Een blik op de wereld
Autogordel en verkeersslachtoffers in Nederland
◆ Volgens een ANP-bericht in het Parool van 21 maart 1978 lijkt de verplichting tot het dragen van de autogordel in Nederland het beoogde doel voorbij te schieten. Volgens een rapport van de afdeling verkeersveiligheid van het ministerie van volksgezondheid is het percentage ernstige verwondingen sinds de invoering op 1 juni 1975 ongewijzigd gebleven. Het aantal dodelijke auto-ongevallen is de laatste twee jaar, na een daling in 1975, weer aan het toenemen. De meest recente metingen van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) hebben volgens een woordvoerder echter uitgewezen dat maar 65 percent van de automobilisten buiten de bebouwde kom een veiligheidsgordel draagt (in het begin was dit 78%). Binnen de bebouwde kom ligt dat percentage zelfs op 50. Behalve dat de gordel dus door een groot percentage automobilisten in het geheel niet gedragen wordt, is ook vast komen te staan dat automobilisten de niet-automatische gordel vaak nog steeds te slap dragen. De SWOV wijst erop dat de veiligheidsgordel bij goed gebruik de levenskansen bij een ongeluk met 60 percent verhoogt.
„Voorgedrukte bedrading”
◆ Wanneer een embryo in de baarmoeder tot ontwikkeling komt, vinden de zenuwen die uit het kleine centrale zenuwstelsel groeien, altijd de juiste spier of het juiste weefsel waarmee ze zich moeten verbinden. Het tijdschrift New Scientist noemt dit „een van de grootste puzzels van de embryologie.” Onderzoekers van de Universiteit van Californië hebben nu ontdekt dat „de spiercellen zelf wellicht de zenuwvezels helpen door” onder de diverse uitgroeiende zenuwvezels „de juiste ingang te kiezen”. Met deze kennis, aldus het blad, „is voor een groot deel de precisie te verklaren waarmee het embryo zijn zenuwen verbindt met de diverse juiste organen in het lichaam, zo nauwkeurig alsof daarbij gebruik wordt gemaakt van voorgedrukte bedrading”. Wie echter voor deze precisie heeft gezorgd, vertellen de onderzoekers niet.
Terug van Bikini
◆ Volgens het Amerikaanse ministerie van binnenlandse zaken zullen de eilandbewoners van Bikini, die pas kortgeleden naar hun geboorte-eiland terugkeerden, in de mening dat het ontsmet was, opnieuw geëvacueerd moeten worden. Tien jaar geleden verklaarde de commissie voor atoomenergie dat er op dit eiland, waar 23 atoomproeven zijn genomen, „nauwelijks meer enige straling” was waar te nemen. Maar onlangs hebben regeringsonderzoekingen uitgewezen dat het bronwater van Bikini radioactief strontium-90 en cesium-137 bevat, en dat ook de bewoners daar al mee besmet zijn. Plaatselijke kokosnoten, bananen en broodvruchten bevatten eveneens deze radioactieve produkten. Er moet derhalve voedsel worden ingevoerd tot de bewoners zich opnieuw op andere eilanden kunnen vestigen.
Tienermoraal en kanker
◆ Te zamen met de scherpe stijging van het aantal tienerzwangerschappen in de V.S. — 33 percent in vijf jaar — is er een overeenkomstige stijging in het aantal gevallen van baarmoederhalskanker geweest. „Baarmoederhalsweefsel schijnt bij tienermeisjes nog minder weerstand te hebben tegen eventueel schadelijke stoffen, waaronder die in de mannelijke zaadvloeistof”, aldus de gynaecoloog Dr. Th. Slate. Dr. W. Creasman van het Grote Kanker-centrum van de Duke-Universiteit is het daar mee eens en merkte voorts nog op dat bij meisjes van 15 tot 17 jaar de baarmoederhals bijzonder gevoelig is voor kankerveroorzakende stoffen. En het onderzoeksrapport Adolescent Coitus and Cervical Cancer constateert dat zulke seksueel actieve meisjes een tweemaal zo grote kans lopen aan baarmoederhalskanker te gaan lijden als degenen die pas op latere leeftijd seksuele omgang hebben.
