Een blik op de wereld

Is dit vredestijd?

◆ „Het is een veelverbreide gedachte dat oorlog de uitzondering en vrede de regel is”, merkte een zomernummer van de New Zealand Herald op. „Wij kunnen er echter moeilijk omheen dat er zelfs in deze betrekkelijk voorspoedige tijd, waarin de wereld grotendeels in vrede schijnt te verkeren, minstens 23 oorlogen aan de gang zijn.” De Herald voegde eraan toe dat „er thans in de wereld ongeveer een miljoen soldaten en guerrilla’s zijn die op min of meer dagelijkse basis bij werkelijke militaire operaties betrokken zijn . . . Elke dag sterven minstens honderd jonge mannen in de strijd, en verliest een zelfde aantal burgers het leven als het rechtstreekse gevolg van militaire operaties”.

Kerken en Hitler: „Huiveringwekkend”

◆ De Schotse theoloog Peter Matheson van de universiteit van Edinburgh publiceerde onlangs een boek getiteld „Het Derde Rijk en de christelijke kerken”. „Gedeelten ervan zijn huiveringwekkend voor een ieder die zich zorgen maakt over het vermogen van een moreel slechte regering om chauvinistische kerkleden ervan te overtuigen dat God aan een bepaald volk toebehoort”, aldus een boekbespreking in de Wisconsin State Journal. Onder de vele onthullende documenten is er een van de Duitse Katholieke Studentenbond die „de nationaal-socialistische [nazi-]revolutie begroet als de grote geestelijke doorbraak van onze tijd”. Het document voegde eraan toe: „Het is de lotsbestemming en de wil van de Katholieke Studentenbond om de idee van het Derde Rijk te belichamen en uit te dragen.” En toen de Evangelische (Lutherse) Jeugdbeweging opging in de Hitler-Jugend, verklaarde ze bij geschrifte: „Van nu af aan kan niemand in deze leeftijdsgroep lid zijn van de Evangelische Jeugdbeweging tenzij hij lid is van de Hitler-Jugend.”

De bespreking in de Journal besluit: „Verzet van de christenen tegen Hitler scheen meer te zijn ingegeven door bezorgdheid voor een mogelijk verlies van hun voorrechten dan door bezorgdheid over de systematische uitroeiing van joden, Jehovah’s Getuigen [die weigerden zich te laten intimideren], de geesteszieken en anderen. . . . Bij het lezen van het boek gaat men zich afvragen of dit alles niet opnieuw zou kunnen gebeuren.”

Elementaire staathuishoudkunde

◆ Landen wijten hun toenemende economische problemen gewoonlijk aan een verscheidenheid van zuiver monetaire factoren. Maar een van de meest elementaire oorzaken wordt vaak over het hoofd gezien of genegeerd. Een recent onderzoek betreffende belangrijke industrielanden, getiteld „Militaire en sociale uitgaven in de wereld”, onthulde een fundamentele oorzaak voor een zwakke economie. Gedurende de afgelopen twintig jaar hadden die twee naties binnen de beschouwde groep die het grootste deel van hun nationale rijkdommen aan militaire programma’s besteedden — de Verenigde Staten en Groot-Brittannië — ook de laagste groei van nationale produktiviteit. Was dit slechts een statistische toevalligheid? Wel, de twee naties die het kleinste deel van hun nationale rijkdommen aan hun militaire apparaat besteedden — Japan en Denemarken — hadden de sterkste groei in hun nationale produktiviteit.

Zien maakt dik

◆ „Als ik alleen maar naar voedsel kijk, dan word ik al dik”, klagen sommige personen die over hun gewicht inzitten. Nu is er bewijsmateriaal dat zij wel eens gelijk kunnen hebben. In een verslag over een recent onderzoek aan de Yale Universiteit verklaarde Science Digest dat „mensen die gevoelig zijn voor voedsel-’aanduidingen’, zoals het zien of horen van een runderlapje dat in de pan ligt te braden, meer insuline in hun bloed afscheiden wanneer zij met dit soort signalen worden geconfronteerd. En als het om hun lievelingsgerecht gaat, zal de afscheiding van insuline zelfs nog groter zijn”. Aangezien het hormoon insuline de omzetting van bloedsuiker in vet kan versnellen, kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat het gezicht, de geur en zelfs de geluiden van voedsel dat wordt bereid, wel eens een dikmakend effect kunnen hebben.

Zout en uw bloeddruk

◆ De resultaten van een recent, in Liverpool (Engeland) verricht onderzoek, waarover een verslag stond in The Lancet, geven sterke aanwijzingen dat de bloeddruk bij mensen in verband staat met de hoeveelheid zout die zij tot zich nemen — meer zout betekent een hogere bloeddruk. Wetenschapsmensen waren zich al enige tijd bewust van deze samenhang, maar het is moeilijk geweest iets definitiefs te vinden. Zoals men het nu begrijpt, komt dit doordat iedereen anders reageert op een hoge zoutopname en de reactie lang op zich laat wachten.

Het bestaan van dit verband tussen zout en bloeddruk wordt ook ondersteund door onderzoeken waarbij culturen en samenlevingen die weinig of geen zout gebruiken, vergeleken worden met gemeenschappen die grote hoeveelheden zout in hun voeding gebruiken. Zulke onderzoeken laten zien dat men slechts 200 mg zout per dag nodig heeft, terwijl in de meeste westerse landen dagelijks ongeveer tien gram wordt gebruikt. Hoewel de Amerikaanse Nationale Onderzoekraad Amerikanen onlangs adviseerde de hoeveelheid zout die zij dagelijks gebruiken, tot circa drie gram te verminderen, zijn sommige deskundigen van mening dat zelfs dat nog te veel is.

