Waarom huwelijksbanden verbroken worden

DE HUWELIJKSADVISEURS van deze wereld geven heel wat redenen op voor het verbreken van de huwelijksbanden in onze tijd. Toch nemen maar weinigen van deze raadgevers de meest fundamentele oorzaak in aanmerking.

En zonder die grondoorzaak te beschouwen, is hun advies, hoe nuttig ook, toch vaak niet toereikend. Hun adviezen kunnen zelfs met elkaar in tegenspraak zijn, aangezien de meningen sterk uiteenlopen.

De situatie kan vergeleken worden met die van iemand die aspirine slikt tegen kiespijn. Het kan de pijn helpen verlichten, maar er wordt niet tot de kern van het probleem doorgedrongen. Wanneer echter de grondoorzaak is vastgesteld en de juiste aandacht heeft gekregen, kan de pijn uitgebannen worden.

Zo is het ook nodig tot de grondoorzaak van de huwelijksproblemen door te dringen. Dan kunnen de problemen opgelost worden zonder de regeling zelf terzijde te schuiven. Men hoeft dan niet ’het kind met het badwater weg te gooien’.

Maar alvorens de grondoorzaak te analyseren, willen we eerst kort enkele vrij in het oog lopende oorzaken van het mislukken van huwelijken in onze tijd onder de loep nemen.

Te jong trouwen

Een vrucht die te vroeg, voordat ze rijp is, wordt gegeten, kan bitter smaken. Zo zullen ook degenen die te jong trouwen, daar vaak de wrange vruchten van plukken. Het grootste aantal mislukte huwelijken wordt aangetroffen onder de heel jonge stellen, vooral de tieners. Hoe jonger het paar is, hoe groter het risico.

Het Australische tijdschrift Women’s Weekly stelde botweg: „Trouwen wanneer je 18 bent, is gewoon dom. Je bent nog te jong. Je hebt nog niet lang genoeg geleefd. Je weet niet wie je bent en je neemt onrijpe beslissingen. Kleine dingen die op die leeftijd belangrijk zijn, zijn later niet belangrijk.” Ja, het vergt tijd om zichzelf te leren kennen en ook om de toekomstige partner te leren kennen.

Veel jeugdige „liefde” is helemaal geen werkelijke liefde, maar verliefdheid, fysieke aantrekking. Maar dat is niet genoeg om het huwelijk tot een succes te maken. Dat is ook te zien in, die gevallen waar men voorafgaande aan het huwelijk de hartstocht de vrije teugel heeft gelaten en het meisje in verwachting is geraakt. Het stel trouwt maar scheidt al weer gauw.

Het boek Le Divorce à la Carte vermeldt dat in Frankrijk 85% van de paren die binnen twee jaar na hun huwelijk weer scheiden, hun eerste kind verwachtten, voordat ze trouwden. Noch de seksuele aantrekking noch de baby was voldoende om het huwelijk bijeen te houden.

Onrealistische verwachtingen

Velen hebben ideeën over liefde, seks en het huwelijk, die niet realistisch zijn. Deze ideeën kunnen zijn ingegeven door televisie, films, boeken, tijdschriften, vrienden of iemands eigen fantasieën. En wanneer ze in het huwelijk niet worden verwezenlijkt, geeft men daarvoor de schuld aan de partner of aan de huwelijksregeling in plaats van aan de onjuiste verwachtingen.

Bij sommigen is het verlangen om te trouwen sterker dan de behoefte een werkelijk geschikte partner te vinden. Zij menen dat hoewel de persoon met wie zij trouwen, misschien niet zo geschikt is, ’het toch wel op een of andere wijze goed zal komen’. Zij vinden dat elk huwelijk beter is dan geen huwelijk. Of zij denken dat zij de ander wel zullen veranderen, nadat zij getrouwd zijn.

Maar de schrikbarende echtscheidingsstatistieken laten zien dat deze verwachtingen vaak niet realistisch zijn. Heel wat keren komt het niet „op de een of andere wijze wel goed”. De verwachte veranderingen treden niet op. Het paar bemerkt dat het niet zo is dat „elk huwelijk” beter is dan geen huwelijk. Uit hun latere verlangen om te scheiden blijkt dat zij het slechte huwelijk als een ellendiger situatie beschouwen dan niet getrouwd te zijn.

