Materiële voorspoed — een universeel doel

„BEVREDIGING van materiële behoeften wordt de nationale religie genoemd. Van alle Amerikanen wordt verondersteld dat zij rijk willen worden, en de maatschappijvorm is er een van comfort en plezier. . . . Het materialisme van het Amerikaanse leven is allesdoordringend.” Naar bericht wordt, is dit ongeveer het beeld dat tegenwoordig in Franse schoolboeken wordt gegeven van het Amerikaanse leven.a

Al mag hier dan sprake zijn van overdrijving, toch zit er ongetwijfeld een grond van waarheid in deze beoordeling. De levensstandaard in de Verenigde Staten is de maatstaf geworden waaraan men de economische voorspoed van elk ander land afmeet. Slechts enkele andere landen (zoals Zwitserland en Zweden) kunnen bogen op een soortgelijke levensstandaard. Deze paar begunstigde landen worden door vele andere, met inbegrip van de communistische landen, met afgunst bezien.

„Hoger loon”, „minder werkuren” en „betere levensomstandigheden”. Dit zijn de eisen van de werkende klassen in alle landen, of hun regeringsvorm nu kapitalistisch, socialistisch of communistisch is.

Zoals de term „materialisme” gebruikt wordt als aanduiding voor een bepaalde levensinstelling, is ze wel gedefinieerd als „de leer dat comfort, genoegens en rijkdom de enige of hoogste doeleinden of waarden zijn”. Wie zal ontkennen dat een hoog percentage van de mensheid zo’n materialistische kijk op het leven heeft ontwikkeld? Voor velen heeft materiële voorspoed de betekenis gekregen van geluk, en ze schijnt het doel geworden te zijn dat iedereen bereiken wil. Maar met welke middelen?

Veel mensen in industriële landen geloven oprecht dat het kapitalistische systeem de meeste hoop biedt op voorspoed en geluk. Zij zijn voorstanders van een vrij ondernemerschap en zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis.

Miljoenen anderen zijn ervan overtuigd dat het kapitalisme enkelen bevoorrecht ten koste van velen. Zij geven de voorkeur aan het communisme, een economisch en politiek systeem dat erop gebaseerd is dat alle goederen het bezit zijn van de gemeenschap of van de staat. Zij zijn bereid bepaalde vrijheden op te offeren mits de staat hun materiële voorspoed garandeert.

Tussen deze twee groepen staan miljoenen anderen voor wie de weg naar materiële voorspoed en geluk noch via kapitalisme, noch via communisme loopt. Zij erkennen de nadelen van het kapitalistische systeem maar ook de gevaren van het communisme. Zij hopen door hervormingen een op fundamentele gelijkheid gebouwde, democratische maatschappij tot stand te brengen, gebaseerd op staatsplanning en openbare controle van de belangrijkste produktiemiddelen. Dit zijn de socialisten of sociaal-democraten, ook wel aangeduid als voorstanders van de verzorgingsstaat.

Een kort onderzoek van de geschiedenis van kapitalisme, communisme en socialisme en van de resultaten die deze stelsels hebben behaald, zal ons helpen om vast te stellen of een van deze systemen waar geluk kan brengen.

[Voetnoten]