De problemen van jonge mensen in deze tijd

DE PROBLEMEN van jonge mensen? Is het niet zo dat in de meeste delen van de wereld jonge mensen het beter hebben dan ooit? Ja en nee. Jonge mensen zijn in deze tijd op materieel gebied wellicht bevoorrecht boven vroegere generaties, maar zij staan ook onder ongeëvenaarde spanningen. Statistieken over jeugdmisdaad, alsook het aantal zelfmoorden in industrielanden, tonen aan dat geld de hedendaagse jeugd niet gelukkig maakt. Hier volgen enkele voorbeelden —

Verlies van zelfrespect

Wetenschapsmensen in Chicago enquêteerden in de jaren ’60 in een opinieonderzoek 1331 tieners. Aan het eind van de jaren ’70 en in 1980 herhaalden zij dit onderzoek bij een vergelijkbare groep. Hun conclusie? „In een periode van ongeveer 18 jaar zijn de Amerikaanse tieners blijkbaar beduidend minder positief over zichzelf gaan denken.” Het onderzoek beschrijft de hedendaagse tieners als minder zeker dan vroeger, met lagere ethische maatstaven. Ongeveer een vijfde van hen zegt dat zij zich meestal emotioneel leeg en verward voelen, en dat zij liever zouden sterven dan verder leven.

Vanwaar deze verandering? De volgende brief van een 19-jarige illustreert één belangrijke oorzaak: „Ik kom uit een uiteengevallen huisgezin, zoals zo vele jongeren in de huidige maatschappij”, schrijft Robert. „Het hele gezin was altijd aan het ruziën en bekvechten. Erg weinig liefde, of liever gezegd helemaal geen liefde. Ieder ging zijn eigen weg. Heel weinig ouderlijke begeleiding in de moeilijke periode van de puberteit. Ik had het erg moeilijk. Geen krachtige hand en geen opbouwende opmerkingen over mijn prestaties. In plaats daarvan kritiek. Ik ging me ongewenst voelen, verstoten, erg gekwetst en ongelukkig, zonder te weten waarom. Ik groeide op als een klimplant tegen een omheining. Toen ik van de omheining losraakte, was er niemand om me weer in juiste banen te leiden.” Roberts verhaal is in deze tijd echt geen uitzondering.

Jongeren zijn ook teleurgesteld in de politiek. „In mijn hart geloof ik dat de wereld geen vijf of tien jaar meer zal bestaan”, zegt een jonge straatvechter uit Amsterdam. „Wij zijn op het punt aangeland dat wij weigeren de verantwoordelijkheid op ons te nemen voor een systeem dat wij niet goedkeuren.”

Wat brengt dit in de hedendaagse jeugd teweeg? Voornamelijk een gevoel van vervreemding — een gevoel dat het niemand iets kan schelen of zij leven of sterven. Voeg bij deze vervreemding een gevoel dat de wereld geen toekomst heeft, en de gevolgen kunnen angstaanjagend zijn.

Zelfmoord „epidemisch”

Vervreemding en verlies van hoop komen wellicht het meest intens tot uiting in zelfmoord. Het wekt daarom geen verbazing dat het aantal zelfmoorden onder jonge mensen in vele westerse landen gestadig is toegenomen. „Het aantal kinderen die met zelfmoord dreigen en zelfmoord plegen, is toegenomen”, zegt Dr. Cynthia Pfeffer, psychiater aan de Cornell Universiteit. „Onderzoeken in de jaren ’60 gaven te kennen dat niet meer dan tien procent van de patiëntjes die naar een kinderpsychiatrische polikliniek werden verwezen, zelfmoordneigingen hadden. Volgens een recent onderzoek dat ik heb verricht, liep 33 procent van de kinderen met gedachten over zelfmoord rond.”

Zelfmoord is een van de belangrijkste doodsoorzaken onder Amerikaanse tieners. In 1978 pleegden bijvoorbeeld 3500 jongeren tussen de 20 en 24 jaar zelfmoord, meer dan tweemaal het aantal van tien jaar daarvoor. Zelfs deze schrikbarende aantallen vormen nog maar het topje van de ijsberg van wanhoop onder de jeugd. „Zelfmoordpogingen overtreffen het aantal werkelijke zelfmoorden onder jonge mensen in een verhouding van vijftig op één”, meldt Dr. Calvin Frederick van het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Geestelijke Gezondheid.

Golf van jeugdmisdaad

Niet alle van de maatschappij vervreemde tieners plegen zelfmoord. Sommigen beroven niet zichzelf van het leven, maar anderen. „De moordzuchtigste groep Amerikanen is die van 18 tot 22 jaar”, zo blijkt uit een recent rapport. „In 1979, zegt de FBI, vertegenwoordigden zij 25% van alle arrestaties wegens moord.” Soortgelijke berichten komen uit andere landen — stedelijke jeugdbenden in Brazilië, geweld op scholen in Japan, jeugdmisdaad in India.

