Watchtower ONLINE LIBRARY
Watchtower
ONLINE LIBRARY
Nederlands
  • BIJBEL
  • PUBLICATIES
  • VERGADERINGEN
  • g77 8/9 blz. 16-22
  • Schokkende aantasting van vrijheid op Puerto Rico

Voor dit gedeelte is geen video beschikbaar.

Helaas was er een fout bij het laden van de video.

  • Schokkende aantasting van vrijheid op Puerto Rico
  • Ontwaakt! 1977
  • Onderkopjes
  • Vergelijkbare artikelen
  • Misdrijf tegen de mensheid
  • Behoefte aan vrijheid van keuze
  • Meer operaties zonder bloed
  • Religieuze bezwaren
  • Hoe de zaak zich ontwikkelde
  • Inmenging
  • Een bevel tot arrestatie
  • De patiënte raakt in een shock
  • „Waar ben ik?”
  • Andere gevallen
  • Wanneer doktoren trachten bloedtransfusies op te dringen
    Ontwaakt! 1974
  • Aan wie behoort uw lichaam toe?
    Ontwaakt! 1972
  • Jehovah’s Getuigen en de bloedkwestie
    Jehovah’s Getuigen en de bloedkwestie
  • Een moeder toont eerbied voor het leven
    Ontwaakt! 1971
Meer weergeven
Ontwaakt! 1977
g77 8/9 blz. 16-22

Schokkende aantasting van vrijheid op Puerto Rico

Door Ontwaakt!-correspondent op Puerto Rico

HET was vlak na middernacht. Vijf gewapende mannen naderden een hoog gebouw in San Juan (op Puerto Rico). Drie van hen waren politieagenten in uniform en de andere twee, agenten in burger.

Het was erg stil terwijl zij zich naar een bovenverdieping van het gebouw begaven, waar drie vrouwen zich bij hen voegden. Met z’n achten liepen ze vervolgens zachtjes naar de deur van een klein vertrek. Lag in dat vertrek een gevaarlijke misdadiger op de loer? Of misschien een terrorist die het leven van de mensen in de omgeving bedreigde? Men zou het denken, te oordelen naar hetgeen er daarna gebeurde.

Nadat een van de agenten buiten op wacht was gesteld, gingen de andere zeven het vertrek binnen. Ze naderden een bed waarop een vijfenveertigjarige vrouw lag uitgestrekt, zo te zien in stervende toestand. Toen ze zag wat er op het punt stond met haar te gebeuren, schreeuwde ze luid en bood ze weerstand. Maar tevergeefs. Ze werd met geweld gegrepen en op bed vastgebonden. Haar protesterende echtgenoot en haar drie kinderen werd het belet haar te hulp te komen.

Een paar uur later bracht men de ernstig zieke vrouw tegen haar wil en tegen de wil van haar man en kinderen naar een ander vertrek over. Daar werd een mes in haar hals gezet om haar halsader bloot te leggen!

De vrouw kon de spanningen van deze gewelddadige behandeling niet verdragen en geraakte in een shocktoestand. Daarvan is ze niet meer hersteld. Haar dood werd bitter betreurd door haar man, kinderen en vrienden.

Misdrijf tegen de mensheid

In veel landen zou de wijze waarop deze vrouw is mishandeld als een schokkende misdaad worden beschouwd, als een misdrijf dat op vrijwel één lijn is te stellen met ontvoering en mishandeling. In elk geval was het een misdrijf tegen de mensheid, tegen de vrijheid van keuze waar ieder mens recht op heeft.

Waarom? Omdat dit slachtoffer, mevrouw Ana Paz de Rosario, volledig onschuldig was aan enig kwaaddoen en bekendstond als een vredelievende, ordelievende burgeres. Waarom werd ze dan zo behandeld?

Ze was geopereerd wegens een ernstige ziekte. Met die operatie had ze volledig ingestemd, en ook met alle medische behandelingen daarvoor en daarna. Ze had slechts één verzoek gehad: vrijgesteld te blijven van één behandelingsmethode die ze beslist niet wilde, omdat ze daar bezwaren tegen had — niet alleen op medische gronden, maar vooral omdat ze die behandeling niet met haar geweten in overeenstemming kon brengen.

