Hebt u zich ooit afgevraagd —
Waarom is het zo moeilijk met slechte gewoonten te breken?
AAN het begin van een nieuw jaar besluiten sommige mensen met een schone lei te beginnen door met een of andere slechte gewoonte te breken. In sommige landen starten werkelijk heel wat mensen met „goede voornemens voor het nieuwe jaar”. Toch zullen velen aan het einde van dat jaar opnieuw goede voornemens opvatten — DEZELFDE voornemens. Is dit u ooit overkomen? Ja, het is moeilijk met slechte gewoonten te breken.
WAAROM HEBBEN WIJ SLECHTE GEWOONTEN?
In principe zijn er twee redenen: (1) de invloed van ons milieu en (2) verschillende zwakheden waarmee wij zijn geboren, en persoonlijkheidsgebreken die wij hebben ontwikkeld.
Ons milieu, waaronder valt de plaats waar wij wonen, hoe wij zijn grootgebracht, de soort van vrienden die wij hebben, en zelfs waarnaar wij voor ontspanning kijken — al deze dingen hebben een duidelijke invloed op de soort van gewoonten die wij ontwikkelen. Bovendien zullen de meeste mensen, als zij eerlijk zijn, toegeven dat wij ook met een natuurlijke neiging tot het slechte zijn geboren. De bijbel zelf zegt: „De neiging van ’s mensen hart is slecht van zijn jeugd af” (Gen. 8:21). Deze „neiging” maakt dat wij gemakkelijk slechte gewoonten ontwikkelen, waarvan sommige betrekkelijk onschadelijk, maar andere potentieel dodelijk zijn.
WAT IS ERVOOR NODIG OM MET SLECHTE GEWOONTEN TE BREKEN
Wij moeten een krachtige reden een motief — hebben om ermee breken. Er zijn verschillende dingen die ons kunnen motiveren. Het vooruitzicht op een beloning is soms voldoende. Wanneer men een kind dat nagels bijt, een mooie nieuwe jurk of nieuwe rolschaatsen belooft als het met de slechte gewoonte breekt, levert dit soms verbluffende resultaten op.
Bezorgdheid om het eigen welzijn kan een krachtig motief zijn. Iemand weet wellicht dat roken slecht voor de gezondheid is, en toch stopt hij er niet mee. Maar wanneer hij ademhalingsmoeilijkheden begint te krijgen, gepaard met verdachte pijnen in de borst, en wanneer zij dokter zegt dat het door het roken komt, dan kan liefde voor zichzelf voor hem het motief zijn om te stoppen met roken.
Liefde voor anderen kan iemand eveneens motiveren. Een jonge vrijgezel bijvoorbeeld die zijn geld met gokken vergooit, geeft er wellicht niets om dat hij geen goed voedsel en goed kleding heeft. Als hij echter getrouwd is, kan het gebeuren dat een van zijn verwaarloosde kinderen smeekt: „Pappie, ik heb honger en er is geen eten in huis!” Dan kan liefde voor zijn gezin hem ertoe brengen met gokken te stoppen. Deze bezorgdheid voor anderen kan iemand ertoe aanzetten te breken met een gewoonte waarvan hij nu beseft dat ze anderen hindert, een gewoonte die hij misschien in zijn vroegere milieu of door zijn opvoeding heeft aangeleerd.
Toch leiden soms zowel liefde voor zichzelf als liefde voor anderen er niet toe dat iemand met een slechte gewoonte breekt. Er is echter een andere soort van liefde die mensen nog sterker heeft gemotiveerd, en die tot succes heeft geleid waar de eerstgenoemde soorten van liefde faalden.
WAT IS HET KRACHTIGSTE MOTIEF?
