Maak uw leven zinvol
DOOR DOELEINDEN VAST TE STELLEN
Verheven doeleinden geven ons leven een zinvolle richting, weerhouden ons ervan op drift te raken, moeizaam voort te modderen of stil te staan. Menselijke schepselen willen een doel hebben. Het vaststellen van doeleinden bevordert de vooruitgang en stimuleert de wilskracht. In „Man’s Search for Meaning” schrijft psychiater Viktor Frankl over het belang van doeleinden, zelfs in nazi-concentratiekampen: „Iedere poging de innerlijke kracht van een mens in het kamp te herstellen, moest er eerst in slagen hem een of ander toekomstig doel voor ogen te stellen.”
Hij vertelt over twee mannen in het kamp, die tot zelfmoord besloten hadden — waar moesten zij immers nog voor leven? Maar toen de ene besefte dat zijn innig geliefde kind op hem wachtte en de ander nog een serie wetenschappelijke boeken af te maken had, verkozen beiden in leven te blijven. „Ik durf te stellen dat er niets in het leven is”, schreef Frankl, „dat iemand zo doeltreffend helpt zelfs de allerslechtste omstandigheden te overleven als de wetenschap dat zijn leven zin heeft.”
Als dit opgaat voor „de allerslechtste omstandigheden”, hoeveel te meer zal dan het vaststellen en nastreven van doeleinden mensen in hun leven van alledag helpen!
DOOR WERK TE VERRICHTEN
Doeleinden op zichzelf hebben echter weinig zin. Pas wanneer ze vergezeld gaan van daden hebben ze werkelijk zin. Een boer kan het doel hebben een bepaald gewas te oogsten, maar om dat doel te bereiken, moet hij zaad zaaien en alle bijkomende werkzaamheden verrichten die nodig zijn om die oogst voort te brengen en binnen te halen. Hij kan niet zijn zoals de in Prediker 11:4 beschreven boer: „Hij die op de wind let, zal niet zaaien; en hij die naar de wolken ziet, zal niet oogsten.”
Een werk dat is voltooid, weerspiegelt de hoedanigheden en bekwaamheden van de werker, laat zien wat hij is, en als het geslaagd is, schenkt het hem voldoening. „Een lang leven zonder het gevoel iets volbracht te hebben, is afschuwelijk saai”, zegt Dr. Hans Selye.
Zelfs voor kinderen is werken gunstig. Professor Alice Rossi, sociologe aan de universiteit van Massachusetts, drong er bij ouders op aan kinderen karweitjes in huis te geven: „Het gevoel nodig en nuttig te zijn is even belangrijk als te voelen dat er personen zijn die van ons houden. Toch hebben onze ideeën over het grootbrengen van kinderen alleen maar de nadruk gelegd op liefde en de behoefte van het kind om te spelen, terwijl wij hebben vergeten dat kinderen werk kunnen doen.”
DOOR AANDACHT TE SCHENKEN AAN GEESTELIJKE ZAKEN
Doeleinden en de betekenis die wij daaraan hechten, vinden hun oorsprong in dingen van de geest, niet van het vlees. Frankl schreef over het vermogen de martelingen van de concentratiekampen te weerstaan dank zij geestelijke sterkte: „Het besef van iemands eigen innerlijke waarde ligt verankerd in hogere, meer geestelijke zaken, en kan door het kampleven niet ontwricht worden.” Waarom veranderen leidinggevende functionarissen, die een schitterende carrière aan het opbouwen waren en het materieel zeer goed hadden, midden in hun leven van loopbaan? Psycholoog Levinson zegt dat zij zich beginnen af te vragen: „Is dit alles wat er is? Was dit nu alles wat ik gaandeweg heb moeten prijsgeven, wel waard? Wil ik de rest van mijn leven zo doorgaan?”
Het is het besef van zijn geestelijke nood en de leniging daarvan, dat geluk en zin aan iemands leven schenkt (Matth. 5:3). De apostel Paulus schreef: „Het bedenken van het vlees betekent de dood, maar het bedenken van de geest betekent leven en vrede [met God]” (Rom. 8:6). Bestudeer de bijbel en leer Jehovah God en Christus Jezus kennen, want ’dit betekent eeuwig leven, dat u voortdurend kennis in u opneemt van de enige ware God, en van degene die hij heeft uitgezonden, Jezus Christus’. — Joh. 17:3.
DOOR EEN JUISTE GEESTESHOUDING
„U geschiede naar uw geloof.” Dit zijn Jezus’ woorden tot twee blinden die om een herstel van hun gezichtsvermogen smeekten. Hun bede werd ingewilligd omdat zij een positieve geesteshouding hadden en geloofden (Matth. 9:29). Werkt u vol vertrouwen en energiek naar een doel toe, zonder te twijfelen of maar lukraak rond te dobberen? Negatief denken levert negatieve resultaten; denk positief als u positieve resultaten wilt bereiken. Twijfel is een verrader, die ons doet verliezen wat wij zouden kunnen winnen als wij niet bang waren om het te proberen. Denk na over dat wat goed is (Fil. 4:8). Waarom is dat zo van levensbelang? Vanwege het beginsel dat in Spreuken 23:7 tot uitdrukking gebracht wordt: „Zoals hij denkt in zijn hart, zo is hij.” — Authorized Version.
DOOR ANDEREN TE DIENEN
Wij voelen ons nuttig, wanneer wij anderen helpen. Het toont dat wij iets te bieden hebben, en zoals Jezus zei: „Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen” (Hand. 20:35). Nuttige levens worden zinvolle levens, zowel in de ogen van anderen als in onze eigen ogen. Het dienen van de mensheid kan op zichzelf een doel vormen en iemands leven zinvol maken.
Het dienen van God draagt er veel sterker toe bij dat wij ons leven als iets zinvols kunnen bezien, ook al zijn wij nietige mensen in een uitgestrekt universum en bestaan wij slechts een kort moment in de stroom des tijds.
DOOR TE LIJDEN TER WILLE VAN RECHTVAARDIGHEID
„Lijden is op een of andere manier geen lijden meer zodra het zin krijgt, de zin van een offer bijvoorbeeld”, schrijft Frankl. „De mens is zelfs tot lijden bereid, vooropgesteld dan dat zijn lijden zin heeft.” Hoe zou het méér zin kunnen hebben dan wanneer het ter wille van de rechtvaardigheid geschiedt?
„Gelukkig zijn zij die ter wille van de rechtvaardigheid zijn vervolgd”, zei Jezus. De apostelen ondergingen deze vreugdevolle ervaring: „Zij [het joodse religieuze gerechtshof, het Sanhedrin] riepen de apostelen, geselden hen en gaven hun het bevel niet meer op basis van Jezus’ naam te spreken en lieten hen gaan. Zij dan gingen van het Sanhedrin vandaan, verheugd dat zij waardig gerekend waren ten behoeve van zijn naam oneer te lijden” (Matth. 5:10-12; Hand. 5:40, 41). Er is geen verdienste in het lijden wegens wangedrag, maar wanneer u lijdt omwille van uw goede handelwijze, dan ’is dát aangenaam bij God’. — 1 Petr. 2:20.