Negeer de behoefte aan ontspanning niet
TE WEINIG IS NET ZO SLECHT ALS TE VEEL
IN VROEGER tijden toen de werkethiek nog in hoog aanzien werd gehouden, bezagen velen spel als tijdverspilling. Nu is voor velen het najagen van genoegens het hoofddoel in het leven. Werk en spel moeten elkaar echter in evenwicht houden.
Het juiste soort van werk geeft betekenis en een doel aan het leven. Gepast spel verfrist de vermoeide werker en vormt een welkome afwisseling, waardoor men zijn zin in werk weer terugkrijgt. Te veel en te lang werken put het lichaam uit en ontmoedigt de geest. Lange vakanties die de werkelijke behoefte aan verkwikking overschrijden, gaan vervelen. Overdrijf niet het één terwijl u het ander negeert.
Wij moeten niet dezelfde fout maken als de Puriteinen door alle plezier als iets verkeerds te bezien. Eten kan niet veroordeeld worden omdat vraatzucht bestaat. Drinken is niet verboden omdat dronkenschap bestaat. Noch dient ontspanning afgekeurd te worden omdat sommigen hierin veel te ver gaan. Het moet ons niet erom gaan alle ontspanning af te wijzen, maar veeleer de juiste soorten van amusement te vinden en te weten hoe ver men daarin kan gaan.
Geniet van de natuur
Men trekt in zulke grote aantallen naar stranden, bergen en natuurreservaten, dat de drukte op sommige plaatsen een probleem wordt. Toch bieden deze streken werkelijk een eindeloze verscheidenheid aan ontspanning — wandelen, zwemmen, trimmen, het maken van trektochten, kamperen, picknicken, het bestuderen van de natuur, enzovoorts.
Maar het is niet nodig zo ver te reizen. Velen wonen in de buurt van bossen. Zelfs in de achtertuin kunnen vogelhuisjes en nestkastjes worden geplaatst. Of ga eens op uw buik een paar vierkante decimeter gras of onkruid liggen bekijken, en u zult u verbazen hoe de bedrijvigheid van kevertjes en miertjes en spinnetjes u zal boeien. Woont u in een grote stad, een asfaltjungle? Zelfs daar zijn parken en dierentuinen aanwezig. Musea en planetaria verschaffen genoegen en zijn leerzaam.
Maak als ouders plannen met uw kinderen voor zulke activiteiten. Geef hun wat leiding en enige stimulans door mogelijkheden te noemen. Misschien kunt u hun de levenscyclus van een vlinder of een mier uitleggen. Bevredig de weetgierigheid van uw kinderen ten aanzien van Jehovah’s schepping. Dit is een prettige manier om uw kinderen belangstelling voor Jehovah God en zijn aardse scheppingen bij te brengen, waarbij u hen onderwijst over zijn voornemen met de aarde en met hen als degenen die voor de aarde zullen zorg dragen. Doe zoals Job 12:7-10 aanbeveelt: „Vraag alstublieft de huisdieren, en zij zullen u onderrichten; ook de gevleugelde schepselen des hemels, en zij zullen het u vertellen. Of maak uw bezorgdheid kenbaar aan de aarde, en ze zal u onderrichten; en de vissen der zee zullen het u bekendmaken.”
Soms vormt werk op zich een verkwikking. Voor de man die op kantoor werkt, of de student die de hele week over boeken gebogen zit, zal tuinieren een ontspanning kunnen zijn, en het aanleggen van een tuintje een voldoening gevend project. Zelfs in een grote stad is misschien wel een klein stukje grond beschikbaar. Of een plantenbak voor het raam waarin wat bloemen of kruiden kunnen groeien. Voor velen is de verzorging van kamerplanten een fascinerende hobby die bovendien schoonheid in huis brengt. In huis kan men kanaries of andere vogels houden. Een aquarium is een fascinerend project.
Er zijn vele manieren om Jehovah’s interessante scheppingen binnenshuis te brengen voor studie en ontspanning. Ook hier komt het aan op wat fantasie, en op ouders die de belangstelling van kinderen naar de verschillende mogelijkheden leiden.
Hobby’s
Kleine kinderen vinden het heerlijk moddertaartjes te maken! Moeders zijn hier dan wel niet zo enthousiast over, maar het is gewoon vuil, en met een beetje water is het zo weer weg. Wanneer het kind wat ouder wordt kan van dit plezier een hobby gemaakt worden. De modder kan klei worden en het moddertaartje aardewerk. Dit is een heel interessante vorm van handenarbeid, een vorm die al lang met grote instinctieve vaardigheid door verschillende leden van de wespenfamilie wordt beoefend. (Eén soort wordt zelfs „de urntjeswesp” genoemd.) Andere hobby’s zouden kunnen zijn: het maken van macramé-hangers voor bloempotjes, naaien, breien, leerbewerking, zoals vlechten en reliëfwerk, en vele andere dingen.
