Een blik op de wereld
Kauw uw voedsel
◆ Ongeveer 3500 Amerikanen vinden jaarlijks de dood tijdens het eten van vlees. Vaak waren de slachtoffers aan het praten, eten en drinken tegelijk. Gewoonlijk stikken ze in een niet goed gekauwd stuk vlees. Volwassenen boven de vijfenveertig en kinderen onder de vier vormen de meeste slachtoffers. De oudere slachtoffers hebben vaak slechte of ontbrekende tanden of een slecht passend gebit en zijn daarom geneigd grotere stukken voedsel zonder te kauwen door te slikken. Lijkschouwingen hebben onthuld dat veel mensen van wie men eerst dacht dat ze aan een hartaanval waren overleden, gestikt waren in niet goed gekauwd voedsel.
Het verval van bibliotheekboeken
◆ Tientallen miljoenen oudere bibliotheekboeken zijn door de zuren in hun papier bezig zichzelf te vernietigen. Een boek-restaurateur aan de Columbia-Universiteit merkte op dat minstens 1,5 miljoen boeken van de universiteitsverzameling van vijf miljoen bezig zijn uit elkaar te vallen. In de bibliotheek van het Amerikaanse Congres zijn naar schatting 6 miljoen van de 18 miljoen exemplaren bezig uiteen te vallen. En de helft van de research-collectie van de Openbare Bibliotheek van New York, 2,5 miljoen stuks, is bezig onbruikbaar te worden. Een onderzoek van boeken die tussen 1900 en 1939 waren geproduceerd, wees uit dat 97 percent ervan slechts een levensduur van ongeveer 50 jaar heeft, terwijl het huidige boekpapier een levensverwachting van dertig tot vijfendertig jaar bezit omdat het papier „slechter is dan ooit in de geschiedenis”.
Naar de zoutmijnen
◆ Bepaalde astmalijders in Rusland hebben in een oude zoutmijn 300 meter onder Solotvina, in de U.S.S.R., verlichting gezocht voor hun kwaal. De therapie bestaat hierin dat men 300 uur of ongeveer anderhalve maand gaat slapen in een van de 300 bedden, die beneden zijn geplaatst. Men beweert dat het inademen van de mijnlucht, die beladen is met natriumchloride, astma bij kinderen heeft genezen, hoewel volwassenen soms een tweede behandelingsperiode nodig hebben. Ofschoon de geloofwaardigheid van de Russische beweringen hieromtrent in twijfel worden getrokken, hebben ondertussen toch al 8000 mensen deze zoutmijn-therapie ondergaan.
IJsberg-gevaren
◆ In 1912 liep het passagiersschip de Titanic op een ijsberg en verdween met 1500 van zijn opvarenden in de diepte. Nog steeds leveren ijsbergen gevaren op voor oceaanreizigers, want elk jaar ontstaan er in de poolwateren, voornamelijk in de omgeving van Groenland, 16.000 nieuwe ijsbergen. Hun ontstaan en verdere koers worden nu echter nauwkeurig gadegeslagen door de Amerikaanse Kustwacht. Nog niet zo lang geleden hebben geleerden 25 dagen lang één specifieke ijsberg die het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan binnenkwam, gefotografeerd, en nota genomen van de veranderingen die hij door smelten en erosie van de golven onderging. Door deze foto’s te analyseren hopen zij te kunnen vaststellen hoe bewegingen van andere ijsbergen voorspeld kunnen worden.
Risico van de televisie-spelen
◆ In sommige gevallen kunnen elektronische tv-spelen een toestel beschadigen door delen van de luminescerende laag van de beeldbuis weg te branden, aldus het blad New Scientist. Het meldde dat „Britse onderhoudsmonteurs . . . nu op toestellen beginnen te stuiten waar op de beeldbuis de lijnen van een voetbal- of tennisveld onuitwisbaar zijn ingebrand”. Men vermoedt dat kleuren-tv’s met hun mindere beeldhelderheid niet zo gevoelig zijn voor deze aantasting als zwart-wittoestellen. Als voorzorgsmaatregelen kan men erop letten het spel niet urenlang te spelen, en het contrast en de helderheid betrekkelijk laag te houden. „Dit”, aldus het blad, „zal voorkomen dat enig deel van de buis langdurig aan een dosis helder wit of diep zwart staat blootgesteld.”
