Waarom uw veiligheidsgordel vast?

Door Ontwaakt!-correspondent op Newfoundland

HET was een koude, zonnige januari-ochtend op het schiereiland Burin, behorend tot de Canadese provincie Newfoundland. Een nachtelijke bui van onderkoelde regen had de snelweg bedekt met een verraderlijk glimmende ijzellaag. Maar tegen 10 uur ’s ochtends had de zon het ijs weggesmolten en ogenschijnlijk ideale rij-omstandigheden geschapen. Onbekend echter voor de noordwaarts rijdende verkoper, die zich naar huis spoedde, en het zuidwaarts rijdende gezin, dat op weg was naar de stad, was het wegdek bijzonder glad gebleven op een plek in de schaduw van een rots. Op dat korte stukje beijzelde weg, raakte de auto van de verkoper in een slip, kwam in botsing met de auto van het gezin en bleef op een rotsrand hangen. Om 11 uur ’s ochtends lag een jonge vrouw en moeder van vier kinderen stervend in het ziekenhuis, terwijl de ernstig gewonde verkoper met folterende pijn wachtte op een ambulance. Allen hadden verzuimd hun autogordel vast te maken.

Dit droevige verhaal is met afwijkende details duizenden malen per jaar te vertellen, aangezien jaarlijks over de gehele wereld tienduizenden personen bij auto-ongelukken om het leven komen. In 1976 verloren zo’n 47.000 mensen op de snelwegen van de Verenigde Staten het leven. En ondanks de intensieve inspanningen van de laatste jaren om de veiligheid van het autorijden te vergroten — door zachte bekleding op de dash-boarden, samendrukbare stuurkolommen, versterkte carrosserieën, verlaagde maximum-snelheid en betere politiecontrole — blijft het een feit dat telkens wanneer iemand in een auto rijdt, hij een wezenlijk gevaar loopt gedood of gewond te raken. Een grote zorg voor allen die grote waarde aan het leven hechten, is de vraag: Wat kan er worden gedaan om het risico op ernstige verwondingen of de dood bij een auto-ongeluk te verkleinen?

Een eenvoudige, maar toch praktische maatregel is: autogordels vast.a

Hoe veiligheidsgordels tot uw veiligheid bijdragen

Wanneer iemand begrijpt wat er bij een autobotsing gebeurt, zal hij het nut van autogordels ook beter naar waarde schatten. Wanneer bijvoorbeeld een auto met 50 kilometer per uur ergens tegenaan botst, zijn er in feite twee botsingen: (1) die van de auto zelf, waarbij hij in elkaar deukt en in ongeveer één tiende van een seconde tot stilstand komt, en (2) de „menselijke botsing”, waarbij iemands lichaam met verpletterend geweld tegen een deel van het auto-interieur slaat. Tijdens dat tiende onderdeel van een seconde waarin de auto tot stilstand komt, blijft iemands lichaam met een snelheid van 50 kilometer per uur vooruitgaan. En wanneer het lichaam dan tegen metaal of glas botst, zijn ernstige verwondingen of de dood daar gewoonlijk het gevolg van, omdat het lichaam de volledige „klap” te verwerken krijgt.

Bij een botsing met een vaart van 50 kilometer per uur, zal de voorkant van de auto waarschijnlijk over een afstand van 60 centimeter in elkaar worden gedeukt. Maar wanneer een inzittende met het dash-board of de voorruit in aanraking komt, is zijn stopafstand veel korter, misschien maar 2,5 tot 5 centimeter. Dit betekent dat de inzittende veel abrupter stopt dan de auto zelf. Om de snelheid van het lichaam geleidelijker af te remmen, en daarmee de krachten die op het lichaam komen te werken, aanzienlijk te verminderen, is het zaak de volledige stopafstand die de auto biedt, te benutten. En dit wordt gedaan bij het dragen van een autogordel. Doordat de gordel de inzittende op zijn plaats houdt, maakt hij hem tot een deel van de auto. Het verschil tussen het wel en niet dragen van een autogordel bij een botsing kan worden vergeleken met die van een val op zachte grond of beton. De zachte grond geeft mee, misschien een paar centimeter, verschaft dus een grotere stopafstand en vermindert het geweld van de val. Het onbuigzame beton breekt iemands val veel abrupter af; de krachten die op het lichaam werken zijn groter, en ook het letsel zal daardoor groter zijn. Net als de zachte grond, die meegeeft, verleent de autogordel iemand een extra 60 centimeter om tot stilstand te komen. De kracht van de botsing, die nu aanzienlijk is gereduceerd, wordt door de heupen en schouders opgevangen, de delen van het lichaam die hier het beste tegen bestand zijn.

Werken autogordels echt?

De afgelopen jaren zijn er uitgebreide laboratoriumproeven genomen en onderzoekingen ter plaatse van ongevallen verricht, door geleerden die graag de waarde en beperkingen van de autogordel willen vaststellen. Zo verklaarde bijvoorbeeld N. I. Bohlin in een rapport van 1966 dat proefnemingen met speciaal van instrumenten voorziene poppen en menselijke vrijwilligers bij gesimuleerde botsingen de waarde van de autogordel zonder twijfel hebben bewezen als een hulpmiddel dat het risico op (dodelijk) letsel aanzienlijk verkleint.