Deze soort van liefde kan geïllustreerd worden door wat een moeder tot haar dochtertje zei. Het meisje had voordien heel graag piano willen spelen, maar nu klaagde zij: „Wat heb ik een hekel aan dat eeuwige oefenen!” De moeder antwoordde „Bedenk eens hoe heerlijk het straks zal zijn als je voor vader kunt spelen wanneer hij moe van kantoor thuiskomt. Je weet dat hij veel van muziek houdt. Geef de moed dus niet op, meisje, ter wille van vader.” Het kind is die woorden „ter wille van vader” nooit vergeten. Het gaf haar een extra motief om te doen wat zij zich reeds voorgenomen had. Zij hield van haar vader!
Evenzo kan liefde voor onze hemelse Vader het krachtigste motief vormen om te breken met gewoonten die hem mishagen. Een dergelijke handelwijze schenkt zijn hart vreugde. „Dit betekent de liefde tot God”, verklaart de bijbel, „dat wij zijn geboden onderhouden.” — 1 Joh. 5:3.
Een jonge vrouw die maandenlang had geprobeerd met roken te stoppen, legde uit dat deze liefde in haar geval werkelijk succes had: „Ik erkende in gebed aan Jehovah dat ik werkelijk graag rookte, maar dat ik het wilde opgeven om Hem te behagen. Door er vervolgens voortdurend aan te denken dat ik God wilde behagen, heb ik uiteindelijk met de gewoonte gebroken.”
Toch erkent de bijbel heel realistisch dat het niet gemakkelijk is met slechte gewoonten te breken. Een van de getrouwe bijbelschrijvers verzuchtte: „Want het goede dat ik wens, doe ik niet, maar het slechte dat ik niet wens, dat beoefen ik. . . . Ellendig mens die ik ben!” (Rom. 7:18-24) Aangezien het breken met slechte gewoonten zo’n moeilijke opgave is, zelfs wanneer men de juiste motivatie bezit, is het alleen maar logisch te vragen:
WAAR MOETEN WIJ BEGINNEN?
Aangezien wij sterk worden beïnvloed door onze omgeving, moeten wij deze proberen te veranderen. Dit betekent niet noodzakelijkerwijs dat wij moeten verhuizen, maar het betekent voorzichtig te zijn met datgene waardoor wij onze geest laten beïnvloeden. Zijn er voorwerpen in ons huis die ons ertoe zouden verleiden onze slechte gewoonten voort te zetten? Doe ze weg!
Sommigen hebben er wellicht moeite mee het hoofd te bieden aan de schadelijke gewoonte van een slecht humeur. „Heb geen omgang met iemand die snel toornig is”, raadt de bijbel aan. En waarom? „Opdat gij niet vertrouwd raakt met zijn paden” (Spr. 22:24, 25). Is het niet zo dat wanneer u met onbehouwen mensen omgaat, ook u soms op een ruwe manier spreekt? Anderzijds, wanneer u met rustige, beheerste personen omgaat, heeft ook dit invloed op u. En zou het lezen van boeken of het kijken naar tv-films waarin geweld voorkomt, de opgave gemakkelijker of moeilijker maken? Ten einde sommige slechte gewoonten te overwinnen, moeten wij dus wellicht enkele van onze huidige „vrienden” vervangen door nieuwe, en dienen wij wellicht bepaalde vormen van ontspanning te vermijden.
Vele personen hebben door de vergaderingen van Jehovah’s Getuigen bij te wonen en met hen om te gaan, een omgeving gevonden die het aankweken van goede gewoonten bevordert. De Getuigen waren bereid hen door middel van een gratis persoonlijke studie van de bijbel te helpen meer te weten te komen over God en hem daardoor nog meer te gaan liefhebben.
Aangezien het nog steeds een voortdurende strijd is om slechte gewoonten af te leren, vragen velen zich wellicht toch af of er ooit een dag zal komen waarop die gewoonten volledig overwonnen zullen zijn. Zullen zelfs de zwakheden waarmee wij werden geboren en die zo moeilijk te beheersen zijn, ooit volledig verwijderd zijn? Gelukkig is het antwoord „Ja”. Wij raden u aan het artikel „Het beste leven — weldra op komst” in dit tijdschrift te lezen, ten einde een bevredigende verklaring te krijgen van de reden waarom dit zo is.