Een blik op de wereld
Kastenstelsel nog steeds van kracht
◆ In sommige delen van India behoort het veelbekritiseerde kastenstelsel van het hindoeïsme geenszins tot het verleden. Nog steeds veroorzaakt het gevaarlijke confrontaties tussen hindoes uit de hoogste kasten en zogenoemde onaanraakbaren. De Hindu Daily berichtte onlangs dat in het zuiden van India hindoes van een hogere kaste onaanraakbaren die probeerden een tempel van de hogeren binnen te gaan, hadden aangevallen. Veertien slachtoffers hadden zich in het ziekenhuis moeten laten behandelen, en later hadden hun tegenstanders nog 40 van hun huizen afgebrand. In een ander dorp was op dezelfde dag een vrouw aangevallen die een voor onaanraakbaren verboden gebied betreden had. Dit had een rel veroorzaakt waardoor 26 mensen in het ziekenhuis waren terechtgekomen.
Bankiersdilemma
◆ Brazilië staat voor ongeveer $50 miljard (ƒ 100 miljard) bij buitenlandse banken in het krijt, waarmee dat land naar verluidt de grootste schuld heeft van alle ontwikkelingslanden. De natie verwacht bovendien voor 1980 een tekort van nog eens $15 miljard aan buitenlandse handelsbetalingen en afbetalingen van leningen. Er staat het land weinig anders te doen dan nog meer geld te lenen bij de grote internationale banken. Braziliaanse economen zijn er zeker van dat zij het geld zullen krijgen omdat, zoals een van hen zei, „als ik een miljoen dollar schuldig ben, ik verloren ben, maar als ik $50 miljard schuld heb [en niet kan betalen], de bankiers verloren zijn”.
Koeler in het zwart
◆ De meeste mensen geloven dat lichte kleuren worden gedragen om het minder warm te hebben. Maar waarom zijn dan de mantels van de bedoeïenen in de Sinaï traditioneel zwart? Enkele onderzoekers van de universiteiten van Tel Aviv en Harvard namen zich voor het antwoord te weten te komen. Volgens een bericht in het Britse wetenschappelijke tijdschrift Nature ontdekten zij dat het oppervlak van een zwart gewaad inderdaad 6 graden Celsius heter was dan bij een witte stof. Maar de temperatuur van de lucht onder de kleding, alsook van de huid van de persoon, was in beide gevallen hetzelfde. De onderzoekers kwamen echter tot de conclusie dat onder de hetere mantel de lucht wellicht meer in beweging is ten gevolge van convectiestromen en een schoorsteeneffect. Als gevolg daarvan zou de drager zich in dit kledingstuk mogelijk koeler kunnen voelen dan in een lichtgekleurd kledingstuk.
De paus kleden
◆ Gemeten naar hun bewering in de voetstappen van een nederige visser te treden, hebben paus Johannes Paulus II en zijn voorgangers kledij gedragen die wel heel weinig van die van een visser weg heeft. In New York heeft de Fashion Foundation of America onlangs Johannes Paulus tot „bestgeklede staatsman van 1979” uitgeroepen. De Londense Daily Mail publiceerde een specificatie met geschatte prijzen van zijn diverse kledingstukken. Het totaalbedrag voor vijf informele en drie geklede kostuums en vijf liturgische gewaden kwam op £6245 (ƒ 28.700). „De rode schoenen, herinnerend aan de Apostel Petrus, de visser, kosten £115 [ƒ 520]”, merkte de krant op.
’Looi uw eigen leer’
◆ Schoonheidssalons waar men zich onder lampen van hoge intensiteit een ’fraaie zongebruinde’ huid kan verwerven, worden in de VS een steeds gewoner verschijnsel. Maar deze rage is „geen veilige of onschadelijke procedure”, volgens de Amerikaanse Academie voor Dermatologie. De Commissie voor Fotobiologie van de academie gaf een verklaring uit waarin werd gewaarschuwd voor in de huid optredende „schade die leidt tot een droog leerachtig uiterlijk” en mogelijke huidkanker. Dr. Frederick Urbach, een van de leden van de commissie, wees erop dat er door huidspecialisten al jaren wordt gewaarschuwd tegen te lange blootstelling aan natuurlijk zonlicht, maar dat deze salons een nog veel groter risico bieden gezien de extra blootstelling aan schadelijke ultraviolette straling.
Therapie tegen hartkwalen: een huisdier
◆ Iemand die een hartaanval heeft gehad, heeft een driemaal grotere kans dat te overleven als hij een huisdier heeft, volgens Dr. Aaron Katcher van de Universiteit van Pennsylvania. „De honde-eigenaar heeft natuurlijk het voordeel dat hij lichaamsbeweging heeft”, zei hij. „Maar wij hebben bekeken hoe het stond met mensen die andere dieren hadden, variërend van katten tot hagedissen, en ook zij hadden een verhoogde overlevingskans.” Hij merkte ook op dat het aanhalen van een hond of kat de bloeddruk verlaagt.
„Onbekende stam” ontdekt
◆ Dat er nog steeds volken op aarde zijn die voor onderzoekers onbekend zijn, werd onlangs weer eens geïllustreerd toen een Britse expeditie in Papoea Nieuw-Guinea een geïsoleerde nomadenstam ontdekte. Deze mensen die voorlopig de Pogaea zijn genoemd, hadden nog nooit blanken gezien en vluchtten toen de helikopter van de ontdekkingsreizigers de eerste keer landde. De Pogaea maken gebruik van pijl en boog en jagen daarmee op wilde varkens. Zij vullen hun dieet aan met wilde vruchten en noten. Naar verluidt hebben de onderzoekers ook hagedissen van een onbekende soort ontdekt die zes meter lang waren.
