Een blik op de wereld
Familie „valt uiteen”
◆ Since 1970 the number of Americans under thirty-five Urie Bronfenbrenner, een hoogleraar in de psychologie aan de Cornell-universiteit in Ithaka, in de Amerikaanse staat New York, merkte op: „De familie valt uiteen. . . . Sinds de Tweede Wereldoorlog is in dit land de uitgebreide familie van verscheidene generaties met al zijn verwanten als zodanig vrijwel verdwenen. Zelfs de kleinste kern, het gezin van moeder, vader en de kinderen, gaat in aantal achteruit. Tegenwoordig leeft meer dan een zesde van alle kinderen in ons land in gezinnen met één ouder. De alleenstaande ouder is gewoonlijk een vrouw . . . en zij heeft bijna altijd een volledige werkkring.” Maar in veel gezinnen met twee ouders, werken de moeders nu ook. Over het gevolg zegt Bronfenbrenner: „Steeds meer kinderen vinden bij hun thuiskomst het huis leeg. Als je ergens aan moet kunnen zien dat er moeilijkheden op komst zijn — of het nu gaat om leesmoeilijkheden, spijbelen, verslaving aan drugs of jeugddepressiviteit — dan is het wel dat kinderen thuis komen en dan het huis leeg vinden.”
Meer mensen die alleen wonen
◆ Sinds 1970 is het aantal Amerikanen onder de vijfendertig dat alleen woont, meer dan verdubbeld. Volgens getallen van het bureau voor volkstelling woonden in 1970 1,45 miljoen personen in deze leeftijdsgroep alleen, maar in 1976 3,39 miljoen. Dat is een toename van 133 percent, vergeleken met een bevolkingstoename in dezelfde periode van 20 percent. Ook in Nederland neemt het aantal alleenstaanden toe. Van 1960 tot 1971 bedroeg die toename volgens cijfers van het CBS bijna 100 percent, van 390.000 tot 700.000.
Computer delft onderspit
◆ Een internationale schaakmeester nam het op tegen „de snelste computer ter wereld” waarin men ’s werelds „meest succesvolle schaakprogramma” had ingevoerd. Iedere keer dat de schaakmeester een van zijn stukken verplaatste, bracht een programmeur deze zet in het geheugen van de computer en de computer gaf dan onmiddellijk zijn tegenzet, waarna een helper een van de stukken op het schaakbord verplaatste overeenkomstig het voorstel van de rekenmachine. De uitkomst van de schaakpartij was onloochenbaar. De mens versloeg de machine op beslissende wijze. Een computerdeskundige merkte op: „De machine . . .begrijpt in wezen niets van het spel. Hij is erg primitief en maakt als gevolg van slechte planning fouten die zich later openbaren.” Het voornaamste verschil is dat een computer alleen kan voortbrengen wat hij geprogrammeerd heeft gekregen, terwijl de menselijke geest veel plooibaarder is en op een andere wijze kan reageren als de situatie dat vereist.
Boeken „met uitsterven bedreigd”?
◆ De bekwaamheid om te lezen neemt af en daarmee ook het verlangen om te lezen. In een redactioneel commentaar van Newsweek stond dat „wij nu in het midden van de jaren zeventig meemaken dat men zich heel geleidelijk maar onmiskenbaar van het lezen van boeken afwendt”. Er werd opgemerkt: „Het in harde kaft gebonden boek — het symbool van de duurzaamheid van het denken, van het doorgeven van wijsheid van de ene generatie aan de volgende — zal misschien toegevoegd moeten worden aan onze lijst van bedreigde soorten.” Vooral veel jonge mensen ontwikkelen niet de bekwaamheid om te lezen, maar wenden zich tot radio, grammofoonplaten en televisietoestellen. Een functionaris van de universiteit van Illinois verklaarde dat aan zijn universiteit 10 percent van de eerstejaarsstudenten niet beter kon lezen dan de gemiddelde 12-jarige. Deze ontwikkeling zal zich waarschijnlijk voortzetten, want een onderzoek heeft aan het licht gebracht dat de gemiddelde jonge Amerikaan wanneer hij 18 is geworden, 15.000 uur besteed heeft aan het kijken naar de televisie — meer dan aan enige andere bezigheid, met uitzondering van slapen.
Woestijngebied bloeit
◆ De Karakoem-woestijn beslaat het grootste gedeelte van de socialistische sovjetrepubliek Toerkmenistan, die ten noorden van Iran en Afghanistan ligt. Jarenlang hebben ingenieurs gewerkt aan een kanaal dat het water van de rivier de Amoe Darja die door het oostelijke gedeelte van de republiek stroomt, verder naar het westen moet brengen. Het Karakoem-kanaal is nu over een afstand van 920 kilometer in westelijke richting klaar, terwijl het nog 480 kilometer langer moet worden. Langs het voltooide gedeelte zijn ongeveer 400.000 hectare woestijngebied veranderd in produktief bouwland en grasland.
Woestijnen breiden zich nog steeds uit
◆ Ondanks inspanningen om meer woestijngebieden vruchtbaar te maken, is in de laatste 50 jaar volgens een schatting van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties weer 6 à 7 percent land in woestijn veranderd. Dit is hoofdzakelijk te wijten aan ontbossing, overbeweiding en slechte landbouwmethoden. Volgens de organisatie beslaan de droge en koude woestijnen nu 43 percent van het landoppervlak van de aarde. Een voorbeeld van een zich uitbreidende woestijn vormt het zuidelijke deel van de Soedan in Noord-Afrika. De woestijn is daar in de afgelopen 17 jaar ongeveer 100 kilometer in zuidelijke richting naar de evenaar opgerukt. De opmars gaat verder met een snelheid van vijf tot zes kilometer per jaar.
