Een blik op de wereld
Het katholicisme in China
◆ Nog maar een paar rooms-katholieke priesters zijn in de Volksrepubliek China werkzaam, aldus de Washington Post. En de enkele katholieke gemeenten die er nog bestaan „omvatten een slinkend aantal oudere gelovigen”. Priester Fu Tin-sjan uit Peking meldt dat de katholieke geestelijkheid in Peking echtscheiding en abortus toestaat en gelooft dat het Vaticaan „altijd een werktuig van het imperialisme is geweest”. Volgens de Washington Post „scoorden” Mau Tse-toeng en de communistische partij in Fu’s uitleg van de Chinese katholieke theologie „meer punten dan God”.
Wat waren die lichtflitsen?
◆ Tijdens bepaalde Apollo-maanvluchten zagen de astronauten diep in de buitenaardse ruimte vreemde, onverklaarbare lichtflitsen. Op grond van recente experimenten in het Newyorkse Brookhaven-laboratorium zijn geleerden daar tot de conclusie gekomen dat de lichtflitsen het gevolg moeten zijn geweest van kosmische straling die het oog van de astronauten is binnengedrongen, waarbij elk deeltje een „elektromagnetische schokgolf” veroorzaakte, die door de astronauten als halvemaanvormige lichtflitsen werd gezien. Buiten de bescherming van de aardse atmosfeer kan kosmische straling dus een werkelijke bedreiging voor de mens vormen.
Een kijker die levens redt
◆ Een kijker die gevoelig is voor infrarode of warmtestraling, is vorig jaar met succes gebruikt om kampeerders te redden die in een rivierdal in de Amerikaanse staat Colorado door een overstroming werden verrast. De kijker, waarmee voorwerpen kunnen worden waargenomen die warmte uitstralen, werd door politiemensen vanuit een helikopter gebruikt. Zij wisten er mensen mee op te sporen die in dicht beboste gebieden waren beland of zich aan steile rotswanden vastklampten. Het gebruik van de kijker bracht voor de slachtoffers veel sneller redding dan een speurtocht te voet zou hebben opgeleverd.
Ze uit elkaar houden
◆ In sommige landen gaan de jongens- en meisjesleerlingen op scholen zo eender gekleed dat het moeilijk is ze bij één oogopslag uit elkaar te houden. Volgens de Amerikaanse psychologe Mary Jenni en haar echtgenoot Donald, die zoöloog is, bestaat er een eenvoudige manier om ze uit elkaar te houden: door erop te letten hoe ze hun boeken dragen. Het viel hun op dat de meisjes in de wat hogere klassen hun boeken in één of beide armen gevat houden en ze òf op hun heupen laten rusten òf tegen hun borst aan houden. De mannelijke leerlingen droegen allemaal hun boeken in één hand langs de zijkant van hun lichaam. Hoewel de oorzaak van dit verschil in de culturele gewoonten kan liggen, vermoedt men dat de reden gezocht moet worden in de bredere heupen van de meisjes, die het voor hen gemakkelijker maken hun boeken op hun heup te laten rusten, maar lastig om ze langs de zijkant van hun lichaam te dragen, waarvoor ze hun arm onhandig gebogen zouden moeten houden. Ook werd „een erfelijke aanleg van de vrouw om dingen dicht tegen zich aan te houden” niet onwaarschijnlijk geacht. Ditzelfde „boekdraag”-patroon trof men ook in een aantal andere Noord- en Zuidamerikaanse landen aan. Is dit echter overal het geval?
Zoet water onder de oceaan
◆ Onder de bodem van de Atlantische Oceaan heeft men een zone met zoet water ontdekt, en wel zo’n 100 km uit de kust van de Verenigde Staten, onder het Amerikaanse continentale plat (de onderzeese voortzetting van het Amerikaanse vasteland). Een van de theorieën over de herkomst van dat water luidt dat het zoete water zich daar duizenden jaren geleden verzameld heeft toen het oceaanniveau nog honderden meters lager was dan nu, en dat dit destijds nog niet overspoelde deel van het continent aan regen heeft blootgestaan.