Haar arts had daarin toegestemd en had de operatie zonder toepassing ervan uitgevoerd. In haar geval zou die behandeling vanwege de aard van haar ziekte trouwens geen enkele zin hebben gehad, zo verklaarde hij later.

Ondertussen was echter zonder haar medeweten en ook zonder medeweten van haar man en haar kinderen, een (aangetrouwd) familielid naar de rechtbank gestapt om de arts via de rechtbank te dwingen haar toch de behandeling te geven waar zijzelf zo uitdrukkelijk tegen was. In haar geval ging het om een bloedtransfusie.

Toen volgden de gebeurtenissen elkaar snel op. Officieren van justitie, rechters, politiemensen, verpleegsters en anderen spanden samen om haar de vrijheid te ontnemen zelf te beslissen wat er met haar lichaam moest gebeuren. Drie rechterlijke vonnissen werden uitgesproken, zonder ook maar de patiënte, haar man of haar kinderen, van wie er twee meerderjarig waren, te raadplegen. Twee rechterlijke vonnissen werden zelfs uitgesproken zonder de verantwoordelijke arts te horen!

Behoefte aan vrijheid van keuze

Zou u graag als volwassene, in het bezit van uw volle verstand, op die manier behandeld willen worden? Als bijvoorbeeld een arts u een bepaald soort van voedsel zou aanbevelen dat volgens hem goed voor u was, maar u zou dat niet willen gebruiken, zou u het dan op prijs stellen wanneer hij u op uw bed zou vastbinden en zonder rekening te houden met uw bezwaren, het voedsel in uw maag zou proppen? Of als hij een medicijn zou aanbevelen waar u bezwaren tegen hebt, hoe zou u het dan vinden wanneer hij het met geweld in uw aderen zou spuiten?

En gesteld dat het een behandeling zou betreffen waar u op verscheidene gronden bezwaar tegen zou hebben, die u niet met uw geweten zou kunnen overeenbrengen, en in verband waarmee ook wordt toegegeven dat er elk jaar duizenden mensen aan sterven en er tienduizenden ziek van worden? Stellig zou u als volwassene vrij willen zijn zelf te beslissen welke behandeling u voor een ziekte aanvaardbaar acht.

In het geval van mevrouw Rosario stierf zij na de wrede behandeling. En het is meer dan waarschijnlijk dat haar dood is verhaast, en misschien zelfs is veroorzaakt door de schok die deze gewelddadige behandeling voor haar lichaamsgestel heeft betekend. Het is bovendien heel goed mogelijk dat de bloedtransfusie niet door haar lichaam is verdragen en een nadelige invloed op haar gezondheid heeft uitgeoefend. Het is in dit geval trouwens interessant te weten dat de dokter die haar had behandeld, reeds meerdere patiënten zonder bloedtransfusie had geholpen, en met goed succes.

Meer operaties zonder bloed

Steeds meer doktoren verrichten operaties zonder bloed. Waarom? Vanwege de complicaties die het gebruik van bloed met zich brengt.

De wereldberoemde open-hartchirurg Dr. Denton A. Cooley van het Texas-hartinstituut te Houston, verklaarde: „Het is nu een vaststaand feit dat de meeste grote operaties zonder bloedtransfusie kunnen worden verricht. . . . Ons doel is te zien hoe weinig [bloed] we kunnen gebruiken.” Dr. J. H. Kay schreef het volgende aan The Journal of the American Medical Association: „We hebben bloedtransfusies nu zoveel mogelijk vermeden. . . . We hebben thans in het Saint Vincents Ziekenhuis in Los Angeles zo ongeveer 6000 open-hartoperaties verricht. Wij hebben de indruk dat sedert wij bij de meeste patiënten geen bloed meer gebruiken, zij het beter doen.”