„Etalages kijken” is een bezigheid die veel sterke mannen rillingen bezorgt, maar veel vrouwen en meisjes vinden het heerlijk. Moeders kunnen het zelfs leerzaam maken. Prijzen, kwaliteit, koopjes en de beginselen van zuinigheid kunnen worden besproken. Bovendien is het geen duur uitstapje, vooral niet als men zich erin uitleeft na winkelsluiting.
Een andere interessante bron van ontspanning met bovendien educatieve waarde is het bezoeken van fabrieken. Neem het gezin eens mee door een drukkerij, een krantebedrijf, een textielbedrijf, een chocoladefabriek of autofabriek, of een kolenmijn. Veel fabrieken verzorgen rondleidingen, en het is buitengewoon interessant en leuk als wij zien hoe vele voorwerpen waarmee wij iedere dag te maken hebben, worden gemaakt. Een uitstapje door een staalpletterij zou bijvoorbeeld gemakkelijk het onderwerp voor een opstel of een spreekbeurt in de klas kunnen worden.
Louter voor plezier
Ontspanning hoeft niet altijd onderwijzend te zijn. Het kan gewoon om het plezier ervan gaan. Ook dat heeft zijn waarde. Het zal zowel jong als oud even ontspannen en nieuwe kracht verlenen voor de meer serieuze zaken van het leven.
De belangstelling van mensen verschilt echter. Wat de één interesseert, verveelt misschien de ander. Ook iemands sekse kan verantwoordelijk zijn voor andere interesses. En iemands leeftijd! Ouderen moeten niet denken, alleen maar omdat zij daar zelf genoeg aan hebben, dat de jeugd er altijd tevreden mee zal zijn te zitten praten of lezen of dammen. Tieners lopen over van energie die een uitweg moet vinden. Misschien verlangen zij naar een partijtje honkbal, volleybal, badminton, handbal, basketbal, voetbal of een andere actieve ontspanning.
Misschien kunnen twee of meer gezinnen gezamenlijk naar het park gaan om te picknicken. Daarna kunnen degenen die dit wensen wat gaan zitten praten terwijl de anderen hun opgekropte energie door middel van een van deze spelen kunnen wegwerken. Als er een gemoedelijk wedstrijdje ontstaat kan dat geen kwaad; maar als winnen het belangrijkste wordt zal het tot ruzie leiden en dan is het plezier bedorven.
De kleinere kinderen vinden wellicht schommels, of een zandbak om in te spelen. Zelfs lege dozen, of een paar stokken of blokken hout worden huizen of holen, vliegtuigen of auto’s, of wat de levendige verbeelding van het kind er ook maar van wil maken. Vaak blijft duur speelgoed onaangeroerd liggen terwijl kinderen een hele middag op een berg zand doorbrengen of met een grote kartonnen doos spelen, en hun fantasie daarvan kan maken wat hun op dat moment uitkomt. Een plastic brandweerauto van 40 gulden blijft altijd een brandweerauto. Maar een grote kartonnen doos — Ja! dat kan van alles zijn!
Volwassenen kijken graag naar spelende kinderen, of naar het balspel waarmee anderen bezig zijn en misschien doen zij er zelfs wel aan mee als zij er zin in hebben. Gezinnen die op deze manier bij elkaar zijn, worden betere gezinnen, die nauwer verenigd zijn, en de generatiekloof wordt vermeden. Bovendien voorziet deze regeling waar nodig in toezicht. Als allen het eens zijn over de aanbidding van hun Schepper vermijdt men dat goede gewoonten door slechte omgang worden bedorven (1 Kor. 15:33). Gemeenten kunnen groeien in broederlijke liefde en begrip wanneer gezinnen niet alleen samen studeren en prediken maar ook gezamenlijk van zuivere ontspanning genieten.
Muziek en dansen
Sommige gezinsleden hebben misschien aanleg voor muziek. Een instrument leren bespelen vormt een uitdaging en schenkt voldoening en kan ook een bron van ontspanning voor de toehoorders worden. Als twee of drie of meer leden van christelijke gezinnen dit doen, kunnen zij uiteindelijk misschien tot samenspel komen dat zowel voor henzelf vreugde betekent alsook hun luisteraars genoegen schenkt. Anderen willen misschien zelfs op de muziek die wordt gespeeld dansen.
