Plunderende apen, gefrustreerde boeren
Door Ontwaakt!-correspondent op de Leeward Islands
EEN Westindische boer bekeek een veldje van zo’n 2000 m2 waar alle aardappelen uit waren gehaald. Deze ravage was alles wat er over was van maandenlange noeste arbeid. Zoals zo veel boeren op de eilanden, was hij het slachtoffer geworden van apen die vanuit een hinderlaag een overval hadden uitgevoerd. Nadat hij die ochtend een troep van zo’n 50 of 60 krijsende apen op zijn veld had verrast, had hij ze tot in het bos achternagezet om erachter te komen waar ze hun verblijfplaats hadden. Bij zijn terugkeer, even later, had hij moeten bemerken dat een tweede bende plunderaars zijn veld van de andere kant was binnengevallen.
Zulke gebeurtenissen vestigen weer eens de aandacht op de eeuwenoude strijd tussen gefrustreerde boeren en stropende troepen Westindische groene apen. Ieder jaar gaan grote hoeveelheden suikerriet, komkommers, wortelen en andere produkten verloren als deze stropers omlaag komen zetten uit de bergen van St. Kitts (St. Christopher) en Nevis in West-Indië. De plundertochten dateren van het midden van de zeventiende eeuw. Tegen die tijd brachten ze al zo veel verwoesting teweeg, dat er een wet was uitgevaardigd waarin de apen als schadelijk werden bestempeld, en waarin een premie werd gezet op elke gedode aap. Het probleem is hetzelfde als wat zich al in zo veel delen van de aarde heeft voorgedaan; naarmate de mensheid zich verspreidde, werd het wild verdreven naar gebieden waar het niet voldoende voedsel kon vinden.
De woedende boeren vechten terug. Kunstige vogelverschrikkers, verborgen vallen, waakhonden, bewakers, premiejagers — het zijn slechts een paar van de middelen die aangewend worden om de apeninvasies te beteugelen. Maar helaas! Het baat allemaal heel weinig.
Vogelverschrikkers die men in het veld zet om de invallers op een afstand te houden, worden behoedzaam benaderd. Enige dagen lang gooien de apen van steeds dichterbij stenen naar de vogelverschrikker. Op een gegeven moment komen ze van alle kanten op hem af en scheuren hem aan stukken. Eén premiejager camoufleerde zich met groene takken, maar tot zijn grote ergernis doorzagen de apen zijn vermomming lang voordat hij hen dicht was genaderd. Een boer bond zijn hond in de tuin vast, in het vertrouwen dat zijn geblaf de apen op een afstand zou houden. Bij zijn terugkeer moest hij ontzet constateren dat de apen al zijn jonge maïs hadden verslonden, terwijl de hond er vlak naast vredig lag te dutten!
De apen passen verschillende slimme strategieën toe. Als ze het oog op een tuin hebben laten vallen, gaan ze daar niet meteen opaf, maar wordt eerst één enkele aap als verkenner eropuit gestuurd. Deze verspieder klimt in een hoge boom. Als hij het „alles veilig” signaal geeft, begeven de mannetjes zich naar het terrein, gevolgd door de vrouwtjes. Met z’n allen scheuren ze dan het gewas kapot, rukken het uit en ontwortelen het, totdat ze verzadigd zijn. Nadat de troep zich volgepropt heeft, brengt men de wachter zijn deel van het voedsel. Als echter deze uitkijk heeft nagelaten om tijdig te waarschuwen voor de komst van de boer, wordt hij door de mannetjes van de troep gedood.
Als een moederaap zich in een tuin te goed doet, neemt ze haar jong niet mee naar de plaats waar al dat heerlijke eten is. Ze laat hem ergens in het hoge gras verborgen langs haar vluchtroute achter. Wanneer de wachter gevaar meldt, rent ze het veld af, terwijl ze een alarmkreet roept naar haar baby. Terwijl ze met een geweldige gang op haar kleintje afsnelt, springt junior naar haar zij, waar hij zich wanhopig vastklemt. Door de verwarring grijpt een baby ook wel eens mis, of springt naar de verkeerde moeder, en wordt dan achtergelaten. Als zo iets voorkomt, neemt de boer de baby vaak als troeteldier voor zijn kinderen.
Het schijnt wel eens voor te komen dat een in het nauw gedreven moederaap om genade smeekt. Ze houdt dan haar baby omhoog, opdat men medelijden zal hebben met het hulpeloze wezen. Ook moet het voorgekomen zijn dat zwangere moeders op hun buik tikten, om aandacht te vragen voor hun zwangere toestand. Bij zijn geboorte lijkt de baby-aap op een kleine rat, maar dan zonder haar. Hij is dan mooi lichtblauw-groen getint en zijn huid behoudt die kleur zo’n één of twee jaar lang. Dit is blijkbaar de reden voor de benaming „groene aap”. In het volwassen stadium is hij grijsachtig geel, terwijl de borst en delen van de armen en benen wit zijn. De volgroeide, volwassen dieren wegen ongeveer zeven kilogram.
Wie ligt er vóór in de strijd die er aan de gang is tussen aap en boer? Dat is niet gemakkelijk vast te stellen. Hoe het ook zij, veldonderzoek dat in de laatste tijd is uitgevoerd door leden van de Stichting voor Gedragswetenschappen onder leiding van Dr. Frank Ervin wijst uit dat er momenteel tussen de zeven- en twaalfduizend groene apen op het eiland St. Kitts wonen. Het rapport oppert dat het eiland het hele jaar door aan maximaal 34.000 apen voedsel kan verschaffen, als ze in de gebieden zouden blijven waar ze nu in leven. Dit cijfer geeft aan dat er op het eiland bijna evenveel apen als mensen een gerieflijk leven zouden kunnen leiden.
Maar de gefrustreerde boeren zouden hier wel eens anders over kunnen denken.