Een blik op de wereld
Rokers: verbetert uw gezondheid
◆ Het tijdschrift World Health wijst erop dat deskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie van het standpunt uitgaan dat „met roken verband houdende ziekten in ontwikkelde landen zulke belangrijke oorzaken van invaliditeit en voortijdige sterfte vormen dat een beperking van het roken van sigaretten in deze landen meer zou doen voor de verbetering van de gezondheid en de verlenging van de levensduur dan enige andere actie op het gehele gebied van de preventieve geneeskunde.” Zo wordt er bijvoorbeeld bericht dat het sterftecijfer ten gevolge van ziekten van de ademhalingswegen onder rokers hoger is dan onder niet-rokers. Als aanmoedigende opmerking schreef het tijdschrift echter: „Wanneer jonge patiënten ophouden met roken, kan de longfunctie weer tot normaal terugkeren.”
Jongeren en tv
◆ Bepaalde televisieprogramma’s waarin de verrichtingen te zien zijn van „supermannen” of „supervrouwen” blijken een schadelijke uitwerking te hebben op jonge Koreaanse kijkers. The Korea Herald meldde dat een bepaalde uitzending een zesjarige knaap in Seoul ertoe bracht van een brug af te springen, wat hem zijn leven kostte. In een ander geval trachtte een vierjarig meisje net zo te vliegen als een bepaalde tv-heldin voorgeeft te doen. Volgens de krant sprong het meisje van de eerste verdieping van haar ouderlijk huis, liep daarbij ernstig hoofdletsel op en „overleefde haar avontuur nauwelijks”. Haar vader verklaarde dat ze al van tafels en stoel had proberen te „vliegen” net als de supervrouw op de tv. „Natuurlijk”, zo vertelde hij, „heb ik alles gedaan wat ik kon om haar aandacht van de tv af te wenden en op spelletjes en speelgoed te richten.”
Behoefte aan de natuur
◆ Een kernonderzeeër is wel de minste waarschijnlijke plaats waar men een tuin zou verwachten. Maar een aantal Russische onderzeeërs bezitten er nu een, en dat niet zonder reden. Om niet waargenomen te worden, komen deze vaartuigen zelfs in de open zee niet boven water. Op lange reizen vormt dit echter een zware psychische belasting voor de bemanning. Om dit tegen te gaan hebben Sovjet-deskundigen in een van de opslagruimten voor projectielen een tuin aangelegd, compleet met en wandschildering waarop een stroom staat afgebeeld „die één geheel met de tuin lijkt te vormen”. Er is echter ook echt gras aanwezig, evenals echte bloemen. Kleine vogels, zoals kanaries en mezen, vliegen en kwetteren vrij rond. De bemanningsleden kunnen ook genieten van vissen in een aquarium. De waarde van deze tuin is nog niet zo lang geleden duidelijk gebleken toen een onderzeeër verscheidene dagen in verticale positie op de zeebodem was blijven steken. Dit leidde tot grote psychische spanningen bij de bemanning, maar deze werden aanzienlijk verlicht door bezoeken aan de tuin.
Overvloed aan tv-toestellen
◆ Welke land heeft verhoudingsgewijs de meeste tv-toestellen? Volgens de laatste uitgave van het Statistisch Jaarboek van de Opvoedkundige, Wetenschappelijke en Culturele Organisatie van de Verenigde Naties, is dit Monaco. Dit land heeft 640 toestellen op elke 1000 inwoners. Het volgende land is de Verenigde Staten met 571 toestellen. Dan komt Canada met 411, Zweden met 352, Engeland met 320, Denemarken met 308 en de DDR met 307. De Duitse Bondsrepubliek en Finland hebben er elk 306. In Nederland bedroeg in 1976 volgens het Statistisch Zakboek het aantal geregistreerde toestellen meer dan 270 per 1000.
Zweeds geboortecijfer omlaag
◆ Het afgelopen jaar berichtte Zweden 96.000 geboorten — een absoluut laagte-record sinds het land in 1749 statistieken begon bij te houden. De hoofdoorzaak van dit lage geboorteniveau is de toename van het aantal abortussen. Ongeveer een kwart van alle zwangerschappen wordt nu op deze wijze beëindigd.