Er is niets verkeerds aan muziek, als zang of instrumentaal, noch aan dansen. Instrumentale muziek en zang waren bij Israëls aanbidding van Jehovah betrokken. Jong en oud danste op de muziek, soms alleen en dan weer in groepen (Ex. 15:20; Ps. 87:7; 149:3; 150:4; Recht. 11:34; Jer. 31:13; Matth. 11:17; Luk. 15:25). Bij een van deze gelegenheden werd er bezwaar gemaakt tegen energiek gedans, maar niet met Jehovah’s instemming. — 2 Sam. 6:20.
Het is met dansen echter net als met het eerder genoemde eten en drinken: het kan goed of slecht zijn, afhankelijk van de in acht genomen beperkingen. Muziek mag zacht en vloeiend zijn, of een krachtig ritme bezitten, doch ze moet niet onaangenaam zijn, of zo luid dat ze iemands gehoor bedreigt of anderen stoort. Dansen is niet goed of slecht al naar gelang men het langzaam of snel doet, maar als het in seksueel opzicht suggestief of prikkelend wordt, overschrijdt het de grens van juiste ontspanning!
De ervaring heeft geleerd dat het nodig is bij dergelijke gelegenheden voor juist toezicht te zorgen, natuurlijk niet om gepast, rein, onschuldig plezier aan banden te leggen, maar om excessen te beteugelen die christelijke moraliteit in gevaar brengen. Zelfs de wals kan in een bepaalde omgeving immoreel worden. Van volksdansen, quadrilles en de meeste moderne dansen kan men op gepaste wijze genieten, maar in een verkeerde omgeving kunnen ze ook ontaarden.
Lezen en converseren
Er bestaan goede boeken en tijdschriftenartikelen die onderhoudend kunnen zijn, maar er zijn er ook die iemands moraliteit kunnen schaden. Die dienen ’zelfs niet ter sprake te komen onder u’ die christenen bent. De dingen die waar en deugdzaam zijn, en die lof verdienen, die behoren de maatstaf te zijn. — Ef. 5:3; Fil. 4:8.
Dezelfde richtlijn is van toepassing op films en televisie. Er zijn nog steeds films die reine en juiste ontspanning vormen, maar ze worden eerder uitzondering dan regel. Veel televisieprogramma’s zijn nog ontspannend en onderwijzend. Er zijn documentaires over wetenschap, natuurlijke historie, actuele gebeurtenissen en andere interessante terreinen. Samen met waardevol leesmateriaal rusten ze ons toe om prettig met elkaar te converseren.
Converseren? Ja, het converseren is niet dood. Het verlangen ernaar blijkt nog steeds uit de populariteit van discussies en interviews op de televisie. Maar veel mensen schijnen niet meer in staat te zijn op een interessante wijze gesprekken te voeren. Zij praten wel, maar delen geen gedachten en ideeën mee die de geest stimuleren. Zelfs zulke personen kunnen er echter toe gebracht worden interessante feiten over zichzelf te onthullen. Hun jeugd, hun eerste baan, wat hen deed besluiten tot het beroep dat zij hebben, hoe zij tot het aanvaarden van hun religie kwamen — vragen die hen over deze onderwerpen aan het praten brengen, leveren vaak verrassend interessante gesprekken op.
Als wij oplettend zijn, hoffelijk, tactvol en oprecht complimenteus, zullen zij die gewoonlijk stil zijn reageren door vrijuit te spreken. Doordat u belangstelling voor hen toont, gaan zij zich voor u interesseren. Al gauw is er dan een gesprek tussen twee of vier of zes personen aan de gang, tot genoegen van alle deelnemers. Converseren boeide de Grieken en hun bezoekers in de eerste eeuw van onze gewone tijdrekening: „Alle Atheners en vreemdelingen die daar tijdelijk verbleven, [brachten] hun vrije tijd met niets anders door dan met het vertellen van of het luisteren naar iets nieuws.” — Hand. 17:21.
Lees, observeer, luister, denk en u zult frisse nieuwe gedachten hebben om aan onderhoudende conversaties bij te dragen. Vermijd het twistziek of dogmatisch te zijn, wat alle communicatie zou doden. Wees prettig en aangenaam, een gezellige prater. — Spr. 15:1; 16:21-24; 25:11; Pred. 12:10; Kol. 4:6.
Samengevat, doe meer dan alleen maar verwerpelijke ontspanning afwijzen. Geef passende alternatieven. Als uw religie zonder onderscheid alle ontspanning veroordeelt, zullen uw kinderen zowel u als die religie zo snel mogelijk verlaten. Laat derhalve geen leegte op het gebied van ontspanning achter (Matth. 12:43-45). Het volgende artikel noemt nog meer mogelijkheden voor ontspanning.