Een blik op de wereld
Kerken en tabak
● Hoewel sommige kerkelijke groeperingen zich tegen roken beginnen uit te spreken, „gaan de kerken in North Carolina, in tegenstelling tot vele zusterkerken in de rest van het land, de kwestie van tabak en roken uit de weg”, aldus The Sentinel in de stad Winston-Salem (North Carolina, VS). Waarom dit zo is? „Economische belangen zijn er verantwoordelijk voor dat deze kwestie bij alle kerken in de staat op een laag pitje staat”, zei een functionaris van de Baptist State Convention. Andere geloofsgemeenschappen, waaronder de presbyterianen en de methodisten, zijn de kwestie eveneens uit de weg gegaan. „Als wij een standpunt tegen tabak gaan innemen”, zegt een methodistisch predikant, „dan zouden wij wel moeten gaan uitkijken naar een andere bron van inkomsten.” North Carolina is de belangrijkste tabaksproducent in de VS.
Foetus heeft rechten
● Een federale rechter in Connecticut (VS) heeft beslist dat een ongeboren foetus het wettelijke recht heeft om een eis tot schadevergoeding in te stellen. De rechtszaak in kwestie draait om een jongetje van negen maanden en zijn moeder. De moeder was, zo wordt beweerd, geslagen door een politieagent toen zij vijf en een halve maand in verwachting was van de jongen. Volgens de aanklacht liep de foetus als gevolg van het slaan lichamelijk letsel op en klaarblijkelijk werden de benen van de jongen hierdoor verminkt. De uitspraak betekende dat het verzoek van de verdediging om de zaak te seponeren, werd verworpen. Ze wordt beschouwd als een precedent in de rechtspraak. De federale rechter verklaarde zijn beslissing te hebben gebaseerd op „recente en duidelijke ontwikkelingen bij de rechtbanken van de afzonderlijke staten”, die „in diverse opzichten, in een grote verscheidenheid van contexten, de wettelijke rechten van de levensvatbare foetus [hebben] uitgebreid”, aldus een bericht van Associated Press.
Sterfgevallen ten gevolge van asbest
● De Britse Commissie voor Gezondheid en Veiligheid deelde mee dat in 1980 meer dan 500 arbeiders die met asbest werkten, overleden waren aan kanker van het longslijmvlies en het buikvlies. Dit is een toename van 300 procent sinds 1968, het jaar waarin voor het eerst gegevens werden bijgehouden. Deze toename vond plaats ondanks het feit dat er in 1969 door de regering wettelijke voorschriften werden doorgevoerd. Sommige specialisten geloven dat de werkelijke cijfers nog wel veel hoger kunnen liggen omdat de ziekte heel moeilijk is vast te stellen. Bovendien stierven 150 personen aan asbestosis, een longziekte veroorzaakt door het inademen van asbestvezels. De functionarissen vrezen dat het aantal sterfgevallen ten gevolge van de blootstelling aan asbest nog wel tien jaar zal blijven toenemen voordat de situatie zich zal stabiliseren.
Meer vrouwelijke voorgangers
● Sinds de wijding van de eerste vrouwelijke voorganger in 1853 in een congregationalistisch plattelandskerkje in South Butler in de staat New York heeft de VS een gestadige toename beleefd in het aantal vrouwelijke voorgangers. Naar het zich laat aanzien zullen er bij een aantal kerkelijke richtingen spoedig meer vrouwen dan mannen zijn gewijd. Zo bestaat bijvoorbeeld 52 procent van de studenten die thans een opleiding in de godgeleerdheid ontvangen in het kader van het „Master of Divinity”-programma van de United Church of Christ (een zijtak van de Congregationalistische Kerken) uit vrouwen. Een jaar geleden bestond 46 procent uit vrouwen en vijf jaar geleden slechts 30 procent. Soortgelijke ontwikkelingen zijn waar te nemen in seminaries van andere Kerken: bij de Unitarian Universalist bestaat 50 procent van de studenten uit vrouwen, bij de Disciples of Christ 34 procent, bij de United Methodist Church en de United Presbyterian Church 32 procent, bij de Amerikaanse baptisten 29 procent en bij de Lutherse Kerken in Amerika 26 procent.
Alleen een zoon telt
● De eeuwenoude Chinese gewoonte zonen te verkiezen boven dochters vormt een ernstige bedreiging voor het welslagen van Pekings bevolkingspolitiek van slechts één kind per gezin. Dat eerste kind moet dan beslist een zoon zijn, en die pressie is zo sterk dat volgens China’s Gezondheidsnieuws sommige zwangere vrouwen een onderzoek naar het geslacht van de foetus laten uitvoeren, om dan als voorspeld wordt dat het een meisje zal worden, een abortus te laten verrichten. Soms nemen de zaken een zelfs nog bedenkelijker keer — de ongewenste dochters worden te vondeling gelegd, of nog erger, verdronken. Vaker echter krijgt de moeder het zwaar te verduren: zij wordt geslagen of de man laat zich van haar scheiden, wat tot zenuwinstortingen en zelfmoorden leidt. De regering vreest dat zulke praktijken in slechts enkele jaren zullen leiden tot een ontwrichting van het evenwicht tussen het aantal mannen en vrouwen in de bevolking.