Het probleem is niet slechts het aantal misdaden dat thans door jongeren wordt gepleegd. Het werkelijke probleem is van geestelijke aard. Commissaris Gilbert Kelland van Scotland Yard bracht het als volgt onder woorden: „Ze voelen nagenoeg geen schaamte wanneer ze gepakt worden . . . De moraliteit is totaal verdwenen.”

Jongeren hebben altijd al misdaden gepleegd. Maar meestal toonden zij berouw wanneer zij gepakt werden. Steeds meer in moeilijkheden geraakte jongeren in deze tijd schijnen echter niet te beseffen dat hun daden verkeerd zijn, en het kan hun ook niets schelen. Hoe valt anders te verklaren waarom twee tieners in Cleveland een andere jongere $60 betaalden om hun vader te vermoorden „omdat hij ons niet liet doen wat we wilden, zoals ’pot’ roken”? Zij lieten het lijk van hun vader thuis op de vloer liggen, namen zijn kredietkaarten en zijn loonzakje mee en gingen tien dagen de bloemetjes buiten zetten.

Geen gevoel voor waarden

Dat jonge mensen in deze tijd zonder werkelijk gevoel voor waarden opgroeien, komt gewoonlijk niet zo dramatisch tot uiting. De meeste jonge mensen zijn per slot van rekening geen koelbloedige moordenaars. Maar zelfs de gewone jongelui op de scholen in de gegoede voorsteden vertonen verontrustende veranderingen ten opzichte van hun leeftijdgenoten van een generatie geleden. Schrijvend over deze nieuwe generatie merkt een gepensioneerde leraar op dat er in klasbesprekingen „snelle, gemakkelijke antwoorden worden gegeven, gebaseerd op rationaliseringen en clichés die duiden op onverschilligheid, weinig achting voor menselijk leven . . . een ongezond cynisme, wantrouwen, onverdraagzaamheid ten aanzien van ideeën, waarden en algemeen aanvaarde opvattingen”.

Wat tragisch om een generatie van jonge mensen te laten opgroeien met weinig idealen, met weinig gevoel voor edelmoedigheid of zelfs voor goed en kwaad! En toch gebeurt dat over de gehele wereld. „Er heerst onder de hedendaagse studenten een gevoel dat zij passagiers op een zinkend schip zijn, een Titanic zo u wilt, met als naam de Verenigde Staten of de wereld”, volgens een recent onderzoek door de Carnegie-raad voor Beleidsonderzoek aan het Hoger Onderwijs. „Het hedendaagse fatalisme bevordert een geest van gerechtvaardigd hedonisme [voor genoegens leven]. Onder studenten begint de opvatting terrein te winnen dat als zij dan toch gedoemd zijn op de Titanic mee te varen, dan liefst . . . eerste klas, want zij veronderstellen dat er niets beters bestaat.”

Anderzijds, vind jij als jongere dat de oudere generatie te snel met een beschuldigende vinger naar jullie wijst? Wat voor reden hebben jongeren uiteindelijk om in dit samenstel van dingen te geloven? De hedendaagse jeugd is opgegroeid in een tijd van politieke schandalen. Waarom zouden zij moeite doen om een wereld te verbeteren die hopeloos corrupt schijnt te zijn? Jongeren in welvarende landen kunnen, na een rijkelijk maal, het nieuws op de tv aanzetten en naar hongerende mensen in arme landen kijken. Zij mogen naar politici luisteren die rechtvaardigen dat miljarden dollars aan wapens worden uitgegeven in plaats van aan voedsel. Waarom zou de jeugd een wereldordening steunen met zulke verwrongen prioriteiten? Waarom zouden zij in een wereld geloven die steeds vastbeslotener schijnt zichzelf te vernietigen?

Maar stel dat de wereld werkelijk veranderd zou kunnen worden? Stel dat de dreiging van een kernoorlog zou kunnen verdwijnen, samen met hongersnood, ziekte en politieke corruptie. Zou het leven in zo’n wereld niet veel zinvoller zijn? Onmogelijk, zeg je? Het is beslist waar dat ’s mensen bericht van zelfbestuur geen reden geeft tot hoop op zo’n wereld, maar als de verandering nu eens door een andere macht tot stand werd gebracht? Zou jij als jongere belangstelling hebben voor zo’n wereld?

[Illustratie op blz. 4]

Zelfmoord is een van de belangrijkste doodsoorzaken onder Amerikaanse tieners