De Medical World News berichtte: „Zelfs wanneer al het donorbloed wordt onderzocht met behulp van de meest gevoelige tests die thans tot onze beschikking staan . . ., zal er desondanks bij veel patiënten toch nog post-transfusiehepatitis ontstaan.” En de statistieken tonen aan dat minstens 10 percent van zulke hepatitisslachtoffers als gevolg daarvan sterven. De beroemde hartchirurg Dr. Charles P. Bailey van het St.-Barnabasziekenhuis in New York, verklaarde: „Schade door onverenigbaar transfusiebloed en schade aan de nieren door transfusies, kan, hoewel de kans erop sterk is verminderd, nooit met 100 procent zekerheid worden voorkomen, hoe nauwkeurig er ook naar ’passend’ bloed wordt gezocht.”

In het tijdschrift Let’s Live schreef een chirurg: „Bij het verrichten van meer dan 20.000 operaties heb ik nooit een bloedtransfusie toegediend en nooit heb ik een patiënt gehad die daardoor is gestorven.” Ook het gezaghebbende Textbook of Surgery merkt op dat „slechts ongeveer één percent wordt toegediend om het leven te redden”.

Het blijkt dus dat het toedienen van een bloedtransfusie een riskante onderneming vormt, waardoor, zoals reeds werd opgemerkt, elk jaar duizenden sterven en tienduizenden een ziekte oplopen. Met het oog hierop dient een patiënt stellig het recht te hebben zelf te bepalen of hij deze behandelingsmethode wel of niet wil. Net zo goed als u het recht wilt hebben zelf uw eigen voedsel, medicijnen, vitamines, arts en tandarts te kiezen. Uw eigen lichaam is erbij betrokken. En als een volwassene met een gezond verstand wilt u zelf het recht hebben om te bepalen wat ermee zal gebeuren.

Mensen dit recht ontzeggen en hen met geweld tot iets dwingen wat zij niet willen, is iets wat men in de „donkere middeleeuwen” zou verwachten, of in een nazi-concentratiekamp, maar toch stellig niet in een beschaafde samenleving.

Religieuze bezwaren

En wanneer er bovendien religieuze bezwaren aan een kwestie verbonden zijn, komt ook iemands persoonlijke geweten in het geding. Dan is zijn aanbidding van de Almachtige God erbij betrokken. Vrijheid van keuze zou hier zelfs nog zorgvuldiger door de wet en de uitvoerende regeringsorganen bewaakt moeten worden.

Mevrouw Rosario had bezwaar tegen een bloedtransfusie, evenwel niet louter en alleen op medische gronden, maar vooral en in de eerste plaats op grond van haar religieuze overtuiging. Zij wilde zich houden aan de raad van de Heilige Schrift, die zij als het geïnspireerde Woord van God aanvaardde. Zij zag ernaar op als een gids voor degenen die God op de juiste wijze wensen te aanbidden.

Mevrouw Rosario wist dat de Heilige Schrift de opname van bloed in het lichaam verbiedt. Waar zegt de bijbel dat? Op een aantal plaatsen zowel in de Hebreeuwse als de Griekse Geschriften. We noemen slechts Handelingen, hoofdstuk 15, de verzen 20 en 29, waar staat dat christenen zich dienen „te onthouden . . . van bloed”. En dit verbod komt ook elders in de bijbel voor. — Gen. 9:3, 4; Lev. 17:10-14.

Sommigen zullen misschien zeggen dat dit een verbod is tegen het drinken van bloed, tegen het tot zich nemen van bloed via de mond. Maar het verbod is gericht tegen het tot zich nemen van bloed op wat voor manier ook. Wanneer een arts u bijvoorbeeld zou zeggen geen druppel alcohol meer te drinken, zou u dan zijn raad opvolgen wanneer u de alcohol met een injectienaald in uw aderen zou spuiten? Natuurlijk niet!

Weliswaar zijn er veel mensen die dit schriftuurlijke verbod op het gebruik van bloed negeren. Maar dat is hun zaak en hun verantwoordelijkheid. Mevrouw Rosario was echter iemand die deze kwestie serieus nam. Op grond van haar religieuze geweten, alsook op medische gronden, en op basis van het menselijk recht zelf te mogen beslissen wat er met haar eigen lichaam diende te gebeuren, was hetgeen mevrouw Rosario overkwam, een schokkende aantasting van haar vrijheid. Het is een schande dat zulke barbaarse praktijken op haar uitgeoefend konden worden. Het kwam vrijwel neer op mishandeling.

