Pottenbakkerskunst bij de wespen

Verborgen onder losse boombast staan vijf duidelijk herkenbare kruikjes van klei, elk ongeveer ter grootte van een kleine kers. Ze zijn gemaakt door een urntjeswesp, die ze vervolgens goed heeft gevuld ten behoeve van haar nakomelingen. Ze heeft er heel wat werk aan gehad.

Alleen al om de klei te vinden en te transporteren heeft ze tussen de 160 en 320 kilometer gevlogen. Als de klei te droog was, heeft ze die vochtig gemaakt door water uit te braken. Van de klei maakte ze bolletjes en daarmee vormde ze een schoteltje dat de basis voor een pot werd. Naarmate het werk vorderde, werden andere bolletjes tot stroken getrokken waarmee een holle bol werd opgebouwd. Door de binnenkant van de voltooide bol aan de top weer naar buiten te buigen maakte ze een open hals voor haar kruikje. De buitenkant van haar pot is ruw, maar de binnenkant is glad.

Vervolgens moest er een voedselvoorraad worden bijeengebracht. Om het urntje te vullen verlamde ze kleine rupsen, die ze naar binnen duwde. Aangezien de rupsen niet dood waren, was hiermee een verse voedselvoorraad verzekerd voor de larven die te voorschijn zouden komen uit het ene eitje per kruikje.

Het eitje hangt aan een fijne draad van de top van het kruikje. Hoe is het eitje in die positie terechtgekomen? Tijdens het proces van het leggen raakte de wesp met het uiteinde van haar achterlijf de binnenkant van het urntje aan en scheidde een vloeistof af. Toen het achterlijf werd weggetrokken, vormde zich een draad die onmiddellijk hard werd. Toen het eitje naar buiten kwam, zat het aan de draad vast.

Voor vrouwtjes is het aantal rupsen groter dan voor mannetjes — het larvestadium is voor vrouwtjes een of twee dagen langer. Hoe de wesp weet dat een bepaald eitje een vrouwelijke larve zal worden en dus meer voedsel nodig zal hebben, is een raadsel.

Met een kleibolletje sloot de wesp het urntje met daarin het eitje en de voorraad rupsen af en maakte de hals van het urntje glad. Toen het laatste kruikje was verzegeld, was het werk van de wesp gedaan.

[Illustraties op blz. 15]

Het eitje van de wesp hangt aan een draadje

De wesp gaat met een kleibolletje het kruikje afsluiten