De wereldeconomie — Wat moet ervan worden?

Wat betekent het voor u?

„JE HEBT geen idee hoe moeilijk het is de eindjes aan elkaar te knopen”, zegt Ann. Goed, zij hebben best een aardig huis, maar als u hoort wat zij maandelijks aan de hypotheek kwijt zijn, slaat uw hart een slag over. En hoewel haar man een heel behoorlijk salaris geniet, heeft de inflatie de waarde ervan weggevreten. „Iedere week zijn de prijzen weer wat hoger,” zegt Ann, „terwijl mijn huishoudgeld hetzelfde blijft.” Zij voelt een niet-aflatende druk. „Ik heb gezegd dat ik best wel een part-time baantje wil nemen,” verzucht zij, „maar hij wil niet dat ik dat doe.”

Aan de andere kant van de aarde wordt een Afrikaanse boer, Alion, met een zelfde frustratie geconfronteerd. Prijsbeheersing van regeringswege houdt de prijzen zo laag dat al zijn ploegen en planten hem eenvoudig geen winst oplevert. In het verleden, zo zegt Alion, „probeerde iedereen meer te planten dan iedere andere boer. Nu heeft ieder er vrede mee dezelfde hoeveelheid te verbouwen”. Het loont gewoon niet de moeite om meer te verbouwen.

Angstige bezorgdheid en wanhoop zijn de erfenissen van onze economisch moeilijke tijden. En ongetwijfeld voelt ook u, ongeacht waar u woont, de invloed. De toekomst schijnt verduisterd door vraagtekens: ’Moet ik nu kopen voordat de prijzen stijgen? Moet ik wàt ik heb weten te sparen, gaan investeren? Is het wel vertrouwd als ik mijn geld naar de bank breng?’

Dergelijke zorgen zijn niet louter waanideeën. In 1982 zijn in de VS bijvoorbeeld meer banken dichtgegaan dan in enig jaar sinds 1940. Het aantal gevallen van bankroet lag gevaarlijk dicht bij het absolute record van de Grote Depressie van de jaren ’30. Huizehoge rentes maakten grote en kleine ondernemingen het bestaan onmogelijk. En de problemen beperken zich geenszins tot slechts één land. ’Wel, wat gaat de wereldeconomie dan doen?’ vraagt u misschien in frustratie.

Eerlijk gezegd, geen mens weet of er morgen nieuws komt van een economisch herstel of van een nog verdere achteruitgang. De economie is gewoon te onvoorspelbaar. Wel kunnen wij met gezag voorspellen wat de wereldeconomie op lange termijn gaat doen. Hiertoe moeten wij echter verder kijken dan de spiraal van lonen en prijzen en tekorten op betalingsbalansen, en moeten wij de werkelijke oorzaken van de huidige problemen isoleren. Niettemin zal het vrucht afwerpen als wij eerst wat aandacht schenken aan de problemen die de economie van buitenaf belagen.