Een blik op de wereld
Een miljoen soorten zijn gedoemd te verdwijnen
◆ Op een driedaags, in Washington (D.C.) gehouden congres over biologische verscheidenheid hebben geleerden en regeringsfunctionarissen gewaarschuwd dat tegen het einde van deze eeuw een miljoen thans nog bestaande plante- en diersoorten zullen verdwijnen ten gevolge van de onverschilligheid waarmee de mens de natuurlijke woongebieden vernietigt. Niet alleen walvissen en panda’s worden bedreigd, maar ook primitieve rassen van tarwe, rijst en maïs en zelfs variëteiten die nog niet geïdentificeerd zijn en nog niet eens een naam hebben. Volgens de geleerden kan het daaruit voortvloeiende verlies aan genetische verscheidenheid een ernstig gevaar opleveren voor ’s mensen voedselvoorziening, gezondheid en voortbestaan. Eén geleerde vergeleek het met boekverbranding en voegde eraan toe: „Maar dit is nog erger, omdat vele ’boeken’ nog niet ontcijferd zijn.”
Bureaucratie in de VN
◆ Men heeft vaak gezegd dat ondanks de geringe betekenis die de organisatie van de VN dan mag hebben, het tenminste een plaats is waar haar leden kunnen samenkomen om hun meningsverschillen te bespreken. Maar naar het zich laat aanzien, wordt zelfs dat steeds moeilijker. Om te beginnen wordt de agenda van de Algemene Vergadering elk jaar langer. Tijdens de laatste zitting kwam er een recordaantal van 135 punten aan de orde. Bovendien „neemt men het op deze plaats niet zo nauw met de tijd”, zei een staflid van de VN. „Niets begint op tijd en niets is op tijd afgelopen.” Natuurlijk is het de taak van de president van de Vergadering ervoor te zorgen dat de dingen afgehandeld worden, maar in zijn afscheidstoespraak zei de president van verleden jaar dat de VN „op het punt staan langzaam te verstikken in te veel resoluties, te veel vergaderingen, te veel organen en veel te veel documentatie”. Tijdens de laatste zitting alleen al werden zo’n 236.000.000 bladzijden documentatie geproduceerd — genoeg om aan elkaar gelegd bijna eenmaal de hele aarde te omspannen.
Dreiging van kanker
◆ Het Nationaal Kankerinstituut in de VS heeft op grond van een vijfjarig onderzoek de waarschuwing geuit dat één op de drie Amerikanen vóór de leeftijd van 74 jaar kanker zal krijgen en dat één op de zes aan de ziekte zal sterven. In het onderzoek werd bestudeerd hoe het optreden van kanker onder Amerikanen samenhangt met ras, leeftijd, geslacht en woonplaats. Er blijkt dat bij Hawaiianen de kans op kanker het grootst is, gevolgd door zwarte mannen, blanke mannen, blanke vrouwen en zwarte vrouwen. Personen met een oosterse afkomst lopen minder gevaar, terwijl bij Indianen en mensen van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische afkomst de minste kans op kanker bestaat. Longkanker wordt als ergste moordenaar genoemd — verantwoordelijk voor 21,7 procent van het totale aantal sterfgevallen ten gevolge van kanker. Borstkanker en darmkanker nemen nog eens 20 procent voor hun rekening.
Spaanse „olijfolie”
◆ De olijfolie, die vorig jaar mei in de armere stadswijken van Madrid en andere Spaanse steden van huis tot huis als een „koopje” werd aangeboden, had tegen het einde van het jaar 200 mensen gedood en 16.000 vergiftigd, aldus de BBC. Gewetenloze handelaren importeerden zo’n 1000 ton industriële raapzaadolie uit Frankrijk, bewerkten haar opnieuw om de kleurstof die aangaf dat het geen spijsolie was, te verwijderen en verkochten de vloeistof als olijfolie. Klaarblijkelijk veroorzaakte deze nieuwe bewerking een of andere chemische reactie in de olie, waardoor ze voor mensen giftig werd. Niemand weet hoeveel mensen schade van de olie hebben ondervonden, en nog steeds sterven er iedere week vier of meer personen omdat er nog geen tegengif voor gevonden is. De Spaanse voedselexport heeft ten gevolge van deze kwestie tot nu toe een verlies van ƒ 110 miljoen geleden.
Energie uit vulkanen
◆ Kan de ontzagwekkende kracht van vulkanen voor praktische doeleinden worden aangewend? De Nationale Energiemaatschappij op de Filippijnen heeft honderden megawatts aan elektrische energie opgewekt door de ondergrondse reservoirs van vulkanisch stoom aan te boren. Bij het geothermische station Mak-Ban, genoemd naar de vulkanen Makiling en Banahao, even ten zuiden van Manila, is reeds meer dan een jaar een krachtcentrale van 220 megawatt in werking, terwijl een centrale van 110 megawatt in 1983 gereed moet komen. In de buurt van Tiwi op het eiland Luzon is een zelfde soort centrale in bedrijf. Andere plekken worden onderzocht en de Energiemaatschappij verwacht tegen 1985 1726 megawatt te kunnen produceren, waarmee 18 procent van de energiebehoeften van het land zal zijn gedekt. „Tegen 1985”, zei de president van de Energiemaatschappij, „proberen wij ’s werelds grootste producent van deze vorm van energie te zijn”.
