Ontwapening of illusie?

„De dreiging van een wereldoorlog — een kernoorlog — weg te nemen, is de belangrijkste en urgentste taak in onze tijd. De mensheid staat voor een keus: wij moeten de bewapeningswedloop een halt toeroepen en tot ontwapening overgaan, of totale vernietiging onder de ogen zien.” — Slotdocument van de in 1978 door de VN gehouden Speciale Zitting over Ontwapening.

Is er vooruitgang geboekt in het ’wegnemen van de dreiging van een kernoorlog’? Om die vraag te beantwoorden en een stap in de richting van wereldontwapening te zetten, kwam van 7 juni tot 9 juli 1982 de tweede Speciale Zitting over Ontwapening bijeen. Merk op wat er werd gezegd door regeringshoofden en wereldleiders:

● Premier Zenko Suzuki van Japan: „Gedurende deze vier jaar heeft de bewapeningswedloop de bedreiging van de vrede verscherpt, de bezorgdheid van de volken vergroot en zwaardere lasten op alle naties gelegd, ten koste van hun economische en sociale ontwikkeling.”

● Pauselijke boodschap, uitgesproken door kardinaal Agostino Casaroli, staatssecretaris van de Heilige Stoel: „Er schijnt maar weinig verbeterd te zijn. Sommigen geloven zelfs dat de situatie verslechterd is, ten minste in de zin dat hoopvolle verwachtingen die in die periode waren geboren, nu als louter illusies beschreven zouden worden.”

● Eerste minister Kalevi Sorsa van Finland: „Toegewijde en oprechte staatslieden, van wie velen hier aanwezig zijn, hebben hun uiterste best gedaan de ontwikkeling tegen te houden. Toch gaat de bewapeningswedloop voort. Het is alsof de bewapeningswedloop zich aan rationele menselijke controle heeft onttrokken.”

● De Oegandese eerste minister M. Otema Allimadi: „Het is inderdaad een somber beeld. . . . In de laatste vier jaar zijn de ooit gewekte verwachtingen . . . bijna tot op het punt van wanhoop weggesleten.”

● De Amerikaanse president Ronald Reagan: „De Verenigde Naties zijn de vrede toegewijd en het Handvest bevat een duidelijk verbod van een internationaal gebruik van geweld. Toch blijft het tij van oorlogszuchtigheid stijgen. De invloed van het Handvest is zelfs in de vier jaar sinds de eerste speciale zitting over ontwapening afgenomen.”

● Eerste minister Pierre Elliot Trudeau van Canada: „Ik denk dat wij zullen moeten accepteren dat volledige zekerheid voor alle landen een onbereikbaar doel is geworden in de hedendaagse wereld.”

● Premier Margaret Thatcher van Engeland: „Wij moeten een beter systeem voor het voorkomen van oorlog zien te vinden dan de nucleaire afschrikking. Maar te suggereren dat tussen Oost en West momenteel zo’n systeem binnen bereik is, zou een gevaarlijke valse voorstelling van zaken zijn.”

Was de tweede Speciale Zitting over Ontwapening succesvoller dan de eerste? De voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN, Kittani, antwoordt: „Ondanks al onze voorbereidingen en inspanningen is deze zitting geen succes geweest. Onze verwachtingen en aspiraties, samen met die van talloze miljoenen, zijn nog verre van vervuld.”