Hoe anderen kunnen helpen

HET is bijzonder belangrijk dat anderen empathie tonen — zich in de toestand van de depressieve persoon weten te verplaatsen. Hoeveel dit betekent, werd in het volgende geval gedemonstreerd, waar een depressieve man na tegen zijn vrouw te zijn uitgevallen, snikte: „Ik heb het niet zo bedoeld!” Hij was diep geroerd door het eenvoudige, begrijpende antwoord van zijn vrouw: „Dat weet ik, schat.”

Dr. Ari Kiev, een hoogleraar in de psychiatrie, waarschuwde: „Wanneer gezinnen de depressiviteit zien als een resultaat van halsstarrigheid, van onwil van iemand die niet bereid is zich ertegen te verzetten, dan vergroot dat gewoonlijk de frustratie van de patiënt. . . . En je krijgt pogingen tot zelfmoord.” Hij belicht ook de andere kant: „Mensen zouden de depressie beter weten door te komen als zij en hun gezinnen die depressie accepteerden als een ziekte die haar vaste, begrensde verloop moet hebben en uiteindelijk zal verdwijnen.” Een dergelijk advies is voor zowel gezinsleden als vrienden goed.

’Spreek bemoedigend’

Aan ernstig depressieve personen is gevraagd welke opmerkingen van anderen hun het meeste goed deden. Zij noemden: „Ik heb er begrip voor”, „We houden van je”, „Ik weet dat je gauw weer de oude zult zijn”, „Je ziet er een stuk beter uit vandaag” en „Ik kan niet precies aanvoelen wat het voor je is, maar we staan achter je”. Een moeder zei: „Alleen al dat ik mijn kinderen hoorde zeggen: ’We hebben je nodig’ was een oppepper.” Maar zij voegde eraan toe: „Onrechtvaardige kritiek is voor iemand die al depressief is, als een doodsteek.” Hoe praktisch is de geïnspireerde bijbelse raad! „Spreekt bemoedigend tot de terneergeslagen zielen, ondersteunt de zwakken, weest lankmoedig jegens allen.” — 1 Thess. 5:14.

Welke gezegden van anderen deden pijn? Sommige antwoorden waren: „Ik heb medelijden met je”, „Ze wil alleen maar aandacht” en „Je moet jezelf niet beklagen; andere mensen zijn nog zieker dan jij en die huilen en klagen niet”. Stel uzelf maar eens voor hoe deze opmerkingen de personen moeten hebben geraakt! „Er bestaat er een die onbezonnen spreekt als met de steken van een zwaard, maar de tong van de wijzen is genezing” (Spr. 12:18). De kwestie is niet dat men de bedoeling had de depressieve patiënt te kwetsen of te ’steken’, maar vaak dacht men eenvoudig niet na voordat men sprak.

„De depressieve persoon is al boos op zichzelf, dus verzwaar zijn schuldgevoel niet door een voortdurende correctie van alles wat hij doet”, adviseert een psycholoog met meer dan 20 jaar ervaring met geestelijk gestoorde personen. „In plaats van tegen hem te zeggen: ’Waarom schud je het niet gewoon van je af’, kunt u misschien zeggen: ’Het schijnt echt een probleem voor je te zijn, en ik begrijp het niet in volledige mate, maar ik zou graag willen begrijpen wat je voelt. Ik wil je graag helpen.’ Wees oprecht geïnteresseerd. De ander voelt het als het niet zo is.”

Wees bedacht op gelegenheden om oprecht te prijzen. Wees specifiek: „Kijk dan eens hoe fijn je je kinderen hebt grootgebracht”, „Je verstaat werkelijk de kunst om het iemand geriefelijk te maken”, enzovoort. Help de persoon zijn gevoel van eigenwaarde te herstellen. Maar bovenal . . .

Wees een goede luisteraar

Gewoonlijk heeft een depressief persoon veel te zeggen maar voelt hij zich onwaardig om zijn gedachten te uiten. Hij kan het gevoel hebben dat niemand er echt in is geïnteresseerd om naar zijn problemen of gevoelens te luisteren. Een 27-jarige vrouw die verscheidene jaren met perioden van depressiviteit te kampen heeft gehad, zei: „Ik had iemand nodig die luisterde, niet iemand die me de les las en me het gevoel gaf dat ik met opzet zo was. Mijn problemen waren echt!”

