Is dit de weg naar het geluk?

IN HUN pogingen gelukkig te worden gaan velen tot uitersten. Neem bijvoorbeeld het geval van Catharina Fieschi. Zij stamde uit een welgesteld geslacht in Italië, was intelligent en zeer godsdienstig. Een geestelijke depressie ten gevolge van een ongelukkig huwelijk bracht deze jonge vrouw ertoe verlichting te zoeken in al de vrolijkheid en gerieflijkheden die haar maatschappelijke positie haar mogelijk maakte.

Dat veranderde echter toen Catharina de leeftijd van 26 bereikte. Toen maakte de jonge vrouw een ervaring door die haar „bekering” is genoemd. Sinds die tijd „legde zij zichzelf grote boetedoeningen op, zodat zij zich onthechtte van het aardse en al haar zinnen doodde. . . . Zo gauw zij bespeurde dat haar natuur iets begeerde, onthield zij het zich ogenblikkelijk. . . . Zij droeg een ruwharen kleed, at geen vlees, noch iets anders waarvan zij hield; at geen fruit, noch vers noch gedroogd . . . en zij leefde in grote onderworpenheid aan iedereen, en zocht altijd al die dingen te doen die tegen haar eigen wil ingingen”.

Dit verhaal is afkomstig uit de levensbeschrijving van de vrouw die kwam bekend te staan als de „Heilige Catharina van Genua”. Gevraagd naar de reden waarom zij zichzelf zo kwelde, antwoordde zij: „Ik weet het niet, maar ik voel mij innerlijk hiertoe gedreven . . . en ik denk dat het Gods wil is.” Zij geloofde dat zij door zich te kwellen een middel bezat om zich te louteren ten einde zo Gods gunst te verwerven en het ware geluk te vinden.

Een overeenkomstig standpunt werd ingenomen door de Spanjaard die men kent als de „Heilige Johannes van het Kruis”. Zo was zijn aanbeveling dat mensen hun keus zouden laten vallen op ’niet wat het lekkerste smaakt, maar wat het onsmakelijkst is; niet wat het aangenaamste is, maar wat doet walgen; niet wat het hoogste en kostbaarste is, maar wat het laagste en het meest verachtelijke is; niet het beste in alles, maar het slechtste’. Hij raadde aan: „Veracht uzelf, en wens dat anderen u verachten; spreek in uw eigen nadeel en verlang ernaar dat anderen dat eveneens doen; vorm u een lage dunk van uzelf en acht het iets goeds als ook anderen die mening hebben.” Soortgelijke opvattingen vinden ook heden ondersteuning.

Maar is een dergelijke extreme zelfvernedering de aangewezen weg om werkelijk, blijvend geluk te vinden? Niet volgens de bijbel. De apostel Paulus schrijft:

„Bent u niet met Christus gestorven en boven de elementaire ideeën die deze wereld toebehoren, uit gestegen? Waarom u dan gedragen alsof u nog steeds volgens die wereld leeft? Waarom u door mensen laten voorschrijven: ’Blijf hiervan af, proef dat niet, raak dat andere niet aan’ — stuk voor stuk dingen die moeten vergaan zodra ze gebruikt zijn? Dat is louter menselijke bevelen en onderwijzingen navolgen. Toegegeven, het heeft een schijn van wijsheid, met zijn geforceerde vroomheid, zijn zelfkastijding, en zijn strengheid tegenover het lichaam: maar het heeft geen enkel nut als het om bestrijden van de zinnelijkheid gaat.” — Kol. 2:20-23, „The New English Bible”, voetnoot.

Extreme „zelfkastijding” leidt niet tot het beoogde doel, en heeft louter „een schijn van wijsheid”. Het behaagt God niet en voor het verwerven van geluk helpt het al evenmin.

Wat kan er gezegd worden over het andere uiterste, hoofdzakelijk voor plezier te leven? Is dat wellicht de weg tot echte levensvreugde? Velen denken er zo over. Wat men zoal uithaalt bij het najagen van genoegens, wordt in het volgende artikel beschreven.

[Illustratie op blz. 3]

„Zij droeg een ruwharen kleed, at geen vlees, noch iets anders waarvan zij hield”