De ineenstorting van het gezin — „een wereldtragedie”
„ER STAAT onze samenleving een absolute ramp te wachten als het ons niet lukt een keer te brengen in het verval van het gezin als functionele eenheid.”
Deze uitspraak is afkomstig van Dr. Lee Salk van het New York Hospital-Cornell Medical Center. Hij schreef deze woorden in een artikel dat onder de titel „Een wereldtragedie” in het tijdschrift Leaders werd gepubliceerd. Dr. Salk merkte ook op: „Regeringsleiders en vooraanstaande industriëlen hebben maar weinig te bieden gehad als het aankwam op herstel van de schade die is toegebracht aan de samenhang van het gezin”, een schade waaraan zulke instellingen hebben bijgedragen.
Het gezin is de voornaamste sociale eenheid. Daar leren mensen, vooral ontvankelijke kinderen, de sociale en andere vaardigheden waarmee zij kunnen functioneren als nuttige leden van de maatschappij. Hoe groter de schade aan de gezinseenheid, hoe rampzaliger ook de consequenties voor het individu en voor de samenleving als geheel. Ja, de geschiedenis leert dat het verval van het gezinsleven sterk heeft bijgedragen tot het uiteenvallen van grote rijken.
Een hoogleraar in de geschiedenis, Albert Hyma, schreef in An Outline of Ancient History: „Wanneer de verhouding tussen vader en kinderen en tussen man en vrouw goed was, vormde ze de belangrijkste steunpilaar voor welvaart en goed bestuur. Wanneer het gezinsleven gezond is, zal de natie welvaart en zekerheid kennen. Wanneer het gezinsleven wordt ondermijnd door immorele leringen, door constant geruzie en door zelfzucht, zien wij de mankementen van het gezin op vergrote schaal terugkeren in de grotere groepen die met elkaar de samenleving als geheel vormen.”
Vooral in de laatste decennia is het gezinsleven ernstig aangetast, en recordaantallen huwelijken zijn uiteengevallen. Nieuwe levensfilosofieën hebben de onverbrekelijkheid van het gezin ondermijnd. Scheiden is eenvoudiger geworden. Ongehuwd samenwonen komt steeds meer voor. Drugs hebben vele kinderen (en ouders) ertoe gebracht zich tegen de maatschappelijke normen te keren. De vrije moraal doet zich overal gelden: tv-programma’s, films, tijdschriften en andere lectuur schilderen seksuele immoraliteit, met inbegrip van overspelige relaties, af als aanvaardbaar, ja begeerlijk. Bij dit alles komt dan nog het probleem om bij de huidige economische instabiliteit de touwtjes aan elkaar te knopen.
Al deze dingen betekenen een zware druk voor gezinnen. Dit maakt het vooral moeilijk voor de jonge mannen en vrouwen die in het huwelijk treden en nog aan het begin staan van hun gezinsleven. Met zo veel veranderingen die het huwelijk bedreigen, en zo veel verschillende levensfilosofieën, zijn vele echtparen al direct hun koers kwijt. Zij weten niet waarom hun huwelijk hun niet het geluk brengt dat zij ervan hebben verwacht; zij weten ook niet wat zij eraan moeten doen.
In elk huwelijk, ongeacht hoe lang het al bestaat, moeten de huwelijkspartners echt hun best doen om het geluk te verwerven dat kan voortspruiten uit zo’n verbintenis. Maar voor velen is het juist het eerste huwelijksjaar dat de grootste moeilijkheden oplevert. Dit is een periode van aanpassing voor twee verschillende persoonlijkheden, elk met zijn eigen sympathieën en antipathieën.
Hoe kunnen paren niet alleen dat eerste huwelijksjaar „overleven” maar er ook werkelijk geluk in vinden? Hoe kunnen zij hun huwelijk op een koers brengen die niet alleen nu maar ook later tevredenheid zal schenken?