Een blik op de wereld

Nederigheid, voor de verandering

◆ Onlangs is er in Engeland een encyclopedie gepubliceerd die zich nu eens niet lovend uitlaat over alles wat de wetenschap weet, maar een encyclopedie wil zijn van wat men niet weet. Van de 58 vooraanstaande geleerden die een bijdrage leverden, aldus de redacteuren, „bleken de eminentsten het snelst . . . bereid hun onwetendheid toe te geven”. De 450 bladzijden tellende Encyclopaedia of Ignorance („Encyclopedie van onwetendheid”) stelt onbeantwoorde vragen over de oorsprong van het universum, waarom we slapen, wat het bewustzijn is, waar en hoe de hersenen herinneringen opslaan, en nog tal van vragen meer. „Wij begrijpen hoe een organisme moleculen kan opbouwen, ook al is de grootste molecule nog veel te klein om door ons gezien te kunnen worden”, zo schrijft de Nobelprijswinnaar en moleculair bioloog James Crick, „toch hebben we er geen idee van hoe er een bloem, een hand of een oog ontstaat, dingen die voor ons wel duidelijk zichtbaar zijn.” De redacteuren verklaren: „Vergeleken met ons beetje kennis, rest ons nog een zee van wat we niet weten.”

Chirurgische vooruitgang in India

◆ „Dr. Shrad Pandey van het KEM-ziekenhuis in Bombay is bezig met baanbrekend werk op het terrein van open-hartchirurgie in ons land”, zo schrijft de Indian Express. „Hij verklaart de eerste chirurg [in India] te zijn die de techniek van ’open-hartoperaties zonder bloedtransfusie’ heeft geperfectioneerd”. De Indiase chirurg vertelt: „Ik had zo mijn eigen mening over het gevaar van de operaties wanneer ze zouden worden uitgevoerd op Indiërs, omdat zij in vergelijking met buitenlanders slechter gevoed zijn. Maar een eminente Canadese chirurg, Dr. Heimeacker, met wie ik in het buitenland heb geoefend, matigde mijn vrees en zei dat deze techniek bij iedere persoon met een normale gezondheid kon worden geprobeerd.” Dr. Pandey zegt nu bij ongeveer 30 patiënten ’bloedloze’ open-hartoperaties te hebben verricht zonder dat dit complicaties opleverde.

„Soft” drug — „soft” hoofd?

◆ De vooraanstaande hersenonderzoeker Robert Heath bericht blijvende microscopische veranderingen te hebben vastgesteld in de hersenbouw van resusapen die marihuana rookten. De apen rookten een hoeveelheid die overeenkwam met één sigaret per dag, vijf dagen per week, en dat gedurende zes maanden lang. Tot de veranderingen behoorden „een vergroting van de ’synapsspleet’, de kloof waarover een zenuw zijn signaal naar de volgende zenuw zendt, en bepaalde andere veranderingen in de hersencellen”, aldus de New York Times. Voordien waren soortgelijke veranderingen al met het gebruik van een veel hogere dosis marihuana geconstateerd.

De mens verhuist — de dieren blijven

◆ Na tegen 1973 tot nog maar ongeveer 1900 stuks te zijn gedaald, is de tijgerbevolking van India nu weer aan het stijgen. De regering begon dat jaar het „project tijger” om de verliezen te beperken. Naast een krachtig gehandhaafd schietverbod en exportverbod op huiden, werd er ook begonnen met een verhuizing van hele dorpen, van soms wel 300 jaar oud, zodat mensen geen tijgergebied zouden verstoren. De meeste dorpelingen gingen vrijwillig weg om te profiteren van de betere huisvesting, scholen en medische diensten die de regering aanbood, alsook vanwege de financiële hulp voor het beginnen van een nieuwe boerderij.

Toren zakt niet schever

◆ In 1977 is de scheve toren van Pisa voor de eerste maal sinds 1907 — toen men met metingen begon — opgehouden schever te zakken. De beweging was al minder geworden en bedroeg de laatste drie jaar nog maar gemiddeld een halve millimeter. De deskundigen zijn het er niet over eens wat het zakken van de toren tegenhoudt, maar de regering is nog steeds van plan de fundering te gaan versterken. De 55 meter hoge toren helt nu vijf meter uit het lood.

Oorsprong in Babylon

◆ Bagdad in Irak had altijd de grootste joodse gemeenschap in de Arabische wereld. De afgelopen jaren is de joodse bevolking van Irak echter sterk afgenomen. Waren er eens 180.000, nu zijn er door emigratie nog maar 500 joden over, de meesten over de zestig jaar. Deze gemeenschap is het overblijfsel van een van de oudste joodse groepen ter wereld. Zelf voeren zij hun oorsprong meer dan 2500 jaar terug, tot het oude Babylon, toen de joden daar na de val van Jeruzalem in 607 v.G.T. als ballingen aankwamen. De ruïnes van het oude Babylon liggen op ongeveer 88 kilometer ten zuiden van Bagdad.

Bericht over de oorlog tegen de honger

◆ Is het wereldhongerprobleem verdwenen sinds er een paar jaar geleden grote koppen in de kranten aan werden gewijd? Na een uitgebreid onderzoek heeft de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties onthuld dat er in de afgelopen drie jaar waarin men gepoogd heeft om honger en ondervoeding uit te bannen, weinig of geen vooruitgang is geboekt. „De wereldvoedselsituatie blijft wankel”, aldus het rapport dat op een recente conferentie van de organisatie in Rome werd uitgebracht. „Er zijn geen redenen voor zelfvoldaanheid.”

