Waarden om naar te leven
Van welke waarden gaat u uit? Velen moeten hun waardebepaling herzien
WAARDEN houden verband met behoeften. Gewoonlijk kennen wij geen waarde toe aan dingen die niet in een behoefte voorzien. Hoe sterker de behoefte, des te meer waarde wij eraan hechten om die behoefte te bevredigen. Onze behoeften zijn vele en lopen erg uiteen.
Er zijn fundamentele behoeften die wij allemaal gemeen hebben. Lucht, water, voedsel, warmte, slaap — dit zijn behoeften waaraan voldaan moet worden, willen wij in leven blijven. Wanneer er een acute behoefte aan een van deze dingen ontstaat, moet al het andere wachten totdat er aan deze behoefte voldaan is. Het is waar dat de mens niet van brood alleen leeft, maar wanneer hij van honger dreigt om te komen, heeft voedsel de voorrang. Zo is het ook met die andere behoeften die met de instandhouding van ons leven verband houden. Maar wanneer in deze behoeften is voorzien, richt onze aandacht zich op andere dingen.
De mens leeft in groepsverband en leidt niet zoals sommige dieren, een solitair bestaan. Hij heeft behoefte aan het gezelschap van anderen. Wil hij zich prettig voelen, dan moet hij zich geaccepteerd weten. Hij hecht hier zoveel waarde aan dat hij enkele van de dingen die zijn persoonlijke voorkeur hebben, zal prijsgeven ten einde in de groep te passen. Zelfs als de omgang soms wat moeizaam verloopt, wordt dit boven alleen zijn verkozen. Deze behoefte is zo sterk, dat sommigen hun eigen beginselen en waarden ter zijde zullen schuiven om maar het gevoel te hebben erbij te horen. Men zegt wel dat mensen datgene nastreven wat in een gemeenschap hoog wordt aangeslagen — een feit dat is terug te voeren op deze behoefte aan aanvaarding. Velen hechten meer waarde aan deze achting van anderen dan aan hun eigen persoonlijke rechtschapenheid. Deze neiging zet kracht bij aan de bijbelse waarschuwing: „Slechte omgang bederft nuttige gewoonten.” — 1 Kor. 15:33.
Uw zelfrespect naar waarde schatten
Als wij onze persoonlijke rechtschapenheid of waarden prijsgeven ten einde populair te zijn, zullen wij daarvoor boeten. We zullen ons zelfrespect verliezen, ons gevoel van eigenwaarde, onze liefde voor onszelf. De psychologische schade en terugslag zullen groot zijn. Zowel in de Hebreeuwse als de Griekse Geschriften wordt ons gezegd anderen lief te hebben zoals wij onszelf liefhebben. Dit is geen toegeeflijke, zelfzuchtige of egotistische liefde, maar een liefde gebaseerd op levenswaarden die u in staat stellen uzelf te respecteren. U moet uzelf liefhebben ten einde anderen te kunnen liefhebben. Zonder deze liefde zult u zich onzeker voelen en jaloers zijn op anderen, en zult u geneigd zijn kritiek op hen te hebben en over hen te roddelen. Wanneer men tekortkomingen bij anderen vindt, gaat men zichzelf superieur voelen. De bijbelse vermaning luidt echter om niets te doen „uit egotisme, maar met ootmoedigheid des geestes de anderen superieur aan uzelf [te achten]” en ’die geestesgesteldheid in u te bewaren welke ook in Christus Jezus was’ (Fil. 2:3, 5; Joh. 13:5). Probeer dus niet uzelf op te bouwen door afbrekende kritiek op anderen te hebben. Wanneer u dit doet, verlaagt u uw zelfrespect en persoonlijke waarde.
Wij dienen nuttig werk naar waarde te schatten. Jehovah God, onze Schepper, is een werker, en wij zijn naar zijn beeld en gelijkenis geschapen. Hij schept er behagen in de voltooiing van zijn werk te zien en verklaart dat het goed is (Gen. 1:10, 12, 18, 21, 25, 31). De mens moet werken om het gevoel te hebben dat hij iets presteert. Werk dat goed wordt gedaan, getuigt van de bekwaamheid van de werker en verleent hem een gevoel van waarde. Ledigheid geeft ons het gevoel dat wij nutteloos en weinig waard zijn, terwijl goed werk ons leven doel en betekenis geeft. Vele malen horen wij mensen zeggen: ’Het leven is zinloos. Wat voor zin heeft het feitelijk?’ Zulke personen zijn overweldigd door een gevoel van doelloosheid!
Misschien werken zij hard en vergaren zij rijkdom. Dit schenkt echter geen voldoening. „Iemand die enkel het zilver liefheeft, zal van zilver niet verzadigd worden, noch wie maar ook die rijkdom liefheeft, van inkomsten. Ook dit is ijdelheid” (Pred. 5:10). Zij baseren hun waarden op materiële dingen, op „de begeerte van het vlees en de begeerte der ogen en het opzichtige geuren met de middelen voor levensonderhoud die men heeft” (1 Joh. 2:16). Doordat zij volledig in beslag worden genomen door de jacht naar materiële dingen, verwaarlozen zij de behoeften van de geest. Zij beschikken slechts over een bepaalde hoeveelheid tijd en energie en zij investeren die in datgene waaraan zij de hoogste waarde toekennen. Misschien is dat rijkdom of een positie of aanzien. Maar hebben zij dit eenmaal verworven, dan lijkt het niet langer zo belangrijk. Na al hun harde werk blijven zij gedesillusioneerd achter, omdat zij hun leven naar de verkeerde waarden hebben ingericht. Zij waren zich niet bewust van hun geestelijke behoeften.
De grootste van alle waarden
Jezus zei: „Gelukkig zijn zij die zich bewust zijn van hun geestelijke nood” (Matth. 5:3). Velen worden zich pas laat in hun leven van deze nood bewust, wanneer hun energie afneemt en hun nog maar weinig tijd rest. Wij hechten er waarde aan om tijdens ons leven onze fysieke, mentale en emotionele behoeften bevredigd te zien, maar wij moeten tegelijkertijd beseffen dat geen van deze dingen ons leven veel verder zal verlengen dan de leeftijd van zeventig of tachtig jaar. Ze zijn voor de instandhouding van ons leven op korte termijn. Maar onze geestelijke nood naar juiste waarde schatten, kan eeuwig leven betekenen. Mensen zeggen: „Je kunt het niet met je meenemen”, en doelen daarmee dan op materiële rijkdom. Maar er is iets van veel grotere waarde dat u wel met u mee kunt nemen. Prediker 7:1 zegt: „Een goede reputatie is beter dan dure parfum; en de dag waarop u sterft is beter dan de dag waarop u wordt geboren.” — Today’s English Version.
Hoe is dit mogelijk? Hoe kan de dag waarop u sterft, beter zijn dan de dag waarop uw leven begint? Dit is alleen waar als u op de dag van uw dood een goede naam bij God bezit, een naam die hij zich ten tijde van uw opstanding zal herinneren.
Bent u zich hiervan bewust? Moet u opnieuw de balans opmaken van de waarden die in uw leven op de eerste plaats komen? Het volgende artikel vertelt hoe gelukkig iemand werd die dit deed.