Hoe de zaak zich ontwikkelde

De zaak begon toen mevrouw Rosario naar een kliniek in de buurt ging omdat ze last van maagpijn had. Ze kreeg pijnstillende pillen en werd naar huis gestuurd. Maar ongeveer een week later werd ze als spoedgeval opgenomen in het Doctor’s Hospital in San Juan.

Haar arts verrichtte in de loop van zeven dagen allerlei onderzoekingen, maar zei dat hij niets kon vinden. Hij zei mevrouw Rosario echter wel dat wanneer ze geopereerd zou moeten worden, hij dat niet zonder bloed zou doen. Omdat mijnheer en mevrouw Rosario het idee hadden dat er geen juiste aandacht aan haar besteed werd, besloten ze naar een andere arts om te zien die wel haar standpunt met betrekking tot bloed zou respecteren.

Mevrouw Rosario werd van het Doctor’s Hospital overgebracht naar het San Martín-ziekenhuis in San Juan, waar wel een arts was die haar zienswijze met betrekking tot bloed respecteerde en bereid was haar onder behandeling te nemen. Bij zijn onderzoek ontdekte deze arts dat zij gangreen had aan de dunne darm en geopereerd zou moeten worden.

Inmenging

De dag tevoren echter was een aangetrouwd familielid van mevrouw Rosario ertoe gekomen persoonlijk naar de officier van justitie van het district San Juan te stappen en te verklaren dat mevrouw Rosario geopereerd moest worden en dat de artsen wachtten op toestemming om een bloedtransfusie toe te dienen. Natuurlijk was dit niet het geval met de arts in het San Martín-ziekenhuis. Die woorden gaven slechts de zienswijze weer van de voorgaande arts in het andere ziekenhuis.

Afgaand op de uitlatingen van deze man en zonder ook maar mijnheer of mevrouw Rosario of haar arts te hebben geraadpleegd, vaardigde de rechter van de districtsrechtbank, Carlos Delgado, een vonnis uit, waarbij hij het medische hoofd van het eerste ziekenhuis, het Doctor’s Hospital, toestemming verleende bloed te gebruiken. Maar natuurlijk had mevrouw Rosario dat ziekenhuis toen al verlaten.

De volgende dag onderging mevrouw Rosario in het San Martín-ziekenhuis een operatie. Haar arts verwijderde een 2,7 meter lang, door gangreen aangetast gedeelte van haar dunne darm. De operatie verliep zonder bloed, volkomen in overeenstemming met de wensen van mijnheer en mevrouw Rosario. De lichamelijke toestand van mevrouw Rosario was kritiek, maar stabiel, en ze was bij bewustzijn.

De volgende dag bereikte het rechterlijke vonnis van rechter Delgado de chirurg van het San Martín-ziekenhuis. Het was laat omdat het eerst naar het Doctor’s Hospital was gezonden. Maar aangezien de operatie reeds zonder bloed was verricht, zag de arts er niet de noodzaak van in alsnog bloed toe te dienen.

De zaak zou daarmee zijn afgedaan, ware het niet dat de inmenging zich voortzette. De dag na de operatie ging het reeds genoemde familielid weer naar de officier van justitie om wederom een beëdigde verklaring af te leggen, die precies hetzelfde luidde als de eerste maal. En andermaal negeerde de rechtbank de verantwoordelijke arts die de operatie had uitgevoerd, en nam noch met hem, noch met de patiënte, noch met haar man of haar kinderen enig contact op.

Niettemin vaardigde de districtsrechter Alberto Toro Nazario opnieuw een rechterlijk vonnis uit, dat woord voor woord hetzelfde luidde als het vonnis van een paar dagen eerder. Alleen was het ditmaal aan de arts van het San Martín-ziekenhuis gericht.