Dinosaurussen in Tibet
◆ Voor het eerst zijn in Tibet fossiele resten van dinosaurussen gevonden. Chinese archeologen hebben elf verschillende soorten van deze oude dieren gevonden, sommige wel 16 meter lang en drie meter hoog. De fossielen werden gevonden op een hoogte van 4200 meter boven zeeniveau, op het Ching-hai-Tibet-plateau.
Gelukkig na het winnen van de loterij?
◆ Een prijs van honderdduizend of een miljoen gulden kan het deel worden van iemand die aan een loterij meedoet. Maar is zo’n winnaar gelukkiger dan voordien? Een onderzoek toont aan dat in veel gevallen de winnaars minder gelukkig zijn vanwege nieuwe belastingproblemen, honoraria voor advocaten, de veranderde houding van vrienden, en gebrek aan privacy door de algemene bekendheid die zij hebben gekregen. Een van hen zei: „Tot dusver heeft het mij meer kopzorgen dan geluk opgeleverd.” Een ander verklaarde: „Het is niet zo mooi als het wordt voorgesteld. Mensen worden jaloers, je vrienden worden jaloers, en [de regering] strijkt al het geld op. . . . Het is het niet waard.”
Aantal slachtoffers van kanker drastisch verminderen
◆ Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie vormen ziekten die „met roken verband houden in de ontwikkelde landen zulke belangrijke oorzaken van arbeidsongeschiktheid en voortijdige dood, dat het beperken van sigarettenroken meer zou kunnen bewerken om de gezondheid te verbeteren en het leven te verlengen dan enig ander programmapunt in de hele preventieve geneeskunde”. Deskundigen schatten dat het sterftecijfer voor longkanker met 85 percent verlaagd kan worden en het aantal hartaanvallen met ongeveer 20 percent naar beneden kan worden gebracht als men zou ophouden met roken.
Bezorgdheid over melaatsheid
◆ Ongeveer elf miljoen mensen over de hele aarde zijn aangetast door melaatsheid, voornamelijk in de ontwikkelingslanden. Functionarissen van de Wereldgezondheidsorganisatie zijn bezorgd omdat de ziekte in toenemende mate resistent wordt tegen de normaal toegediende medicijnen. Men hoopt dat andere medicijnen of misschien een of andere vaccinatie op tijd beschikbaar zal komen om deze ontwikkeling tegen te gaan.
Gasfabricage thuis
◆ Het tijdschrift China Reconstructs meldt dat steeds meer Chinese boeren thuis zelfgefabriceerd „moerasgas” gebruiken als brandstof voor koken en verlichting. Het gas bestaat hoofdzakelijk uit methaan en wordt geproduceerd in een reservoir met een inhoud van 10 kubieke meter met een wand van steen, klei of kalk vermengd met zand. Eén reservoir is voldoende voor de huishoudelijke behoeften van één boerderij. Bladeren, onkruid, stro, en menselijke en dierlijke mest worden in het reservoir gedaan, er wordt water aan toegevoegd, en door gisting ontstaat gas. Een plastic pijp voert het gas van het reservoir naar het gasfornuis en de lampen. Men meldt dat thans in één provincie 73 percent van de boerderijen dit „moerasgas” gebruikt. Het restant dat van de gasproduktie overblijft, wordt als voortreffelijke organische mest beschouwd.
Mishandeling van vrouwen
◆ De laatste paar jaar is een toenemend probleem aan het licht getreden: de mishandeling van veel vrouwen binnen het huwelijk. Uit onderzoekingen krijgt men de indruk dat wel vier en een half miljoen Amerikaanse vrouwen minstens éénmaal in hun huwelijk door hun man zijn geslagen, en velen meerdere malen. In Chicago verklaarde de politie dat er onder 11.000 gevallen van ernstige mishandeling (waarbij het slachtoffer in het ziekenhuis moest worden opgenomen) er 3000 waren waarbij vrouwen door hun man waren afgetuigd.
Let op de treden
◆ Afgelopen jaar moesten in de eerste-hulpafdelingen van de Amerikaanse ziekenhuizen in totaal 538.000 mensen behandeld worden voor letsel dat zij hadden opgelopen bij een val van de trap. Tot de oorzaken behoorden: het dragen van een of ander groot pak zodat men niet kon zien waar men liep, struikelen over een lange rok, blijven haken in een broekspijp, „plateauzolen” of een loszittende slipper of pantoffel, allerlei rondslingerende voorwerpen, zoals speelgoed, natte of beijzelde treden en onvoldoende verlichting. Zich omdraaien om met iemand op een trap te praten, en haast waren ook factoren die tot ongelukken hadden bijgedragen.
Koffiedieven
◆ Sinds koffie de afgelopen twee jaar meer dan drievoudig in prijs is gestegen, krijgt hij meer de aandacht van dieven. Het FBI merkte op dat „rovers” graag gelijke tred houden met de ontwikkelingen; wat ons tegenwoordig de meeste zorgen baart, is koffie”. Het FBI meldde 15 gevallen waarbij een partij koffiebonen was geroofd, welke bij elkaar een waarde van bijna twee miljoen dollar vertegenwoordigen.
Sport maakt dikker
◆ Sportgebeurtenissen maken mensen dik, verklaart het Canadese parlementslid P. Yewchuck. Volgens hem worden te veel mensen dik omdat zij er een gewoonte van maken naar sport op de televisie te zitten kijken „en daarbij veel te roken of grote hoeveelheden calorierijk en overtollig voedsel te nuttigen en alcoholische dranken te drinken”.