Achtergrond

Wat voor opvoeding iemand heeft gehad, is vaak van invloed op de manier waarop zijn of haar huwelijk zich zal ontwikkelen. Een slechte sfeer thuis kan een bedreiging voor een toekomstig huwelijk vormen. Velen die toch een hekel hadden aan het slechte gedrag van hun ouders merken later vaak dat zij in precies hetzelfde gedragspatroon vervallen. Eén vrouw zei ten aanzien hiervan:

„Mijn moeder bekritiseerde vader heel vaak en gooide met van alles wanneer ze woest op hem was. Hoewel ik het land heb aan mijzelf ben ik geneigd te vitten op mijn man en met dingen te gaan gooien wanneer ik van streek ben. Het is net alsof mijn moeder me ’heeft geleerd’ om zo met een echtgenoot te leven. Ik wou dat ze me hadden geleerd hoe ik problemen met een echtgenoot moet oplossen, niet hoe ik ze moet maken.”

Een ander facet van de achtergrond van een echtpaar betreft te sterk uiteenlopende interesses. In het begin lijken dergelijke verschillen misschien heel boeiend. Maar wanneer later in het huwelijk de nieuwheid van deze verschillen eraf is, kan op deze gebieden wrijving ontstaan. Hoe meer verschillen er zijn in waar zij wèl en niet van houden, op het gebied van voedsel, kleding, werk, geld, politiek, religie en andere zaken, hoe groter de kans is dat zij daar na hun trouwen ruzie over zullen krijgen.

Tegengestelden trekken misschien in het begin aan, maar ze kunnen later afstoten. Men heeft ontdekt dat hoe meer punten van overeenkomst er in het begin tussen mensen bestaan, des te minder terreinen er later in het huwelijk zijn waarop conflicten zullen optreden.

Beroep en geldzorgen

Wanneer een echtgenoot zich niet kan losmaken van zijn werk en de mensen op zijn werk, verwaarloost hij zijn vrouw. Zijn vrouw gaat hier aanstoot aan nemen en kan zich beknot voelen omdat zij voor het huis en de kinderen moet zorgen.

Aan de andere kant kunnen sommige vrouwen die werken om het leven ’interessanter’ te maken, terwijl er geen financiële noodzaak bestaat, wrevel bij hun echtgenoot opwekken. De man kan het gevoel hebben dat zijn belangen, het huis en de opvoeding van de kinderen door zijn vrouw worden verwaarloosd.

In deze dure tijd gaan veel vrouwen werken om de kosten van het huishouden te helpen dragen. Dergelijke omstandigheden hebben tot problemen geleid wanneer de echtgenoot van zijn vrouw verwachtte dat zij toch al het huishoudelijke werk zou doen. Zij vindt dit onredelijk, wat het ook is, en er ontstaan spanningen.

Soms ontstaan moeilijkheden wanneer de echtgenoot geen geschikte baan kan vinden om het gezin een goed bestaan te verschaffen. In die situatie kan hij zijn zelfrespect gaan verliezen en zelfs zwaar beginnen te drinken. Dit maakt de slechte situatie alleen maar erger, terwijl de vrouw nog meer gefrustreerd raakt.

Geldproblemen, een belangrijke oorzaak van huwelijksmoeilijkheden, ontstaan vaak doordat mensen hun verlangen naar onnodige materiële dingen niet willen beteugelen. Hun verlangens gaan hun behoeften verre te boven en zij kopen meer dan zij zich kunnen veroorloven.

Dit is vaak het geval met vele jonge paartjes die datgene wat zij geadverteerd zien of waarvan zij oudere mensen zien genieten, zelf ook willen bezitten. Zij vergeten dat deze oudere mensen hier vele jaren hard voor hebben moeten werken. Met het gevolg dat zij zich zwaar in de schulden steken doordat zij meer uitgeven dan er binnenkomt. Wellicht moeten beiden werken om hun levensstijl te kunnen volhouden, en vaak levert zelfs dit niet voldoende inkomsten op. Dan komt er een baby en kan de vrouw misschien niet blijven werken. Er is niet voldoende geld meer om de rekeningen te betalen. Verbittering en gevit zijn het gevolg.

Gebrek aan communicatie

Bij deze vaak voorkomende oorzaak van huwelijksmoeilijkheden is het probleem hierin gelegen dat de huwelijkspartners niet bereid zijn kwesties op een kalme, open manier met elkaar te bepraten. Dit heeft een verlammende uitwerking op veel aspecten van het huwelijk.

Gewoonlijk is het de vrouw die meent dat de echtgenoot niet is geïnteresseerd in wat zij denkt, zegt of doet. Zij klaagt misschien dat de echtgenoot niet luistert wanneer zij zich uit. Bijgevolg voelt zij zich geïsoleerd, onbemind, zonder metgezel (wat een echtgenoot behoort te zijn). En op deze wijze groeien beiden uiteen.

In veel gevallen is het gebrek aan communicatie echter niet de oorzaak van de problemen. Het is er het gevolg van. Er is iets anders misgegaan en dat openbaart zich onder andere hierin dat het paar steeds minder goede gesprekken heeft.

