Met welke problemen kampen bejaarden?

WAT beschouwen bejaarde mensen zelf als hun ernstigste problemen? Het meest worden genoemd: niet genoeg geld; slechte gezondheidszorg; vrees voor misdaad; eenzaamheid; als nutteloos beschouwd te worden; de enorme verandering in hun levenswijze.

Veel bejaarden hebben moeite met de drastische verandering in het ritme van hun leven, vooral na de pensionering. Het ontbreken van een dagelijkse routine veroorzaakt problemen. Het wordt een opgaaf de vrije tijd te vullen, in het bijzonder voor iemand die voordien in het leven niet voldoende gevarieerde interesses heeft gehad.

Wanneer een gehuwde man met pensioen gaat, kan dit bovendien een diepgaande uitwerking op zijn vrouw hebben. Als de man iedere dag bij huis is, commentaar heeft, kritiek levert en aandacht vraagt, kunnen er tussen hen spanningen ontstaan. Er is gebleken dat ongeveer een derde van alle huwelijken na de pensionering slechter wordt.

In veel landen is voor grote aantallen bejaarden de verplichte pensionering een probleem. Zij kunnen werken en willen werken. Maar zij kunnen geen baan krijgen. In het jaar 1900 werkte een dikke 70 percent van de Amerikaanse mannen boven de 65 nog. Nu is dat slechts 20 percent. Toch zegt een derde van degenen boven de pensioengerechtigde leeftijd dat zij zouden willen werken als zij een baan konden vinden.

Het geval van een leraar laat zien wat er kan gebeuren:

„Mijn geest zit boordevol ideeën, maar niemand wil ze. Ik wil niet de tijd alleen maar zien door te komen totdat ik sterf. Ik wil de tijd gebruiken. Ik heb er behoefte aan te werken, geen werk dat alleen maar is gecreëerd om me iets te doen te geven, geen hobby . . .

Ongeschikt geacht te worden voor de baan waarvoor ik werd opgeleid, en waarin ik vele jaren ervaring heb, is de wreedste manier om iemand af te danken.”

Maar hoewel zulke problemen als verandering in levenswijze en gedwongen ledigheid zeer reëel zijn, worden ze vaak overschaduwd door dringender problemen. Voorop staat het geldprobleem.

Financiële problemen

Vaak brengt de pensionering een onmiddellijke financiële last met zich. Het inkomen daalt plotseling, wellicht tot slechts de helft van wat het was. De gepensioneerden moeten nu van een bedrijfspensioen of een uitkering door de staat leven. Maar dit staat in geen verhouding tot hun vroegere inkomen. Dit kan samen met inflatie financiële problemen scheppen.

Over de Verenigde Staten onthult het tijdschrift U.S. News & World Report bijvoorbeeld dat in de stad New Orleans 69 percent van de personen die ouder zijn dan 65 jaar, een inkomen heeft beneden de armoedegrens. Ook in vele andere steden leeft een kwart tot de helft van de bejaarden zo.

Een typerend geval vinden wij in het ’grijze getto’ van San Francisco, waar een man van 72, toen hij pas gepensioneerd werd, dacht dat hij een ruim pensioen had. Maar de inflatie verminderde de koopkracht ervan. Zo zegt hij nu: „Tegen het eind van de maand moet ik gewoonlijk mijn laatste paar dollars aanspreken. Wanneer dat het geval is, sla ik soms het avondeten over”. In dezelfde stad zei een bejaarde vrouw:

„Er verhongeren daarbuiten mensen op straat. Er zijn mensen die uit de vuilnisbakken eten. Gelooft u dat? Gewoon zo uit de vuilnisbak!”

Is dat een uitzondering, of een alleenstaand geval? Een brief aan de redacteur van de New York Times verklaarde:

„Zonder aanvullende inkomsten, waaraan het vele bejaarden van de stad New York ontbreekt, kan men niet blijven leven. . . .

Het is noodzakelijk dat er onmiddellijk hulp wordt geboden om werkelijke verhongering onder de bejaarde armen te voorkomen.”

Verder was er de 80-jarige vrouw in St. Petersburg in de Amerikaanse staat Florida; daar zij weduwe was, moest zij van een klein pensioentje rondkomen. Zij sloeg maaltijden over en ging steeds minder eten. Ten slotte zakte zij in haar armoedige kamer in elkaar en bij haar overlijden woog zij slechts 34 kilo. Een sectie wees uit dat zij geen spoor van voedsel in haar maag had. „Ondervoeding”, was de uitspraak van de lijkschouwer. Maar een bejaarde vriend bestempelde het als: „Capitulatie”. Hij zei: „Zij hield eenvoudig op te geloven dat het morgen beter zou zijn.”

