De ongelofelijke cel

EEN BLIK IN HET INWENDIGE

ZIJN UW 100.000.000.000.000 CELLEN DOOR TOEVAL ONTSTAAN?

Toen in de dagen van Charles Darwin de evolutietheorie werd gelanceerd, hadden geleerden geen flauwe notie van de fantastische gecompliceerdheid die zij in de cel zouden ontdekken. De meeste onderdelen waaruit een gemiddelde cel bestaat, zijn slechts met krachtige elektronenmicroscopen duidelijk te zien. Hier volgen enkele elementen van een karakteristieke dierlijke cel — allemaal verpakt in een omhulsel van slechts 0,0025 cm in doorsnee:

[Diagram]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

CELMEMBRAAN

GOLGI-APPARAAT

MITOCHONDRIËN

ENDOPLASMATISCH RETICULUM

CENTRIOLEN

RIBOSOMEN

LYSOSOMEN

MITOCHONDRIËN — Deze kleine worstjes zijn „fabrieken” waarin een speciaal molecuul, ATP genoemd, wordt geproduceerd. De cel gebruikt ATP-moleculen als energiebron. De produktie van ATP binnen de complexe membranen van de mitochondriën kan met een verbazingwekkende snelheid plaatsvinden. Er zijn meer dan een dozijn verschillende chemische reacties nodig om één ATP-molecuul te produceren, en al uw cellen te zamen produceren er iedere seconde vele biljoenen.

RIBOSOMEN — Deze kleine partikeltjes, waarvan er in de meeste van uw cellen duizendtallen aanwezig zijn, kan men zelfs met krachtige elektronenmicroscopen nauwelijks zien. Ribosomen kunnen instructies van andere moleculen ’aflezen’ en vervaardigen eiwitten die uw lichaam nodig heeft, en dat volgens precieze specificaties. Ribosomen zijn zeer complex, want ze zijn opgebouwd uit maar liefst 55 afzonderlijke eiwitmoleculen.

MICROTUBULI — Cellen kunnen van vorm veranderen door deze structurele elementen op te bouwen of af te breken, waardoor de cellen een flexibel „skelet” krijgen. In zeer lange zenuwcellen vormen microtubuli een intern „sneltransport”-systeem.

LYSOSOMEN — Als kleine zakjes waarin enzymen zitten die de cel zouden kunnen vernietigen, fungeren ze als de maag van de cel door stoffen ten behoeve van de cel af te breken. Witte bloedcellen vallen schadelijke bacteriën aan met de enzymen die zich in hun lysosomen bevinden.

ENDOPLASMATISCH RETICULUM — Dit schijnt dienst te doen als een cellulair magazijn van eiwitten en andere moleculen, die afzonderlijk worden opgeslagen voor later gebruik in de cel of verzending naar de ’buitenwereld’.

GOLGI-APPARAAT — Dit schijnt eraan mee te helpen pas gesynthetiseerde eiwitten uit het endoplasmatisch reticulum te verpakken zodat de cel ze kan gebruiken.

KERNENVELOP — Om het DNA in de cel te beschermen, is de kernenvelop vervaardigd uit een dubbele membraan met poriën, die niet slechts openingen zijn, maar complexe poorten, soms open, soms dicht.

CHROMOSOMEN — Deze bevinden zich in de kern en bevatten het DNA van de cel, de genetische moedertekening. Het DNA is verpakt rond speciale eiwitten, histonen genoemd, die wellicht een regulerende rol spelen bij het aflezen van het DNA.

CENTRIOLEN — Deze cilinders zijn samengesteld uit negen sets van elk drie microtubuli. Bij de celdeling beheersen centriolen klaarblijkelijk de minuscule draden die de chromosomen van elkaar scheiden, zodat iedere nieuwe cel de juiste genetische informatie krijgt.

CELMEMBRAAN — De membraan fungeert niet slechts als een celwand, maar bepaalt wat de cel in- en uitgaat. Te veel vloeistof zou de cel kunnen doen scheuren, terwijl onvoldoende vloeistof de chemische reacties van de cel zou stopzetten. Voedsel moet zorgvuldig worden onderzocht op gevaarlijke stoffen en wordt pas tot de cel toegelaten nadat het veilig is verpakt in een stukje membraan voor transport naar een wachtend lysosoom.

Het bovenstaande is natuurlijk nog slechts een zeer oppervlakkige beschrijving. Eén enkele cel is veel en veel gecompliceerder dan alles wat de mens ooit heeft gemaakt. Zou de cel werkelijk door toeval kunnen zijn ontstaan?