Alcoholisme

Alcoholisme is een van de grootste vernielers van huiselijk geluk. Tientallen miljoenen personen over de hele wereld zijn alcoholici. Tientallen miljoenen anderen bevinden zich op de rand van alcoholisme.

Het drinken kan toe te schrijven zijn aan een verlangen naar ’wat plezier’ of ’zich lekker voelen’. Maar het kan ook het gevolg zijn van andere problemen waar iemand moeilijk tegenop kan en die hij probeert te verlichten of te ontvluchten door drank. Maar wat voor problemen er in het begin ook waren, zwaar drinken zal ze beslist verergeren.

De partner die niet te veel drinkt, voelt gewoonlijk een afkeer van de ander die dat wel doet. Bij een hoog percentage echtscheidingen wordt alcoholisme van een van de partners als de voornaamste reden vermeld.

Het droevige is dat kinderen die alcoholici als ouders hebben, later zelf meer drankproblemen hebben. Wat zij door deze vroege „training” of „conditionering” van huis hebben meegekregen, zet zich voort in het huwelijk, waar veel van de problemen die hun ouders hadden tengevolge van overmatig drinken, ook hun deel worden.

Seksuele problemen

In seksueel opzicht niet bij elkaar passen wordt opgegeven als nog een oorzaak voor het mislukken van huwelijken. De echtgenoot uit wellicht zijn ontevredenheid omdat zijn vrouw niet zo geïnteresseerd is in seksuele betrekkingen als hij. De vrouw klaagt dat de echtgenoot zelfzuchtig is en haar emotionele behoeften niet in aanmerking neemt.

Het huidige klimaat van toegeeflijkheid op gebied van seks heeft geen goed gedaan. Vooral veel mannen zijn van mening dat zij er aanspraak op mogen maken dat aan al hun seksuele verlangens wordt voldaan; en wanneer hun vrouw deze niet bevredigt, zoeken zij hiervoor een partner buiten het huwelijk. Op haar beurt zoekt de vrouw dan misschien een overspelige relatie met iemand die volgens haar meer begrip heeft. Maar mettertijd vergiftigen deze daden van ontrouw het huwelijk.

In veel landen wordt iemand pas als een man beschouwd als hij er naast zijn huwelijk ook nog een of andere verhouding op nahoudt, of zelfs onwettige kinderen heeft. Mannen spenderen wellicht heel wat geld dat aan het gezin besteed had moeten worden, aan deze liefdesaffaires, zodat er minder voor hun vrouw en wettige kinderen overblijft. Vrouwen zijn gewoonlijk diep verontwaardigd hierover.

Echtscheiding gemakkelijker te verkrijgen

In recente jaren hebben wetsveranderingen het verkrijgen van een echtscheiding veel gemakkelijker gemaakt. In sommige plaatsen is het nu een kwestie van ’echtscheiding op verzoek’, waarbij geen andere grond aangevoerd hoeft te worden dan dat de wens bestaat om te scheiden.

Omdat dergelijke gemakkelijke echtscheidingswetten meer en meer regel worden, vatten velen de gedachte op dat ’zij altijd wel kunnen scheiden als het huwelijk niets wordt’. Maar juist die instelling kan schadelijk zijn. Ze kan iemand zorgelozer maken ten aanzien van de manier waarop hij een huwelijkspartner kiest. En wanneer in het huwelijk moeilijkheden rijzen, zou men wel eens heel wat minder geneigd kunnen zijn zich voor de oplossing in te spannen.

Dit waren zo enkele van de algemenere oorzaken van de vloed van mislukte huwelijken in de laatste jaren, en natuurlijk zijn er nog andere. Om mensen te helpen hieraan het hoofd te bieden geven huwelijksadviseurs van deze wereld heel wat raad — deels goed, deels ontoereikend, voor een deel tegenstrijdig, en voor een deel ronduit slecht.

Waarom deze verwarring? Omdat weinigen van deze raadgevers de grondoorzaak van het probleem aanpakken. Zolang dat niet gebeurt, en niet de juiste remedies worden toegepast, blijft de dreiging van een mislukt huwelijk bestaan.

We hebben enkele in het oog springende oorzaken voor het mislukken van huwelijken aangetipt, maar er is een dieperliggende oorzaak. Waar ligt het begin van de huwelijksproblemen? En wat is er nodig om geluk te vinden in de huwelijksregeling?

[Illustratie op blz. 13]

Wordt uw huwelijksgeluk bedorven door . . .

. . . geldzorgen?

. . . stilzwijgen?

. . . alcoholisme?