Misbruik van antibiotica
● Antibiotica, zoals penicilline en tetracycline, verliezen geleidelijk hun werkzaamheid tegen gonorrhoea, lepra en andere vreselijke ziekten die de mens bedreigen „enkel en alleen om een paar centen op de prijs van een kilo vlees te kunnen besparen”, zegt The New York Times. Hiermee wordt gedoeld op „het stelselmatig toevoegen van klinisch bruikbare geneesmiddelen aan veevoeder”, een door veefokkers uitgeoefende praktijk ter bevordering van de groei. Een verslag in de New England Journal of Medicine laat zien dat het op deze wijze zonder onderscheid gebruiken van antibiotica de ontwikkeling in de hand werkt van antibiotica-resistente bacteriën die deze resistentie kunnen overdragen op andere, mensen infecterende bacteriën. In 1977 werd door de Amerikaanse Voedings- en Geneesmiddelendienst voorgesteld deze praktijken te verbieden, maar onder invloed van agrarische en farmaceutische belangengroepen werd het voorstel door het Congres verworpen.
Oude hydraulische inzichten
● Men heeft ontdekt dat voor een oud kanalenstelsel langs de droge kust van Peru gebruik is gemaakt van „ideeën uit de vloeistofdynamica die westerse hydrologen pas gedurende de laatste 100 jaar zijn gaan toepassen”, aldus ingenieur Charles Orloff van de General Electric Company. Het ruim 600 km lange stelsel werd in de periode van 500 G.T. tot 1200 G.T. door de Chimubeschaving aangelegd. Het oude stelsel kon 35 tot 40 procent meer land bevloeien dan het thans in gebruik zijnde kanalenstelsel. Ten gevolge van bewegingen van de aardkorst werden de oude kanalen echter afgesneden van hun watertoevoerbron in de Andes. Geleerden geloven dat het daaruit voortspruitende verlies van bouwland, te zamen met periodieke overstromingen, waarschijnlijk verantwoordelijk is geweest voor het verdwijnen van die oude beschaving.
’Zwangerschapsziekte’ bij mannen
● De Annals of Internal Medicine meldt dat uit recente onderzoeken is gebleken dat 22,5 procent van de mannen wier vrouw in verwachting is, lijdt aan wat het couvade-syndroom wordt genoemd — hoofdpijn, misselijkheid, een maag die van streek is, overgeven en buikkrampen. Hoewel dit ziektebeeld reeds in de tijd van de Romeinen is beschreven, is het vanouds beschouwd als iets dat slechts zelden voorkwam. Het rapport geeft dan ook de aanbeveling dat artsen zich bij de behandeling van hun manlijke patiënten meer bewust zouden moeten zijn van dit feit. In maar liefst 85 procent van de onderzochte gevallen had de arts niet geweten dat zijn patiënt vader ging worden. Als deze feiten bekend waren geweest, zou een groot aantal onnodige behandelingen voorkomen hebben kunnen worden.
Toenemend aantal gevallen van ruimteziekte
● Bij alle kritische en lovende geluiden rond de ruimtevluchten zijn nog maar weinig mensen zich bewust geworden van een nieuw probleem dat zowel de Amerikaanse als de Russische ruimtevaartbureaus zorgen baart — ruimteziekte. Vreemd genoeg werden in de eerste dagen van de ruimtevluchten maar weinig astronauten of kosmonauten ooit in de ruimte ziek. Met het Skylab-project nam het aantal toe. Bij de vluchten met het ruimteveer, de space-shuttle, had men bij twee van de eerste drie vluchten al te kampen met zieke astronauten. De NASA vreest dat de helft van alle astronauten die ze in de ruimte zal brengen, ondanks de zorgvuldige selectie en de harde training ruimteziek zal worden.
Bomaanslag op kathedraal van Athene
● Kort geleden explodeerde in de Grieks-Orthodoxe Mitropolis-kathedraal van Athene een bom, waardoor de glazen ruiten van bepaalde grote iconen werden beschadigd. Ondanks intensieve krachtsinspanningen is de politie er niet in geslaagd de verantwoordelijke personen te vinden. Er was echter een organisatie, Iconoclast-Nihilisten genaamd, die de verantwoordelijkheid voor de explosie opeiste. Op korte afstand van de plaats van de explosie stonden de volgende woorden geschreven: „Weg met de despotocratie. Wij willen zielenherders, geen trouwelozen.”
Gecomputeriseerde taxi’s
● De klanten en chauffeurs van de taxi’s in vier Canadese steden hoeven geen last meer te hebben van de zenuwslopende uitbarstingen van de mobilofoon als de centrale boodschappen doorgeeft. Verscheidene taxibedrijven zijn overgeschakeld op computerberichtgeving, waarbij de boodschappen geluidloos, op een videoscherm in de taxi, aan de taxichauffeur worden doorgegeven. Door enkele knoppen in te duwen krijgt de chauffeur op zijn scherm een lijst van taxizones met het aantal lege taxi’s dat zich in elk bevindt. Door een andere knop in te drukken kan hij de computer vervolgens laten weten naar welke zone hij gaat. Wanneer er een oproep binnenkomt, verschijnt de precieze plaats waar zich de klant bevindt, wel op zíjn scherm, maar niet ook op dat van een van zijn collega’s zodat er geen gevaar meer bestaat dat een ander het vrachtje voor zijn neus wegkaapt. Eén kanaal op de computer kan maar liefst 500 taxi’s afhandelen, terwijl dit er in vergelijking daarmee voor een radiokanaal slechts 150 zijn. Taxibedrijven in de VS hebben het systeem in onderzoek genomen.