder schragende, steun gevende sociale structuren kunnen mensen zich niet handhaven.” In feite, zegt Dr. Rakoff, leidt een gebrek aan vrienden veel vaker tot zelfmoord dan armoede of werkloosheid. „Eenzame en wanhopige mensen zijn de voornaamste kandidaten voor zelfmoord”, zegt zij. „Er bestaan sterke aanwijzingen dat meer mensen de hand aan zichzelf slaan waar welvaart heerst, waar de economie sterk is en de werkloosheid laag.” Dr. Rakoff voegde eraan toe dat vriendschappen opbouwen „een bijzonder grote vaardigheid vereist, en dat niet iedereen daarin slaagt”.
Maatregelen tegen drughandel falen
● „Produktie en gebruik van drugs nemen in bijna de hele wereld toe, en deze ontwikkeling vormt een voedingsbodem voor geweldmisdrijven en is een bedreiging voor de politieke stabiliteit”, aldus een rapport van een VN-bureau. „De enorme bedragen die in de drughandel worden verdiend, zijn vele malen hoger dan de middelen die worden uitgetrokken voor de bestrijding ervan”, en de stappen die worden ondernomen om tot internationale samenwerking te komen bij de bestrijding, hebben de smokkelaars er alleen maar toe geïnspireerd „slimmere methoden en nieuwe smokkelroutes” uit te denken.
Deze recente bevindingen, waarover verslag werd gedaan in de International Herald Tribune, vestigden speciaal de aandacht op „de onbelemmerde produktie van cocaïne, vooral in Peru en Bolivia, als een nieuwe bron van ernstige ongerustheid” en een „grote zorg”. Nu marihuana „haar aantrekkingskracht op de jeugd verliest”, heeft men in het cocaïnegebruik in de Verenigde Staten een scherpe stijging kunnen waarnemen. Volgens het tijdschrift Time van 11 april 1983 is het aantal cocaïnegebruikers in de VS in de afgelopen twee jaar van 15 naar 20 miljoen gestegen. Men heeft de bestrijding van illegale drugs de allereerste prioriteit van de FBI genoemd.