Met computers praten
◆ Nog altijd is men bezig computers te ontwerpen die menselijke spraak kunnen „begrijpen” en op vragen kunnen antwoorden. Natuurlijk zijn dat alleen antwoorden die van tevoren in de computer geprogrammeerd zijn. Maar zelfs wanneer slechts een heel beperkte woordenschat gebruikt wordt, maken kleine variaties in geluidsklanken de computers al in de war. Het verschil tussen „we eten” en „weten” is voor deze machines bijvoorbeeld nog veel te moeilijk. Hoe ingenieus is dan het menselijk oor dat duizenden en duizenden spraakklanken met diverse betekenissen kan onderscheiden.
Nieuw leven in de Theems
◆ Een zeepaardje was een van de meest recente vormen van dierlijk leven die in de Londense Theems zijn teruggekeerd. Zesentachtig diersoorten die sinds de vervuiling waren verdwenen, worden nu weer in de rivier aangetroffen. Tegen 1957 was door afvallozing, industrievuil en verdelgingsmiddelen vrijwel alle vis uit het Londense deel van de Theems verdwenen. Dank zij een succesvolle anti-vervuilingscampagne keert het leven er nu terug.
Meer Nederlanders in de schulden
◆ Vergeleken met 1975 is vorig jaar de hoeveelheid geleend geld in Nederland met 27 percent toegenomen, van ƒ 4,2 miljard tot ƒ 5,3 miljard. De gemiddelde lening bedroeg ƒ 6040, en het aantal personen dat een lening opnam, was 439.100. „Volgens een zeer voorzichtige schatting hebben 2,5 miljoen Nederlanders nu in de een of andere vorm een krediet”, aldus Dr. P. G. Vonk, voorzitter van de Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland. — Parool, 7 maart 1977.
Terug naar het eenvoudige
◆ Zijn alle nieuwe onderwijsmethoden die de afgelopen jaren ontwikkeld zijn, werkelijk een hulp voor de leerlingen gebleken? In Amerika heeft een drie jaar durend onderzoek uitgewezen van niet. Uit een onderzoek waarbij 30.000 leerlingen betrokken waren, bleek dat degenen die met minder nadruk op de moderne methoden les hadden gekregen, „de grootste vorderingen hadden gemaakt in lees- en wiskundige vaardigheid. De invoerders van nieuwe methoden vrezen dat de resultaten van het onderzoek de regering minder toeschietelijk zal maken hun nieuwe lesvormen te bekostigen.
„Zo weinig . . . voor zoveel”
◆ De Verenigde Naties hebben in Genève 10.000 internationale arbeidskrachten. Het tijdschrift Parade schetste op basis van „een nog geheim rapport” een beeld van hun inkomen. De gemiddelde salarissen liepen van 875 gulden per week voor een kopijtypiste tot 2500 gulden per week voor een topfunctionaris. Een V.N.-ambassadeur zou daarover hebben opgemerkt: „Nooit hebben zovelen zo weinig gedaan voor zoveel.”
Pijnloze tandarts
◆ Aan de tandheelkundige faculteit van de Tufts-universiteit in de Amerikaanse staat Massachusetts is een nieuwe methode voor de verwijdering van aangetast tandbeen ontwikkeld, namelijk met een chemische spray. Met een naald kan de tandarts de chemische stof in de ontstane holte spuiten, waarna het aangetaste tandbeen binnen enkele minuten verdwenen is. In sommige gevallen moet er eerst nog een ogenblikje geboord worden om de holte voldoende open te stellen voor de inwerking van de chemische stof, en ook daarna moet er nog even geboord worden om de holte zijn juiste vorm voor de vulling te geven. Hoewel deze methode reeds op patiënten is toegepast, acht men een algemene toepassing nog jaren weg.
Van Parijs naar Saigon met de trein
◆ Het is nu mogelijk per trein 16.000 kilometer ver te reizen. Zo lang is namelijk de langste spoorwegroute ter wereld, welke van Parijs naar Saigon loopt. De laatste schakel van dit traject was voltooid toen de regering van Vietnam aankondigde dat de spoorverbinding van Hanoi in het noorden naar Saigon in het zuiden, een afstand van 1690 km, was hersteld. Volgens de berichten is er al overeenstemming bereikt over de loop van internationale treinen.