Zuiveringszout bevordert groei
◆ Gewoon zuiveringszout is met succes toegepast bij kinderen die door een storing in de nierfunctie (renale tubulaire acidose) geen groei meer vertoonden. Hun nieren bleven in gebreke overtollig zuur uit hun lichaam af te scheiden, wat leidde tot stilstand in de groei. Maar onderzoekers aan het Medisch Centrum van de Universiteit van Californië in San Francisco ontdekten dat het in de maag brengen van een voldoende hoeveelheid zuiveringszout het overtollige zuur neutraliseert. Met deze methode zijn opzienbarende resultaten geboekt bij tien kinderen die in leeftijd varieerden van acht dagen tot negen en een half jaar. Allen bereikten binnen drie jaar de voor hun leeftijd normale lengte, en één klein kind groeide in slechts twee maanden van 51 tot 61 centimeter.
Meer schadelijke tabaksgevolgen
◆ Volgens een recent rapport in het tijdschrift Science zou zich in het borstvocht van rokende vrouwen nicotine ophopen. Een onderzoeker vertelde dat deze ophoping plaatsvindt in de melkgangen van de borst, waar ook de ontwikkeling van kanker begint. De nicotine was reeds vijftien minuten na het roken van een sigaret in de borstvocht van vrouwen te constateren.
Polycytemie, een ziekte die hoofdpijn, vermoeidheid en zwakte veroorzaakt, komt volgens een rapport in het New England Journal of Medicine het meest bij rokers voor. De ziekte vermindert de zuurstoftoevoer naar het gehele lichaam via de bloedbaan. „Mensen die deze ziekte hebben, zijn in feite bezig zichzelf te verstikken”, aldus het rapport. Een begeleidend redactioneel commentaar in de Journal luidde: „Het roken van sigaretten overtreft als gezondheidsgevaar verre het gebruik van sacharine, van radioactiviteit, voedselkleurstoffen, spuitbusgassen, asbest en de vele andere milieu-schadelijke en mogelijk milieu-schadelijke vergiften die grote bezorgdheid bij regering en volk hebben gewekt.”
Minder rokers in Nederland
◆ Volgens een bericht in het NRC/Handelsblad van 27 mei 1978 zou het aantal rokers in Nederland in de periode van 1972 tot 1978 met tien percent zijn gedaald. „Bij een onderzoek in maart van dit jaar bleek dat 47 percent van de bevolking van mensen van vijftien jaar en ouder rookt. In 1972 was dit nog 57 percent”, aldus de stichting volksgezondheid roken die in dit bericht werd aangehaald.
Knappe redding
◆ Wanneer het neuswiel van een klein vliegtuig met zes personen aan boord, bij het uitlaten hapert, wat kan er dan worden gedaan? Er werd een verbazingwekkende reddingsoperatie op touw gezet, toen dit gebeurde op een landingsbaan in de buurt van Orange, in de Australische staat New South Wales. Twee auto’s gingen evenwijdig aan de landingsbaan rijden met een snelheid van ongeveer 160 kilometer per uur, met een zwaar touw tussen sleephaken gespannen. Op het moment dat de hoofdwielen van het vliegtuig de grond raakten, werd het voorwiel zover naar beneden gebracht dat het touw achter de weerbarstige poot kon haken. Daarna „gingen de auto’s sneller tijden en trokken het wielmechanisme in vergrendelde toestand”, aldus de Londense Daily Mail. En toen de piloot de neus helemaal liet zakken, gingen de auto’s opnieuw harder rijden, het touw met zich meenemend, waarna het vliegtuig normaal kon landen.
Nieuw zijderups-dieet?
◆ De produktie van zijde is afhankelijk van de zijdeworm, die zich normaal gesproken voedt met moerbeibladeren. Verse bladeren zijn echter maar een beperkt deel van het jaar verkrijgbaar, en opslag ervan, zoals nu wordt toegepast, is een dure aangelegenheid. Zonder moerbeibestanddelen in hun voeding, is de kans echter geringer dat de rupsen cocons gaan spinnen, en ook het gemiddelde gewicht van de gespinde cocons blijft lager. Nog niet zo lang geleden echter zijn Jasujuki Jamada en Asao Okamoto van de Kyoto-universiteit, afdeling landbouw-chemie, erin geslaagd moerbeicellen kunstmatig te kweken. Het Britse blad New Scientist bericht dat deze gekweekte cellen „een volkomen bevredigende vervanging vormen voor moerbeibladeren, zolang de cellen in licht worden gekweekt”. Vergeleken met de kleurloze cellen die in het donker waren gekweekt, waren ze iets groener, en de wormen gaven daaraan de voorkeur, „ook al bedroeg hun chlorophyl- of bladgroengehalte slechts 1 percent van gewone moerbeibladeren”. „Hoge opbrengsten van goede zijde” worden bericht als resultaat van dit kunstmatige dieet, en de onderzoekers beweren dat de kweekkosten van zijderupsen erdoor naar beneden zullen gaan, hoewel ze de produktiekosten van de voeding zelf nog niet geanalyseerd hebben.