Natuurlijk is met laboratoriumexperimenten de ingewikkelder werkelijkheid van een botsing niet volledig na te bootsen. Daarom hebben ingenieurs en doktoren ook ter plaatse van ongevallen onderzoekingen verricht. Wat was hun conclusie? Volgens de brochure The Human Collision („De menselijke botsing”, uitgegeven door het Canadese ministerie van transport en verbindingen), zou het aantal doden en gewonden bij verkeersongevallen de helft of minder kunnen zijn als de betrokken inzittenden heup- en schoudergordel hadden gedragen. Bovendien hebben de autoriteiten in landen waar het dragen van autogordels verplicht is, cijfermateriaal verzameld. Het Canadese ministerie van vervoer bericht bijvoorbeeld dat gedurende 1976 in Ontario 61.221 bestuurders zonder gordel bij een ongeluk betrokken raakten; van hen vonden er 355 de dood. Bestuurders met aangegorde autogordel waren bij 269.772 ongelukken betrokken; onder hen kwamen 153 personen om het leven. Daarom luidde de conclusie: ’Een bestuurder met autogordel om heeft bij een botsing een tienmaal zo grote overlevingskans als een bestuurder zonder gordel.’

In een wijd en zijd gepubliceerd rapport uit Zweden, uit het midden van de jaren ’60, stond dat bij een onderzoek van 28.000 ongevalrapporten was gebleken dat mensen zonder autogordel bij alle snelheden tweemaal zoveel verwondingen hadden opgelopen als mensen met gordel. Opmerkelijk was dat bij snelheden tot 100 kilometer per uur, niemand die een gordel droeg, was gedood, terwijl personen zonder gordel reeds gedood waren bij botsingen met snelheden onder de 30 kilometer per uur.

Maar zal iemand nu vragen: Als mijn auto te water raakt of in brand vliegt, wat dan? Deze angst weerhoudt veel mensen ervan een autogordel te dragen. De feiten tonen echter aan dat de kans om opgesloten te zitten in een onder water geraakte of in brand gevlogen auto onnoemelijk veel kleiner is dan de kans op een frontale botsing. En zelfs al zou iemand in zo’n zeldzame noodsituatie verzeild raken, dan zal de autogordel de kans op verwondingen die bewusteloosheid veroorzaken, sterk verkleinen. Het is duidelijk dat iemand die met een schedelbreuk op de vloer ligt, niet uit een zinkende of brandende auto kan ontsnappen.

Bescherm uw kinderen

Sommigen menen dat een klein kind tegen een auto-ongeluk beschermd is wanneer het stevig door een volwassene wordt vastgehouden. Maar een kind van 14 kilo oefent bij een botsing van 50 kilometer per uur een voorwaartse kracht uit van 455 kilogram!

Als een kind meer dan vijf is of meer dan 23 kilo weegt, kan het een gewone heupgordel dragen. Zet het op een stevig kussen, dan zal de gordel wellicht nog beter over zijn heupen passen. Het zal ook hoger zitten en daardoor minder snel lastig worden of zich vervelen. Het wordt aanbevolen om kinderen onder de vijf jaar of die minder dan 23 kilo wegen, in een speciaal ontworpen en goedgekeurd veiligheidszitje te plaatsen; deze zijn nu overal gemakkelijk verkrijgbaar.b

„Maar mijn kind is zo rusteloos”, zullen velen nu zeggen. En dit kan aanvankelijk inderdaad een probleem zijn, maar met vasthoudendheid en geduld zal de jongere spoedig aan zijn eigen zitplaats gewend zijn.

Maximale veiligheid voor u en uw passagiers

De eerste veiligheidsmaatregel bij autorijden is altijd de gordels vastmaken. Veel dodelijke ongelukken vinden plaats bij lage snelheid in de buurt van huis en onder ideale rij-omstandigheden. Om maximaal profijt van de veiligheidsgordel te trekken, is het zaak u ervan te vergewissen dat hij niet te los over de heupen sluit, dat de schouderband niet meer dan 5 centimeter speelruimte heeft en dat de gordels niet gedraaid zitten. Moedig tevens alle passagiers aan (ook degenen op de achterbank) hun gordels vast te maken, voor hun eigen bescherming, maar ook die van uzelf. De gordel van de bestuurder zal hem weinig baten als een passagier zonder gordel verandert in een projectiel dat met een kracht van duizenden kilo’s tegen hem aan gesmeten wordt.

Het leven dat we bezitten, is een kostbare gave. Het is veel te waardevol om zorgeloos mee om te springen. Wanneer we de waarde ervan beseffen, zal ons dat ertoe bewegen de nodige veiligheidsmaatregelen in acht te nemen ten einde onszelf en anderen voor verwondingen en de dood te behoeden. Het gezonde verstand schrijft al bepaalde stappen voor die het gevaar op dodelijke ongelukken of ernstige verwondingen tijdens het rijden zullen verminderen: zorgvuldig en oplettend rijden, het vermijden drinken met rijden te combineren, ons aan de snelheidsbeperkingen houden en ervoor zorgen dat onze auto in goede staat van onderhoud verkeert. En natuurlijk blijft een belangrijke voorzorgsmaatregel, die maar een paar seconden tijd vergt: VEILIGHEIDSGORDEL VAST!

[Voetnoten]