Aangetaste gezondheid

Hoewel erfelijkheid zeker een rol speelt in iemands gezondheid tijdens de oude dag, is ook de wijze waarop iemand in zijn jongere jaren heeft geleefd een belangrijke factor. Als hij heeft gerookt, zou de prijs in zijn latere leven longkanker, blaaskanker, een chronische hartkwaal of emfyseem kunnen zijn. Te veel drinken veroorzaakt het vroegtijdig afsterven van hersencellen, alsook leverkwalen. Te veel eten kan bijdragen tot hartkwalen, suikerziekte en andere kwalen.

Slechte voeding is een belangrijke oorzaak van een slechte gezondheid op de oude dag. Dit is in het bijzonder zo omdat velen het zich niet kunnen veroorloven behoorlijk te eten. Maar zelfs wanneer zij dit wel kunnen, dan nog verzuimen sommige bejaarde mensen verstandig te eten, vooral wanneer zij alleen wonen.

Wat kindsheid betreft, een onderzoek door de Duke Universiteit duidt erop dat slechts ongeveer 15 percent van de bejaarden ooit kinds wordt. En sommigen trekken de conclusie dat dit niet het directe gevolg van de oude dag is, maar van een ziekte.

De tragiek is dat wanneer slechte gezondheid, verveling, vrees en neerslachtigheid zich beginnen aan te dienen, dit onder de bejaarden tot een toenemend probleem leidt: alcoholisme. Bijna één op de tien bejaarden in Amerika is nu een alcoholist.

Vrees voor misdaad

In veel plaatsen, zoals in de grote steden, zijn bejaarden vaker het slachtoffer van misdaad dan personen uit enige andere leeftijdsgroep. Zij zijn slechter in staat zichzelf te beschermen.

Een bij de bestrijding van misdaad betrokken functionaris in New York zei over de 1,3 miljoen bejaarden in die stad: „De meesten zijn bang en bezien misdaad als een van de ernstigste problemen waar zij tegenover staan.” Alledaagse misdaden tegen bejaarde mensen zijn bijvoorbeeld het weggrissen van hun beurs, gewelddadige beroving op straat, bedrog, en het met geweld binnendringen voor beroving of zelfs verkrachting. Daarom zei een inwoner van San Francisco: „Je kunt jezelf niet beschermen. De meeste oudere mensen blijven na drie uur van de straat.”

Eenzaamheid

Een van de smartelijkste problemen van de ouderen is eenzaamheid. Maar al te velen voelen zich niet geliefd, ongewenst. Dit probleem kan zich heel sterk opdringen wanneer iemands huwelijkspartner sterft.

In vroeger tijden woonden bejaarde ouders gewoonlijk in bij hun volwassen kinderen, waardoor zij gezelschap hadden. In verscheidene landen, zoals in Afrika, Azië en Zuid-Amerika, is dit nog steeds het geval. Maar zelfs daar is er een duidelijke verandering. In Japan bijvoorbeeld is het aantal oudere personen dat alleen woont, toegenomen tot meer dan een miljoen, 20 percent meer dan het jaar daarvoor. Over hen zei Tokio’s Daily Yomiuri:

„Het is duidelijk dat Japan gestaag verandert in een maatschappij vol oude mensen, maar zowel openbare als particuliere huisvesting is grotendeels voor hen gesloten, zodat velen er moeite mee hebben woonruimte te vinden. . . .

Japan zou dan aan het proberen zijn een welvaartsstaat te worden, maar er wordt nauwelijks iets gedaan om oude mensen te voorzien van wat zij het meest nodig hebben, namelijk huisvesting.”

In de westerse maatschappij zijn er meer mensen dan ooit tevoren die alleen wonen, of in bejaardentehuizen worden ondergebracht. En een daarmee parallel lopende ontwikkeling is dat steeds meer volwassen kinderen niet in staat zijn voor hun bejaard wordende ouders te zorgen, of dit niet willen. Wat vindt u van dergelijke ontwikkelingen in de hedendaagse wereld? Trouwens, hoe beziet u bejaarden? En wat is Gods zienswijze?