Olifantenrace
◆ Ofschoon Sri Lanka paardenrennen verboden heeft, trekken de afgelopen tien jaar steeds meer toeristen naar de olifantenraces van dit land. Vooral tijdens de nieuwjaarsvieringen gaan deze races „vergezeld van kleurrijke festiviteiten, waaronder dansen, vuurlopen en wagenrennen”. Er zouden ook speciaal olifantenraces worden georganiseerd om bezoekers, maar vooral hun geld, te trekken.
Britse jongeren en God
◆ De afdeling onderwijs van de Anglicaanse Kerk kwam door een recente opinie-peiling tot de ontdekking dat veel Britse kinderen meer geloof hebben in science fiction dan in God. Men „moest tot zijn spijt toegeven dat het huidige religieuze onderwijs hun praktisch niets te bieden had”, aldus Pamela Swift in het tijdschrift Parade. „Velen zeggen slechts half in God te geloven.”
Voor een comfortabel huis
◆ In een recente brochure „Energie en uw huis”, onder redactie van Isaac Asimov, wordt erop gewezen dat 75 tot 90 percent van de gebruikte energie in huis voor rekening komt van verwarming, koeling en heet water. Tevens werd erin aangegeven dat overmatig grote kachels ondoeltreffend zijn. Kachels die te groot zijn, zijn niet alleen duurder in gebruik, maar verschaffen ook minder comfortabele warmte omdat de temperatuur vanwege hun korte „aan” en „uit”-periodes veel te sterk varieert en de warmtecirculatie stagneert.
Kleur en verlichting
◆ Voor meer licht en minder dure elektriciteitsrekeningen, is het wellicht goed bij het schilderen en behangen van en kamer lichte kleuren te gebruiken. Met een licht plafond kan men gloeilampen met een lager wattage gebruiken, aldus Changing Times. Dit tijdschrift merkte voorts nog op: „Muren die bijvoorbeeld lichtblauw zijn, kaatsen ongeveer 75 percent van het licht in de kamer terug, terwijl een middentint blauw slechts iets meer dan 40 percent licht terugkaatst.”
Wat je noemt een ’oor vol’
◆ Een bekend insekt is de zogenaamde oorworm. Hoewel de naam is gebaseerd op een oude veronderstelling dat het insekt in het oor van de mens kruipt, trekt men al heel lang deze gedachte in twijfel. Onlangs heeft een dokter van het Flagstaff-gemeenteziekenhuis in de Amerikaanse staat Arizona echter een oorworm uit het oor van een 25-jarige student verwijderd. De arts ontdekte 12 kleine gaatjes en een heel klein scheurtje in het trommelvlies van de patiënt. Kennelijk was het op een tang gelijkende aanhangsel van de oorworm verantwoordelijk geweest voor de schade. Maar twee dagen nadat het insekt verwijderd was, voelde de man geen pijn meer en de wondjes genazen snel. „Drie maanden later werd het oor weer gecontroleerd en alles was in orde”, aldus Medical World News.
Snelste typiste
◆ Op de onlangs in Rotterdam gehouden wereldkampioenschappen typen haalde een Hongaarse vrouw 18.665 aanslagen in 30 minuten zonder een fout te maken om winnares te kunnen worden. Dat komt neer op 622 aanslagen per minuut.
De Shetlands zitten zonder pony’s
◆ De bekende kleine Shetland pony’s nemen in aantal af op hun geboortegrond, de Shetland-eilanden. Er zijn er nog maar iets meer dan duizend over aangezien de fokkers het niet winstgevend meer achten de handel voort te zetten. Er is zó weinig vraag naar de dieren dat een 6 maanden oud veulentje op de laatste jaarmarkt nog maar zo’n ƒ 65 opbracht. Eén probleem vormen de hoge kosten van vervoer.