„Part time”-werkers
◆ Werken mensen tegenwoordig nog zo hard als zij vroeger deden? „Amerikaanse arbeiders zijn in werkelijkheid slechts voor 55 percent van de tijd dat zij op het werk zijn, produktief”, antwoordt een rapport van Theodore Barry & Associates, een firma voor bedrijfsadviezen. „Ter vergelijking; hun grootvaders waren voor 80 tot 85 percent van hun werktijd produktief.” Hoewel de produktiviteit van arbeiders ook in andere industriële landen duidelijk is gedaald, is de daling van de Amerikaanse produktiviteit scherper. De verspilde tijd kost het Amerikaanse zakenleven volgens zeggen $350 miljard per jaar.
Broedertwisten
◆ In het gedeelte van Brooklyn, New York, dat Borough Park heet, is slechts één niet-orthodoxe synagoge in een overwegend chassidische gemeenschap. Volgens een verslag in de New York Times is dit niet-orthodoxe bedehuis getroffen door vandalisme van de kant van orthodoxe joden die de beschuldiging uitten dat deze conservatieve tempel het judaïsme „vernietigde” met hun „ketterse” praktijken. De vandalen braken twee gebrandschilderde ramen en brachten met zwarte verf hakenkruisen op de muren aan. Zij zeiden deel uit te maken van een groep die zich TORAH noemt, en waarin orthodoxe rabbi’s en chassidim zich voor ’harde’ acties verenigd zouden hebben. De orthodoxe vandalen lieten aanplakbiljetten achter waarop een aantal van hun grieven opgesomd stonden, zo schreef de Times, zoals „dat mannen en vrouwen door elkaar konden zitten zonder de traditionele mechitza of afscheiding tussen beide groepen”.
Handtastelijkheden in de lucht
◆ Cabinepersoneel krijgt op lijnvluchten steeds vaker allerlei handtastelijkheden te verduren waarbij zij worden getrapt, onzedelijk betast of ruw uit de weg geduwd. Del R. Mott, veiligheidsdirecteur van de Association of Flight Attendants verklaarde: „Vroeger kregen zij scheldpartijen te incasseren. Nu gaat het om gebroken botten, cabinepersoneel wordt gebeten, regelrechte gruwelverhalen.” Soms worden leden van het cabinepersoneel „gestompt, vastgegrepen en met seksuele bedoelingen aangeraakt”, zegt een inspecteur van de U.S. Federal Aviation Administration in San Francisco. Een gevolmachtigde van de FAA in Washington, D.C., merkt op dat een aanranding vaak voortvloeit uit het feit dat passagiers te veel sterke drank geserveerd krijgen.
Samaritanen en de Wet
◆ Frank M. Cross, hoogleraar in de Semitische talen aan de Harvard Universiteit, heeft fragmenten van papyrusrollen die in een grot ten noorden van Jericho gevonden zijn, opnieuw samengevoegd en vervolgens vertaald. Naar verluidt dateren ze uit de 4de eeuw v.G.T. Samaritaanse aanzienlijken brachten de rollen in de grot toen zij op de vlucht waren voor de soldaten van Alexander de Grote, nadat zij tegen zijn regering in opstand waren gekomen. De rollen vormden wettelijke documenten van handelstransacties, zoals contracten voor leningen en de verkoop van slaven en bezittingen.
Cross merkt op dat „in deze slavencontracten niet wordt verwezen naar de bijbelse geboden dat Hebreeuwse slaven na het zevende jaar vrijgelaten moesten worden, zoals staat opgetekend in de Pentateuch, die de Samaritanen als hun fundamentele religieuze tekst gebruikten”. De hoogleraar oppert dat het feit dat hier niet over het in ere houden van Gods wet gesproken wordt, „bewijst dat de rijke aanzienlijken meenden boven de wet te staan, en dat zij de wet negeerden. Zij wensten hun slaven niet prijs te geven; zij wilden hen voor altijd houden”.
Weggebruikerswaanzin
◆ Bij steeds meer Amerikaanse automobilisten komt het tot vechten wanneer zij ruzie krijgen over ongelukken, met inbegrip van onbeduidende voorvalletjes. Kleine onhoffelijkheden zijn soms al voldoende geweest om gewelddadigheden op te roepen. „Het lijdt geen twijfel dat dit erger aan het worden is”, verklaart William E. Speir, voormalig president van de Internationale Associatie van Politiechefs. In sommige gebieden is de politie op snelwegen kogelvrije vesten gaan dragen omdat zo velen van hen door automobilisten zijn aangevallen. Een onderzoek van de Universiteit van Utah onthulde dat 40 percent van de automobilisten zei dat andere automobilisten hen woedend hadden gemaakt, en 12 percent zei werkelijk andere chauffeurs aan wie zij zich hadden geërgerd, achterna te hebben gezeten. En 18 percent van de vrouwelijke chauffeurs en 12 percent van de mannelijke chauffeurs gaven te kennen dat zij soms het gevoel hadden gehad ’met genoegen een andere automobilist te zullen vermoorden’. Waarom deze sterke stijging in geweld? Politie en andere deskundigen noemen de volgende redenen: meer verkeersopstoppingen, alcoholmisbruik, stoornissen in de persoonlijkheid, de spanningen van de tijd. Ongetwijfeld is ook het stijgende drugmisbruik een factor.