Zij trachten zich van de dood te bevrijden
DE MEESTE mensen vinden het moeilijk om te aanvaarden dat er na de dood werkelijk niets meer is. Velen willen liever geloven dat het bewuste leven zich na de dood voortzet.
Vele geleerden zullen dit waarschijnlijk niet geloven. Maar hoewel de dood voor hen een bestaande werkelijkheid is, zoeken zij niettemin „wetenschappelijke” wegen om het leven van de mens te verlengen. Het is zoals de bijbel zegt: „Onbepaalde tijd . . . [is] in hun hart.” — Pred. 3:11.
Wat de wetenschap hoopt te verwezenlijken
Er wordt veel onderzoek verricht om te ontdekken wat de aard van het leven is en hoe de levende cel is opgebouwd. Experimenten met levende menselijke cellen hebben aangetoond dat ze onder gunstige omstandigheden eeuwig zouden kunnen bestaan. Andere onderzoekingen hebben aan het licht gebracht dat het DNA in bijna iedere cel van welk schepsel dan ook de informatie bevat voor alle eigenschappen van dat bepaalde schepsel.
Op grond van dit inzicht zijn biologen aan het experimenteren met het transplanteren van genen, het „klonen”. Sommige geleerden zijn van mening dat men genetische manipulatie zal gaan aanwenden om erfelijke ziekten te genezen, het leven te verlengen en beduidende veranderingen in de mens zelf teweeg te brengen.
Er bestaan nog meer theorieën over mogelijkheden hoe de dood overwonnen zou moeten worden. Sommigen hebben het over hersentransplantaties, over het kunstmatig gaande houden van de levensfuncties, over reanimatie. Mensen hebben overwogen hun lichaam te conserveren, te vrijwaren voor bederf, door een proces van snelle bevriezing bij hun dood. Zij hopen dat geleerden in de toekomst een manier zullen vinden om hen weer tot leven te brengen.
Bereikte resultaten
In tegenstelling tot de theorieën over verlenging van het menselijke leven heeft de medische research wel enkele tastbare resultaten opgeleverd. Een betere hygiëne heeft ertoe bijgedragen dat de levensverwachting van de mens in het algemeen is gestegen. Ook is de zuigelingensterfte afgenomen.
Er zijn betere methoden ontwikkeld om ziekten te behandelen, waardoor patiënten nu herstellen van ziekten die niet zo lang geleden een dodelijke afloop gehad zouden hebben. Vooruitgang in de medische technologie, gekoppeld aan een beter begrip van het menselijke lichaam, heeft ook operatieve ingrepen mogelijk gemaakt die men een 40 jaar geleden voor onmogelijk zou hebben gehouden.
Zo is de levensverwachting van miljoenen afzonderlijke personen verlengd. Toch is de totale levensduur van de mensheid niet toegenomen. Zelfs in landen met de hoogste levensstandaard ligt de levensverwachting in de buurt van 70 tot 80 jaar. Meer dan 3000 jaar geleden verklaarde de bijbel dat „onze jaren . . . op zichzelf genomen zeventig jaren [zijn], en indien wegens bijzondere kracht, tachtig jaren; toch is dat waarop ze aandringen moeite”. Dat is vandaag de dag nog steeds waar. — Ps. 90:10.
Tradities waarmee men zich van de dood tracht te bevrijden
Maar mensen proberen die harde werkelijkheid op verscheidene manieren te verzachten. Velen denken in termen van een veronderstelde onsterfelijkheid van de menselijke ziel en van een voortbestaan in een geestenwereld. Zij denken dat de mens naar de hemel gaat.
Deze geloofsovertuigingen worden door de meeste godsdiensten verbreid. Kerken van de christenheid beschouwen de leerstelling dat de ziel in een geestensfeer voortbestaat als iets dat in hun geloof centraal staat. Hoewel in sommige geïndustrialiseerde landen dit geloof terrein verliest, leven deze geloofsovertuigingen in Zuid- en Midden-Amerika, Afrika en Azië heel sterk.
Zo is Brazilië bijvoorbeeld in naam een rooms-katholiek land, en de mensen houden er in het algemeen de katholieke ideeën over een leven na de dood, over een hemel, vagevuur en hel op na. Maar ook Afrikaanse godsdiensten en wat Europees spiritisme oefenen een invloed uit. Beelden in de kerken worden vereenzelvigd met „heiligen” die naar men denkt in de geestenwereld nog voortleven. Zij geloven dat vodou-mediums personen zijn van wie de geesten van Afrikaanse goden of voorouders bezit hebben genomen. En overal in Afrika vindt men fetisjen, afgodsbeelden en amuletten die in verband worden gebracht met de geesten van de voorouders.
De prijs die zij betalen
Het is opmerkenswaard dat al deze pogingen om zich van de dood te bevrijden door zich aan tradities vast te klampen, toch met een prijs betaald moeten worden. Soms bestaat deze prijs uit geld en in andere gevallen uit vrees.
De onsterfelijkheid van de ziel zoals die in de christenheid wordt geleerd, gaat bijvoorbeeld samen met vrees voor een hellevuur. En degenen die geloven in een vagevuur, wordt verteld dat gebeden opgezonden moeten worden voor de vrijlating van de zielen van hun geliefden. Maar natuurlijk verwacht men geld van degenen die dergelijke diensten verlangen.
Wanneer in Noord-Transvaal (Afrika) iemand sterft, raadplegen de verwanten een toverdokter. Alweer wordt er een of andere betaling verwacht. De toverdokter wordt beschouwd als een bemiddelaar tussen de levenden en de dode. Men gelooft dat de overledene naar het land van de goden is gegaan en hij ontvangt eerbetuigingen die hij nooit heeft genoten voordat hij stierf. Hij wordt zeer gevreesd, aangezien men gelooft dat hij de macht bezit de levenden schade te berokkenen. Daarom wil men hem verzoenen door hem op de dag van zijn begrafenis een speciaal feest aan te bieden.
De Zoeloes in Zuid-Afrika geloven dat de doden de levenden kunnen beschermen en helpen. Regelmatig worden hun offers aangeboden om in hun gunst te blijven.
In het verleden hebben dergelijke geloofsovertuigingen in enkele delen van Afrika tot het brengen van mensenoffers geleid. Wanneer een koning of stamhoofd stierf, werden sommigen van zijn dienaren met hem begraven om hem in het geestenrijk te dienen. Om een soortgelijke reden geeft men in Ghana nog steeds sommige doden geld en kleren en andere voorwerpen mee.
In Montreal, in het Katholieke Oratorium van St. Joseph, geven aanbidders er geld aan uit om grote kaarsen te branden. Zij geloven dat de zielen van degenen die in het vagevuur vertoeven, hierdoor worden geholpen.
Ja, zij betalen een prijs voor hun pogingen om zich van de dood te bevrijden — maar is dat nodig? Voor een werkelijk bevredigend antwoord moeten wij weten wat de bijbel zelf zegt over de vraag wat de dood is.
[Illustratie op blz. 6]
Spiraalvormig DNA