Gevaar voor Derde Wereld
◆ Sigarettenmaatschappijen doen hun uiterste best om mensen van de Derde Wereld tot roken te animeren. Ze hebben een grootscheepse advertentiecampagne op touw gezet en volgens de op Arabieren georiënteerde Middle East is de verkoop van sigaretten in 7 jaar met 13,8 procent gestegen. Deze publikatie bericht dat roken een groeiend gevaar voor de volksgezondheid in het Midden-Oosten is en voegt eraan toe: „In Syrië, een gebied waar vanouds tabak is verbouwd, is een sterke toename in . . . bronchitis en emfyseem opgetreden. Egyptische artsen brengen een nauwe samenhang in kaart tussen roken en longkanker.”
Wat draait er in de bioscopen?
◆ Wat voor films worden er tegenwoordig eigenlijk in de bioscopen geboden? Van de 234 films die in de eerste acht maanden van 1981 werden gekeurd door de keuringscommissie, een instelling van de Amerikaanse filmindustrie zelf, kregen maar 6 films, ofte wel slechts 2,6 procent, de aanduiding „G”, wat betekent dat ze toelaatbaar waren voor alle leeftijden. Een overweldigend percentage van 57,3 werd vanwege seksscènes en/of geweld geclassificeerd als categorie „R”, zodat jongeren onder de 17 vergezeld moeten zijn van een ouder of volwassen begeleider. Nog eens 28,6 procent kreeg de aanduiding „PG”, die aangeeft dat ouderlijke begeleiding wenselijk is, terwijl 11,5 procent werd aangeduid met een „X”, niet geschikt voor beneden de 17 jaar. Wat de situatie nog erger maakt, is dat sommige deskundigen van mening zijn dat de keuringscommissie te tolerant is, vooral ten aanzien van geweld, terwijl zij er ook op wijzen dat er door de theaters praktisch niet de hand wordt gehouden aan de toelatingsnormen.
Zuigflessen beperken
◆ In 1977 werd er in Papoea Nieuw-Guinea een wet aangenomen die bepaalde dat de koop van zuigflessen en rubber spenen „moet worden geautoriseerd door gezondheidswerkers, die dan ook belast zijn met de verantwoordelijkheid de moeders te instrueren op welke wijze de fles gereinigd en de flesvoeding bereid moet worden”. Een onderzoek dat vóór en na het van kracht worden van de wet werd ingesteld, heeft uitgewezen dat het aantal baby’s dat borstvoeding kreeg van 50 tot 88 procent is toegenomen. Het aantal baby’s dat de fles kreeg, daalde van 45 naar 17 procent. Van 1978 tot 1980 zijn er geen baby’s onder de zes maanden aan maag- en darmontsteking gestorven.
Medische vooruitgang?
◆ De medische wetenschap schijnt in velerlei opzicht vooruitgang te boeken, en niet het minst in de kosten. In 1980 betaalden Amerikanen de duizelingwekkende som van $240 miljard aan gezondheidszorg — meer dan $1000 voor elke man, vrouw en elk kind — en men verwacht dat de totale som in 1982 tot $300 miljard zal oplopen. De voornaamste boosdoener is naar het schijnt de ziekenhuisrekening. In 1980 kostte een gemiddeld verblijf in het ziekenhuis $3000. Nog maar 12 jaar geleden bedroeg dit minder dan $300. Dit komt neer op een inflatie van 1000 procent, achtmaal zoveel als de stijging van de consumptieprijsindex over dezelfde periode. Ook zaken zoals de twee miljoen operaties die door een regeringsonderzoek als onnodig werden bestempeld, maar die in 1977 $4 miljard en 10.000 levens kostten, droegen tot het reusachtige bedrag bij. Of het aantal keizersneden die thans worden verricht — driemaal zo veel als 10 jaar geleden. Ondanks dit alles bericht het Ministerie van Arbeid dat 44 procent van de Amerikanen een „ontoereikende of minimale” medische verzorging ontvangt.
Hoofdvoedsel verandert in vergif
◆ Berichten uit Noord-Mozambique onthullen dat cassave, het hoofdvoedsel in dat gebied, een bron van cyanidevergiftiging is geworden. Hierdoor zijn 1000 mensen, meest vrouwen en kinderen, gedeeltelijk verlamd. Sommigen van hen ondervinden moeite met spreken en zien. Functionarissen van de gezondheidsdienst schrijven dit toe aan de hevige droogte die nu reeds twee jaar het gebied teistert en alle andere gewassen behalve de sterke cassave heeft vernietigd. Meestal wordt cassave drie maanden lang gedroogd, vervolgens gewassen en samen met bonen, vis of vlees gegeten. Door het drogen en wassen wordt het grootste gedeelte van de cyanide verwijderd, terwijl het lichaam de rest van het vergif onschadelijk kan maken. Toen de droogte aanhield, hadden de mensen niets anders dan cassave te eten en toen de voorraad schaars werd, aten zij het zonder het goed te laten drogen. „Mensen weten dat de cassave giftig is”, zei een gezondheidsfunctionaris, „maar zij eten er noodgedwongen van. Zij hebben geen andere keus, daar zij anders van honger zullen omkomen.”