Ruimte-„aanbieding”
◆ De NASA, de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie, is bezig extra ruimte te verhuren aan boord van de toekomstige space shuttles, onder de leuze „speciale ruimte-aanbieding”. Voor prijzen die variëren van 3000 tot 10.000 dollar kunnen afzonderlijke personen, bedrijven of universiteiten hun eigen wetenschappelijke experimenten de ruimte insturen, in cylinders met een inhoud van 40 tot 130 liter, die ongebruikte hoekjes en gaatjes in de laadruimte van de space shuttle opvullen. Het gebruik van de gehele laadruimte komt op ongeveer 20 miljoen dollar. Begin dit jaar zijn er al 80 ruimtes verhuurd, met de bepaling dat de experimenten niet vulgair of „grof commercieel” mogen zijn. „Men heeft bijvoorbeeld het voorstel van een begrafenisondernemer afgewezen om de as van gecremeerde lichamen in een baan om de aarde te brengen”, zo bericht The Wall Street Journal. „Ook afgewezen werd het verzoek van een belangstellende die eenvoudig een serie gedenkpenningen de ruimte in wilde sturen en die dan later wilde verkopen als voorwerpen die ’in de ruimte hebben gevlogen’.”
„Wolven in schaapskleren”
◆ Onderzoekers aan de Cornell-universiteit berichten dat zij hebben waargenomen dat de larven van de groen-gaasvlieg zichzelf vermommen als hun prooi. Men meent dat dit het eerste bekende geval is onder insekten. Zij voeden zich met een harige variëteit van „honingdauw”-producerende bladluizen, die worden beschermd door mieren. De jonge gaasvlieg-larven bedekken zichzelf waarschijnlijk zo spoedig mogelijk met het wasachtige dons of „wol”, dat ze van de luizen trekken. In deze vermomming kunnen ze zich zonder inmenging van de mieren als „wolven in schaapskleren” met de luizen voeden.
Bij een experiment lieten de Newyorkse onderzoekers 27 „ongeklede” en 23 „geklede” larven in de luizenkolonie los. Slechts vier van de kale larven ontsnapten aan de aanvallende mieren. De vier overlevenden hadden zich snel tussen de larven verborgen en begonnen een nieuwe wollen bedekking aan te trekken, wat ongeveer 20 minuten kostte. De mieren vielen slechts acht van de 23 „geklede” larven aan, maar lieten deze weer snel met rust omdat ze de kleverige was in hun kaken kregen. — Science, 17 februari 1978.
Nachtdienst
◆ Volgens de adjunct-directeur van de Philips-medische dienst H. Zuidema, heeft recent medisch-biologisch onderzoek uitgewezen dat wie ’s nachts gewerkt heeft, zijn lichaam daarna 24 uur rust moet geven, aldus een bericht hierover in Het Parool van 11 mei 1978. De heer Zuidema merkte voorts nog op: „De jongste wetenschappelijke inzichten halen een streep door de opvatting dat het omdraaien van het dag- en nachtritme een kwestie van wennen is: je went er nooit aan.”
Explosie door woede
◆ Een huisvrouw in de stad Okazaki (Japan) toonde een explosief temperament met tragische gevolgen. Als thuiswerkster voor een vuurwerkfirma maakte en verpakte ze thuis vuurwerk. Nu zijn haar huis en haar gezin verdwenen. Zoals ze vanuit haar ziekenhuisbed vertelde, gebeurde dit als volgt: „Ik deed mijn parttime-werk voor de vuurwerkfabriek in een vertrek achter de keuken toen mijn man en ik ruzie kregen. Ik pakte een grote doos keukenlucifers en gooide die naar hem. Op de een of andere manier vatten ze vlam en vielen in een doos met vuurwerk dat ik had gemaakt.” Er ontstond een reusachtige ontploffing, waarin ze haar man en zoontje van vijf jaar zag omkomen. De explosie kostte ook het leven van haar drie dochters, in leeftijd variërend van acht tot dertien jaar. Hoe wijs en waar is de bijbelse raad: „Laat af van toorn en laat de woede varen; betoon u niet verhit om enkel kwaad te doen”! — Ps. 37:8.