Alcohol schadelijker voor vrouwen
◆ Bij een recent onderzoek door de Universiteit van Toronto bleek, zo berichtte de Archives of Internal Medicine, dat vrouwen sneller door alcoholische ziekten worden getroffen dan mannen. Bij mannen was de gemiddelde tijd vóór het intreden van zo’n ziekte, twintig jaar, bij vrouwen 14. Bij vrouwen bleek ook meer bloedarmoede voor te komen en tweemaal zoveel gevallen van levercirrose.
Zoet geneespoeder
◆ Zweedse geleerden hebben onlangs een nieuw poeder ontwikkeld dat zeer doeltreffend is gebleken voor het snel genezen van open wonden. Het heeft de naam dextranomer gekregen en wordt verkregen uit in water oplosbare druivesuiker in kristalvorm. Het tijdschrift Parade bericht dat het zoete poeder „het vocht in de wond absorbeert dat de ziektekiemen en verontreinigingen bevat”.
TV-programma neemt vooroordelen weg
◆ Canadese kijkers van het nationale CBC-programma „Access” werden ertoe bewogen het volgende naar aanleiding van een recent controversieel programma te schrijven:
„Ik wil u hierbij complimenteren met het programma dat u de afgelopen zondag hebt uitgezonden over het onderwerp Jehovah’s Getuigen en de kwestie van hun predikingswerk en het recht om bloedtransfusie te weigeren. Ik ben er zeker van dat velen die dit programma hebben gezien, net als ik hebben beseft dat we inderdaad vooroordelen koesteren tegen deze religieuze sekte en verkeerde opvattingen hebben gehad omtrent hun opvattingen aangaande bloed. Misschien zal ik in de toekomst, wanneer een van Jehovah’s Getuigen aan de deur komt, hun bezoeken meer waarderen.”
„Als medisch student vond ik de bespreking fascinerend en de commentaren van de chirurgen Cooley en Baker bijzonder interessant. Alles bij elkaar, prima.”
„Het is goed te weten dat een religieuze of andere minderheidsgroep zoals Jehovah’s Getuigen een onbevooroordeeld gehoor in de ether kunnen krijgen. Ik geloof dat we veel meer mensen met een dergelijke verantwoordelijkheidszin nodig hebben, mensen die een werkelijke bezorgdheid voor het welzijn van anderen aan de dag leggen.”
Vrouwen in de cockpit
◆ Onder de 40.000 Amerikaanse piloten in de burgerluchtvaart zijn slechts 22 vrouwen, aldus een overzicht van het blad Aviation Today. Bij de buitenlandse luchtvaartmaatschappijen zouden volgens dit blad slechts 10 vrouwelijke piloten werkzaam zijn, en slechts één vrouwelijke boordwerktuigkundige.
In tovenarij geen rassenscheiding
◆ Veel blanke Zuidafrikaanse vrouwen doen een beroep op de magische talenten van plaatselijke zwarte toverdokters om hun echtgenoot trouw te laten blijven, aldus een verslag in de New York Post uit Johannesburg. De „doktoren” in de Afrikaanse dorpen rond de steden zijn bereid „voor een bepaald honorarium plus vergoeding van vervoerskosten, huisbezoeken in blanke wijken te brengen”, aldus de Post. Het standaardbedrag voor behoud van een echtgenoot ligt rond de ƒ 150, terwijl enkel een consult of het huis verlossen van een boze geest, wat minder kost. Over een bekende toverdokter schrijft het artikel: „Zij was als een goede christin grootgebracht. En net als vele anderen heeft ze dat geloof vermengd met de religie van haar voorouders.”
Jeugdige „verloskundige”
◆ Toen de moeder van de zesjarige André thuis in New York weeën kreeg, was hij de enige die op de moment aanwezig was om haar te kunnen helpen. „Ga naar de badkamer en vul een kom met warm water”, werd hem gezegd, en kort daarna was de kleine jongen „druk aan het helpen met het wassen van zijn moeder en volgde hij de bevalling, om haar op de hoogte te houden van de vorderingen die de baby maakte”, zo bericht de Newyorkse Daily News. „Ik zei hem dat mammie’s leven en het leven van de baby op het spel stonden”, zei de moeder, „en hij nam zijn taak erg serieus.” De kleine „verloskundige” kon zijn „patiënt” later echter niet opzoeken in het ziekenhuis. Want daar zijn bezoekers onder de 14 jaar niet toegestaan.