Deze jonge vrouw die verlangde te sterven, voegde eraan toe: „Ik had een aantal vrienden bij wie ik werkelijk mijn hart kon uitstorten. Al kon ik dan mijn eigen gevoelens niet volledig begrijpen, toch hielp zo’n gesprek werkelijk.” Laat dus de depressieve persoon „lucht geven” aan zijn gevoelens. Het is niet nodig om over alles wat hij zegt, een oordeel uit te spreken. Hij zegt wellicht dingen die extreem schijnen. Vaak meent hij niet wat hij zegt. Als u echter een goede luisteraar bent en zijn vertrouwen weet te winnen, dan kunt u wellicht door kalmpjes te redeneren stap voor stap zijn denken corrigeren. — Matth. 7:1.

’Ondersteun de zwakken’

„Vrienden helpen je, anderen beklagen je”, luidt een oud gezegde. Stellig zullen ware vrienden en gezinsleden wier omstandigheden hen daartoe in de gelegenheid stellen, stappen ondernemen om degenen die hun na staan en depressief zijn, te helpen. In de gemeenten van Jehovah’s Getuigen zijn mannen met geestelijke kwaliteiten te vinden die vaak depressieve personen veel steun hebben kunnen bieden. Depressieve personen worden uitgenodigd hun liefdevolle, met empathie gegeven hulp te zoeken. Eén patiënt bekende: „Ik was niet te trots om hulp in te roepen.” — Jak. 5:14, 15.

Afhankelijk van de omstandigheden zijn er vele dingen die men kan doen. Als de patiënt niet kan slapen, blijf dan samen met hem op. Als hij niet wil eten, moet er geen druk op hem uitgeoefend worden, maar is het goed om hem met kleine hoeveelheden voedzame lekkernijen te verlokken. Als hij niet aan lichaamsbeweging wil doen, ga dan met hem wandelen of betrek hem in een of andere vorm van inspannende lichamelijke activiteit. De patiënt op deze manier helpen kan moeilijk zijn.

Eén edelmoedige vrouw heeft verscheidene ernstig depressieve personen geholpen. Een van hen, die zij had gevraagd bij zich in huis te komen totdat haar toestand zou verbeteren, had het erg moeilijk. Met grote hartelijkheid zei Doreen tot deze jonge vrouw: „Trek je schoenen aan, zet een muts op en doe je jas aan.” Maar zij antwoordde: „Ik heb geen zin om te gaan wandelen.” „Ik zei haar vriendelijk maar vastberaden: ’Jawel, je gaat wel. Kleed je aan’”, legde Doreen uit. „Ze deed het. We liepen een kilometer of zes. Toen we terugkwamen, was ze moe maar ze voelde zich wel beter. Niemand wil geloven hoe goed een stevige wandeling is voordat je ze ertoe dwingt. Dan ontdekken ze het pas.”

Hulp bieden betekent misschien ook de ernstig depressieve persoon bijstaan om de juiste professionele hulp te vinden. Bij een ernstige depressie kan het nodig zijn de hulp in te roepen van mensen die hier een speciale opleiding voor hebben ontvangen. Tegenwoordig bestaat er een verscheidenheid aan behandelingsmethoden.

Andere hulpvaardige daden die door depressieve personen werden genoemd, waren: „Nodig niet zo veel bezoekers uit; houd anderen ervan terug onnodig lawaai te maken — zoals luide muziek.” „Korte bezoeken als blijk van oprecht medeleven van anderen zijn heel prettig.” „Mijn familie waakte over me, belde me geregeld op, nam me mee uit, hielp me bij tijden zelfs door ervoor te zorgen dat ik me aankleedde.”

Vaak is het eenvoudig een kwestie van in de buurt zijn en liefde tonen. Een voordien depressieve vrouw vertelde wat haar erdoorheen had geholpen toen zij zich negen maanden „in een verschrikkelijke nachtmerrie gevangen” had gevoeld. Op een gegeven moment had zij in tranen tegen haar man gezegd: „Ik kan er niet meer tegen. Ik word niet beter. Ik raak steeds dieper in de put!” Hij antwoordde met tederheid: „Ook in de put ben ik toch bij je!” Hierover nadenkend zei de vrouw: „Eenvoudig gesteld — hij was er altijd voor me.”

Ja, echte hulp, gepaard aan vertroostende woorden en een luisterend oor, zijn de voortreffelijkste hulp die anderen aan „terneergeslagen zielen” kunnen bieden.