Rijkdom op reis
◆ De Queen Elisabeth 2 voer midden-januari af voor een 90-daagse cruise in de Grote Oceaan, de langste en meest luxueuze reis in de geschiedenis van het schip. Voor de 1400 passagiers werden tonnen kaviaar, oesters, champagne en andere delicatessen ingeslagen. De reis was 58.000 kilometer lang. De passagiers werden onderhouden en verwend door een bemanning van 1000 personen, 690 muzikanten, 120 nachtclubdansers- en danseressen en 217 sprekers. Wat kost het om zo’n cruise te maken? Een aanwijzing hiervoor vormt het gegeven dat de beide nieuwe deksuites voor ƒ 370.000 werden verhuurd.
Bijbel van 4 miljoen
◆ Een heel zeldzaam exemplaar van de bijbel is voor de somma van 4,15 miljoen gulden van eigenaar verwisseld. Het is een exemplaar van de beroemde Gutenberg-bijbel, die meer dan vijf eeuwen geleden door Johannes Gutenberg in Mainz is gedrukt. het exemplaar is niet meer helemaal volledig; er ontbreken vier bladzijden aan. Het werd door het Gutenberg-museum in Mainz gekocht van een boekhandelaar in New York. Van de 200 Gutenberg-bijbels die zijn gedrukt, zijn er thans nog 47 bekend, waarvan de meerderheid in het bezit is van officiële instellingen.
„Medische” duiven
◆ Postduiven in Engeland worden gebruikt om weefsel- en bloedmonsters in plastic houders van het Devonport-ziekenhuis naar het Freedom Fields Laboratorium in Plymouth, te vliegen. Hoewel de vogels niet kunnen worden uitgestuurd wanneer het donker of mistig is, voldoen ze uitstekend. Ze leggen de afstand van 3 kilometer in een luttele vier minuten af, wat beduidend korter is dan de 12 minuten die men voordien kwijt was toen men taxi’s gebruikte om de monsters over te brengen. Waarom talmen de duiven niet? Als een van de oorzaken noemde het tijdschrift Parade: „Eenvoudig omdat ze weten dat hun partner in de laboratorium-til op hen wacht.”
„Lege voeding” leidt tot hoge bloeddruk
◆ Is een frisdrank-hamburger-potato-chip-dieet schadelijk voor de gezondheid van kinderen? Science News bericht dat onderzoekers aan de medische faculteit van de staatsuniversiteit van Louisiana slingerapen hebben gevoed met produkten die net zo’n hoog gehalte aan zout en suiker bevatten als de bovengenoemde „lege voeding”. „Bij de apen ontstond een abnormaal hoge bloeddruk, vergeleken met apen die gewone voeding genoten”, aldus het rapport. „Bovendien bleek dat . . . suiker en zout bij elkaar een groter bloeddrukverhogend effect hadden dan zout alleen.”
Een maaltijd van 11,5 duizend gulden
◆ Tot voor kort stond het verorberen van de duurste maaltijd der wereld op naam van C. Claiborne, gastronoom-deskundige van de New York Times, en een vriend, die twee jaar geleden in Frankrijk voor ongeveer ƒ 9200 aan voedsel en drank nuttigden. Maar op 14 december 1977 kwamen de Newyorkse restauranthouder P. Cipolla en een metgezel tot een „verbetering” van dit record door in het Newyorkse Palace-restaurant voor ruim 11,5 duizend gulden aan voedsel en drank te gebruiken. Het tijdschrift New York plaatste bij dit bericht de kanttekening dat dit 11,5 duizend gulden diner „volgens zelfs de meest ruime berekeningen toch nog bijna 2300 gulden uitkomt boven wat het kost om een Amerikaanse gezin van vier een jaar lang van voedsel te voorzien. . . . Bovendien ligt in 136 van de 158 landen ter wereld het jaarlijkse gezinsinkomen onder de 11.500 gulden per jaar”.
Bevolking van de aarde
◆ Uit de meest recente editie van het Demografisch Jaarboek van de Verenigde Naties blijkt dat de bevolking van de aarde van half 1975 tot half 1976 is gestegen met 77 miljoen, zodat er een wereldbevolkingstotaal van 4,044 miljard werd bereikt. Zevenentwintig van de zesendertig Europese landen hadden een jaartoename van onder de 1 percent. Afrika had het hoogste groeipercentage, met een bevolkingstoename van 2 percent of meer in 37 van de 43 landen of gebieden waar statistieken van worden bijgehouden. Percentages van 3 of hoger werden in negen Afrikaanse landen bereikt.