Een onheilspellend element

◆ Wat is 486 miljoen maal giftiger dan arseen en zo dodelijk dat slechts een vingerhoedje ervan voldoende is om het hele menselijke ras uit te roeien? Volgens het tijdschrift Parade is het plutonium, het radioactieve element dat in kernbommen en kernreactoren wordt gebruikt. Plutonium komt in de natuur slechts in zeer kleine hoeveelheden in uraniumerts voor. Maar nucleaire kweekreactoren over de hele wereld produceren het in enorme hoeveelheden. Een ernstig stemmende gedachte is dat ten minste 1800 kg plutonium momenteel zoek is.

Televisie-evangelisatie verliest terrein

◆ „Hoewel sommige televisie-predikers nog steeds succes hebben, schijnt de aantrekkingskracht van godsdienstige televisieshows over de hele linie aan het tanen te zijn, aldus een nieuw boek dat gebruik maakt van sociologische onderzoekmethoden om een duidelijker beeld te verkrijgen van een onderwerp dat vaak door verwarring en speculatie gekenmerkt wordt”, meldt de New York Times. Het boek laat zien dat tussen 1970 en 1975 de gezamenlijke kijkdichtheid van de televisie-evangelisten steeg van 10 miljoen tot ongeveer 21 miljoen. In de afgelopen drie jaar echter is het totaal gedaald tot net onder de 20 miljoen.

De „verwarring en speculatie” wordt goed geïllustreerd door de beweringen van evangelist Jerry Falwell, die schat dat 17 tot 25 miljoen personen naar zijn programma kijken. Gegevens van Arbitron, een televisieonderzoekorganisatie, laten zien dat Falwells programma door slechts 1,6 miljoen kijkers wordt gevolgd.

Hoop voor dyslexie?

◆ Voor dyslexie of woordblindheid, een nog steeds onbegrepen hersenstoornis waardoor het vermogen van een overigens normaal persoon om te lezen en te schrijven is aangetast, bestaat wellicht een tamelijk eenvoudige remedie. Volgens de Zweedse psycholoog Paul Parlenvi schijnen woordblinde personen gedrukt materiaal in omgekeerde volgorde te zien, wellicht omdat bij de meesten van hen het leescentrum in de rechterhelft van de hersenen is gelokaliseerd in plaats van in de gebruikelijke linkerhelft. Dr. Parlenvi redeneerde dat het ondersteboven houden van het leesmateriaal, waardoor de lettervolgorde wordt omgekeerd, het probleem zou helpen oplossen.

Een Engelsman die Parlenvi’s systeem probeerde nadat hij in Engeland jarenlang volgens de standaardmethoden was behandeld, verklaarde: „Het was wonderbaarlijk. In drie maanden tijd had ik meer geleerd dan in heel de negen jaar dat ik in speciale klassen had gezeten. Ik kan nu praktisch alles lezen. U kunt zich niet voorstellen wat dit voor mij betekent.”

Levensverwachting daalt

◆ Hebben de inspanningen van de medische wetenschap om het leven te verlengen hun limiet bereikt? Voor het eerst in twaalf jaar is in 1980 de levensverwachting voor Amerikanen gedaald — gemiddeld met ongeveer drie en een halve maand vergeleken met 1979. Een onderzoek door de Metropolitan levensverzekeringsmaatschappij wijst erop dat een in 1980 geboren baby van het manlijke geslacht de verwachting mocht koesteren 70,1 jaar te leven, terwijl dit in 1979 nog 70,2 jaar was. De levensverwachting voor in 1980 geboren meisjes bedroeg 77,5 jaar, vergeleken met 77,9 jaar in 1979.

Gevolgen van kernproeven

◆ Na de Tweede Wereldoorlog evacueerden de VS de bevolking van de koraaleilanden Eniwetok en Bikini om deze atollen voor kernproeven te kunnen gebruiken. Bijna alle 700 bewoners van Eniwetok zijn nu teruggekeerd naar hun eiland, dat deel uitmaakt van de Marshall-eilanden. De leiders van Eniwetok hebben een beroep gedaan op de VN om het trustschap van de VS over hun eiland te verlengen wanneer de rest van Micronesië zelfbestuur wordt verleend. De reden? Men sprak van „speciale problemen en speciale behoeften” ten gevolge van de kernproeven. Totdat de nieuwe kokospalmen, broodbomen en pandanen volgroeid zijn, is de eilandbevolking feitelijk op de VS aangewezen voor voedsel, zo wordt gezegd. Hoewel de VS reeds $100 miljoen hebben uitgegeven om 30 van de 40 eilanden weer geschikt te maken voor bewoning en landbouw, is een van die eilanden, Runit, nog zo radioactief besmet dat het wellicht nog tot onbepaalde tijd verboden gebied blijft.

Ook de bewoners van het eiland Bikini richtten een verzoek tot de VN. Zij vroegen de medewerking van de Beheerschapsraad om de VS ertoe te brengen een nieuw onderzoek in te stellen naar het stralingsgevaar op de eilanden. „De bewoners van Bikini” , zei de New York Times, „hebben te horen gekregen dat het hoofdeiland nog dertig tot zestig jaar verboden gebied zal blijven vanwege de resterende radioactiviteit, en dat Eneu nog twintig tot vijfentwintig jaar verboden gebied zal blijven.”