Dronken door drugs?
◆ Zijn alle gevallen van dronkenschap geheel aan alcohol te wijten? Blijkbaar niet, want er is een groeiende bezorgdheid dat marihuana in heel wat gevallen een rol speelt. Sommige politiefunctionarissen vermoeden dat veel automobilisten die zijn aangehouden voor dronkenschap of slingerend rijden en die met gemak door de alcoholtest heenkwamen, onder invloed waren van marihuana of een combinatie van marihuana en alcohol. Proeven die onlangs in Californië zijn uitgevoerd, brachten aan het licht dat van 291 bestuurders die werden aangehouden voor dronkenschap, 22 percent, of meer dan één op de vijf, marihuana in het bloed had.
Leven van baby’s gered
◆ In 1971 en 1972 stierven in Argentinië bijna de helft van de baby’s die aan diarree leden, aldus Dr. M. H. Klaus, hoogleraar in de kindergeneeskunde aan het Universiteitsziekenhuis in Cleveland in de Amerikaanse staat Ohio. Hoe werd het probleem opgelost? Dr. Klaus vertelde op een onlangs gehouden internationaal congres dat toen de kleintjes borstvoeding kregen in plaats van met de fles gevoed te worden, zij in leven bleven.
Omgeving beïnvloedt hersenen
◆ In een reeks van negen onderzoeken die verricht zijn over een periode van acht jaar, ontdekte men dat ratten die in een „verrijkte” omgeving waren geplaatst, een grotere fysieke ontwikkeling van de hersenen vertoonden dan dieren die in een „kale” omgeving waren ondergebracht. Die „verrijking” van omstandigheden hield in dat ze in grote kooien werden geplaatst, in groepen van tussen de zes en twaalf ratten, en daar allemaal de beschikking kregen over een veelheid van voorwerpen die erop waren gericht hen mentaal te stimuleren. Andere ratten werden geïsoleerd in kleine, kale, afzonderlijke kooien. Een zorgvuldige analyse na de periodes waarover het onderzoek liep, onthulde dat de hersenen van de ratten die meer contact met soortgenoten hadden gehad en mentaal meer waren gestimuleerd, beter waren ontwikkeld. Geleerden die aan de onderzoekingen deelnemen, zijn van mening dat er groepen hersencellen — neuronen — zijn die zich alleen bij de juiste mate van stimulering volledig ontwikkelen. Men denkt dat de ontwikkeling van de menselijke hersenen wellicht op soortgelijke wijze wordt beïnvloed.
Een primeur voor de noordpool
◆ In 1893-1896 was de Noorse ontdekkingsreiziger Fridtjof Nansen de eerste die per schip de noordpool probeerde te bereiken. In plaats van zich een weg door het ijs te breken, liet hij zich met de stroom meedrijven en kwam tot op 450 kilometer van de pool. In recentere tijd zijn Amerikaanse atoomonderzeeërs volledig onder het ijs van de noordpool doorgevaren of bij de pool aan de oppervlakte gekomen. Maar toen de Russische atoomijsbreker Arktika onlangs de noordpool bereikte, was dat voor een oppervlakteschip de eerste maal. Met zijn 75.000 p.k. aan motoren was de Arktika op zijn reis naar het noorden in staat om door een ijslaag van wel drie en een halve meter dikte heen te breken.
Zeewater voor gewassen?
◆ Veel woestijnen zouden vruchtbaar zijn als er water was. Maar de meeste gewassen hebben zoet en geen zout water nodig. In veel droge kustgebieden is echter juist zeewater in bijna onbeperkte hoeveelheden beschikbaar. Geleerden van de Universiteit van Californië (in Davis) hebben daarom speciale „zoutbestendige” gerstrassen gekweekt door gewone gerstzaden te begieten met zoutoplossingen die 10 percent minder zout bevatten dan zeewater. Sommige planten overleefden het en brachten zaad voort. Hun nakomelingen werden met 100 percent zeewater opgekweekt. De beste planten leverden bijna de helft aan gerst vergeleken met planten die op zoet water waren gegroeid. Men hoopt dat verdere proefnemingen ertoe kunnen leiden dat het economisch interessant wordt om gerst en andere gewassen met zeewater te bevloeien.