Een vogel die gevangenschap verkiest

Tropische en subtropische streken in Azië en Afrika vormen het woongebied van de neushoornvogel. Deze donkergekleurde vogel ziet eruit alsof hij ernstig gehandicapt is door zijn enorme snavel. En wanneer het vrouwtje in een holte in een boom ingemetseld zit, achter een opening die net groot genoeg is om de punt van haar snavel door te steken, zou men kunnen denken dat er ’ergens even iets verkeerd is gegaan’.

Maar schijn kan bedriegen. Die zo onhandig uitziende snavel is doordat hij een groot aantal met lucht gevulde holten bevat, betrekkelijk licht en voor de neushoornvogel is hij een voortreffelijk instrument. Zittend op een tak die sterk genoeg is om zijn gewicht te dragen, maakt de vogel een goed gebruik van die lange snavel om de vruchten te bereiken.

Gedurende een behoorlijk aantal weken sluiten de wijfjes van de meeste soorten zich in de nestholte op, waar ze dan worden gevoed met het voedsel dat het mannetje uit zijn krop omhoogbrengt. Vrouwtjes van ten minste één variëteit brengen met een mengsel van klei, mest en voedseldeeltjes een afsluitingswand aan en het mannetje komt gedienstig de benodigde klei brengen.

Het ingemetselde wijfje kan ongestoord de eieren uitbroeden. Terwijl ze ingesloten zit, verliest ze haar staart- en vleugelveren, zodat het haar onmogelijk wordt om te vliegen totdat de veren zijn vervangen. Haar zelfopgelegde gevangenschap is dus een bescherming voor haar.

Het mannetje heeft het knap druk met de zorg voor zijn gezellin en nageslacht. In de loop van een uur komt hij soms wel 20 keer bij het nest om voedsel te brengen. Wanneer de jongen groter worden en een eetlust ontwikkelen die hij niet langer alleen aankan, breekt de inmiddels weer volledig gevederde moeder zich vrij en begint haar partner bij te staan in het voeden van hun nakomelingen.

De jongen gaan ertoe over de vergrote opening waardoor moe naar buiten is gegaan, weer dicht te maken. Maar met het verstrijken van de tijd kan er een botsing van belangen ontstaan. Sommige vogels zijn klaar om het nest te verlaten, terwijl het voor andere nog niet zover is. Terwijl dus één jong begint de wand af te breken, is een ander al weer met reparatiewerk bezig.

Zorgvuldige waarneming en wetenschappelijk onderzoek onthullen werkelijk steeds opnieuw dat schijnbaar vreemde uitmonsteringen en gewoonten van dieren een goed doel dienen. Neushoornvogels met hun lange snavel en uitzonderlijke nestgewoonten vormen daar geen uitzondering op.