Beer overschrijdt grens

◆ Een drachtige ijsbeer met een radiozender om haar nek — daar bevestigd opdat ze door Amerikaanse geleerden gevolgd zou kunnen worden — schiep niet zo lang geleden een grensincident met de Sovjet-Unie. Over het ijsveld zwierf ze van Point Barrow in Alaska naar het noorden en toen naar het westen en overschreed de Russische grens, ongetwijfeld om een winterslaap te houden en niet met spionage in gedachten. „Een telegram naar Moskou bracht geruststelling”, aldus de New York Times. „De Russen zouden een expeditie uitzenden over het pakijs van de Westsiberische zee om de verdwenen beer te zoeken.”

Serumhepatitis en bloed

◆ Naar aanleiding van het voorkomen van serumhepatitis, een gevaarlijk soort geelzucht, onder drugverslaafden in Groningen, stond in het weekblad Vrij Nederland van 11 maart 1978 hierover een artikel. Het beschreef de problemen die hun behandeling met zich brengt en gaf als interessant detail in verband met het gebruik van bloed het volgende commentaar van Dr. Smit Siebenga, directeur van de Bloedbank van Groningen en Drenthe: ’Voor de bloedbank is hepatitis een van de meest gevreesde ziekten, omdat er geen perfecte methode bestaat om het bloed dat wij van de donor krijgen, op hepatitis te onderzoeken. Daarom stellen wij de donor, voor we hem bloed afnemen, een aantal vragen. Dat biedt, gecombineerd met het onderzoek [’screening’] van het bloed, de meeste veiligheid . . . Een op de vijftienhonderd mensen is drager van het virus.’ Deze arts merkte voorts op dat een drager van serum-hepatitis niet zelf ziek hoeft te worden omdat zijn lichaam voldoende antistoffen produceert. Bepaalde groepen lopen echter een verhoogd ziekterisico. Hij noemde hierbij tandartsen en mensen in laboratoria die met het bloed of de lichaamsvochten van een zieke of drager in aanraking komen. Ook drugverslaafden lopen grote risico door eventueel besmette injectiespuiten.

Spreken in talen — alleen in de christenheid?

◆ Is het spreken in talen alleen een „christelijk” verschijnsel? Niet volgens een rapport dat werd uitgebracht op een symposium aan de universiteit van Göteborg (Zweden). Professor Maja-Lisa Swartz van de universiteit te Helsinki (Finland), verklaart dat haar onderzoekingen sinds 1965 in Tanzania erop duiden dat „het spreken in talen niet specifiek is voor de christelijke godsdienst. Het komt in alle godsdiensten voor en vormt geen garantie voor de soort van geest die door de persoon spreekt”. — Göteborgs Posten.

Lang levende Russen

◆ Het weekblad van de Sovjet-schrijversbond, Literaturnaya Gazeta, heeft onlangs een rapport gepubliceerd over lang levende Sovjet-Georgiërs. Meer dan de helft van degenen die over hun levensgewoonten werden ondervraagd, waren tussen de 96 en 115 jaar en 8 percent tussen de 116 en 132. Alle „lang-levers” waren het erover eens dat als iemand lang wil leven, hij lichamelijk actief moet blijven. De 108-jarige Sona Aligyzy Kerimova merkte op: „Wie vriend blijft met zijn kussen, zal niet lang leven.” En toen een 132-jarige vrouw werd gevraagd naar de ziekten die ze had gehad, antwoordde ze: „Er was geen tijd om ziek te zijn. Ik heb mijn hele leven besteed aan het grootbrengen van kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen, en ik heb er nu meer dan 70.”

Wat was de voeding van deze lang levende Russen? Hoewel 22 percent hun voeding beperkten, vooral met betrekking tot vlees, meldde het blad dat de rest vrijelijk genoot van een grote verscheidenheid van voedingsmiddelen, met inbegrip van „uien, knoflook, tomaten, komkommers, aubergines, bonen, walnoten, karnemelk, honing, matsoni, vlees en natuurlijk bronwater — hoewel allen het erover eens waren dat overeten gevaarlijk is”. De meesten rookten niet.

Aartsbisschop prijst terrorisme

◆ Aartsbisschop Hilarion Capucci van de katholieke Melkitische Kerk, werd onlangs uit de gevangenis vrijgelaten, waarin hij was opgesloten wegens het smokkelen van vuurwapens, granaten en explosieven van Jordanië naar Arabische dissidenten in Israël. Paus Paulus VI schijnt bij de Israëlische president ten behoeve van Capucci bemiddeld te hebben nadat deze er minder dan drie jaar van zijn straf van 12 jaar op had zitten. Had de aartsbisschop zijn zienswijze ten aanzien van geweld herzien? Kennelijk niet, als we mogen afgaan op wat de National Catholic Reporter schrijft. Capucci „heeft naar verluidt de helden van het Palestijnse Bevrijdingsleger bedankt voor hun terroristische aanvallen om te pogen hem vrij te krijgen”, aldus de schrijver H. J. Cargas. „Capucci voegt zich hiermee in de rij van lastige theoretici die beweren geweld van anderen te verafschuwen, terwijl ze het aanmoedigen onder degenen die hun eigen politieke opvattingen delen”. De Melkitische Kerk erkent de paus als de voornaamste patriarch.