’Kerken verbreiden revoluties’
◆ „De kerken hebben op dit continent [Afrika] meer revoluties verbreid dan Che Guevara, Lening en Mau Tse-toeng”, zo zei een Zambiaanse politicus onlangs. Als reactie op deze opmerking antwoordde een Spaanse priester uit Rwanda: „En waarom ook niet? Wij lopen al veel langer mee.” Het verslag hierover in de New York Times merkt op dat „twee van de vier belangrijke zwarte nationalistenleiders in Rhodesië, bisschop Abel Muzorewa en predikant Ndabaningi Sithole, methodistische geestelijken zijn.”
Ondertussen zijn ook in een aantal Zuidamerikaanse landen spanningen tussen Kerk en Staat ontstaan. Geestelijken zijn gearresteerd en regeringsfunctionarissen geëxcommuniceerd. De geestelijkheid „is niet van plan van [hun] sociale betrokkenheid af te zien”, aldus Vicente Faustion Zazpe, de aartsbisschop van Santa Fe in Argentinië.
Reusachtige dam voltooid
◆ De onlangs voltooide Tarbela-dam in de grote rivier de Indus in Pakistan is nu een van de grootste ter wereld. Hij is ongeveer 143 meter hoog, bijna 3,2 kilometer breed en bevat 142 miljoen kubieke meter aarde. Een Pakistaanse ingenieur sprak over de grote verwachtingen die men in verband met de dam koestert: „Wij hebben altijd gezegd dat we de moesson niet in de hand hadden. Het ene jaar was hij goed, het andere slecht. Maar nu kunnen we voor de eerste maal de natuur hier onze wil opleggen, en dat zou het hele aanzien van Pakistan kunnen veranderen.”
Religie op Cuba
◆ „Onze enige hoop op dit moment is religie levend te houden”, zo vertelde onlangs een rooms-katholieke priester uit Havana aan het tijdschrift National Geographic. „Het kerkbezoek is gedaald tot ongeveer één percent van de bevolking.”
Intussen floreren er naar verluidt wel drie soorten vodou-aanbidding. Aangezien de regering een limiet heeft gesteld met betrekking tot het aantal aanbidders, wachten er duizenden om in de groepen ingewijd te worden. Een verslaggever van de Chicago Sun-Times, die een maand op Cuba heeft doorgebracht, schrijft dat de cultus met het grootste ledenaantal „de Santeros zijn, die het katholicisme met de riten [van Afrikaanse slaven] vermengd hebben”. „Zij hebben katholieke heiligen gesteld naast Afrikaanse goden.”
De zuidelijke zeeën en de betelnoot
◆ Palau en Yap, trustgebieden van de V.N., zijn eilanden die door de Verenigde Staten worden beheerd. Maar een verbod op de verkoop en het verschepen van betelnoten van het Amerikaanse Bureau voor de controle op Voedings- en Geneesmiddelen, heeft de gemoederen van de inlanders in beroering gebracht. De eilandbewoners zijn er niet erg van onder de indruk dat volgens het Bureau de betelnoot mondkanker kan veroorzaken omdat, aldus een functionaris van Palau, de Amerikaanse „sigarettenproducenten ook met de uitvoer van hun dodelijke waar blijven doorgaan”.
Meer verkeersdoden
◆ In toenemende mate worden in Nederland mensen gedood of gewond bij verkeersongelukken waarbij alcoholgebruik werd geconstateerd. In de eerste negen maanden van 1976 stierven 229 mensen bij dergelijke drankongevallen tegen 198 in de vergelijkbare periode in 1975. Dit blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. In het algemeen wordt een stijging geconstateerd van het aantal ernstige verkeersongelukken in ons land. De eerste drie kwartalen van 1976 kwamen 2230 mensen om het leven, ruim 100 méér dan het jaar daarvoor. — Parool van 1 maart ’77.