Naderhand kwam deze arts bij mevrouw Rosario informeren of zij een bloedtransfusie wilde. Nadrukkelijk antwoordde ze: NEE! Ze was volwassen en kende haar standpunt met betrekking tot bloed. En ook haar man stemde met haar in. De dokter liet toen drie aanwezige verpleegsters een verklaring ondertekenen waarin stond vermeld dat de patiënte bij volle bewustzijn had geweigerd een bloedtransfusie te accepteren.

Een bevel tot arrestatie

Omdat er geen bloed was gegeven, gaf de rechtbank bevel tot arrestatie van de arts! Hij werd gedagvaard wegens minachting van de rechtbank. Dezelfde dag nog moest hij voor de districtsrechter Edgardo Márquez Lizardi verschijnen. De patiënte, noch haar man, noch haar kinderen waren voor de rechtszitting uitgenodigd of geraadpleegd; ze wisten zelfs niet eens dat er een bevel was gegeven hun arts te arresteren en te verhoren!

De rechter onderwierp de arts aan een langdurige ondervraging, waarbij deze duidelijk maakte dat hij niet ongehoorzaam aan de rechtbank was geweest omdat het vonnis van rechter Toro Nazario niet specifiek vermeldde dat er met geweld, tegen de wil van de patiënte in, bloed had moeten worden toegediend. Hij verklaarde bovendien dat hij wegens het vergevorderde stadium van de ziekte, niet kon garanderen dat de patiënte in leven zou blijven, ook niet wanneer er bloed werd gegeven.

Rechter Márquez Lizardi sprak toen een nieuw vonnis uit, op dezelfde dag als het verhoor, meer gedetailleerd ditmaal en met de specifieke instructie dat de patiënte in weerwil van haar persoonlijke wensen, bloed diende te krijgen en dat niemand deze gedwongen transfusie zou mogen verhinderen. De rechter verklaarde dat de politie van Puerto Rico op de naleving van het vonnis zou toezien.

Ondanks het beroep dat er van alle zijden op hem werd gedaan, wilde de rechter zijn vonnis niet herzien. Het moest de volgende dag worden uitgevoerd.

De patiënte raakt in een shock

Om half twee de volgende ochtend kwamen de gewapende mannen — drie politie agenten in uniform en twee in burger — het ziekenhuis binnen en gingen te zamen met de drie verpleegsters naar boven. Zij traden het semi-privévertrek binnen en zeiden dat iedereen moest vertrekken. De echtgenoot van mevrouw Rosario stond erop dat hij bleef, en dat mocht. Maar men belette hem ook maar iets te doen om de behandeling te voorkomen.

Terwijl mevrouw Rosario zich verzette, schreeuwde ze: „Doe me dit niet aan! Ik ben geen misdadigster!” Ze trachtte de verpleegsters tegen te houden, maar werd snel overmeesterd. Men bond haar met handen en voeten aan bed vast, zodat ze geen weerstand meer kon bieden wanneer ze een gedwongen transfusie zou ontvangen. Op dat moment raakte mevrouw Rosario in een shocktoestand.

Maar de doktoren waren niet in staat het bloed via haar arm toe te dienen. Daarom troffen ze regelingen voor een operatie, enkel met het doel haar hals open te snijden en haar halsader bloot te leggen, om via deze het bloed toe te dienen. Ze werd naar de operatiezaal overgebracht, en kreeg het bloed.

Mevrouw Rosario bleef verscheidene dagen half in coma, en kon nooit meer met iemand spreken. Daarna kreeg ze krampaanvallen. De verpleegsters legden haar onmiddellijk aan een kunstnier, een longmachine en nog een ander apparaat. Een arts diende nogmaals bloed toe. Spoedig daarna stierf ze.

Neem de mogelijk kwade gevolgen van een bloedtransfusie in aanmerking. Voeg daarbij de schok wanneer men een patiënte tegen haar wil een transfusie opdringt en daarvoor zelfs haar handen en voeten vastbindt, dan is het geheel niet denkbeeldig dat dit alles verantwoordelijk is geweest voor, of in elk geval heeft bijgedragen tot, haar vroegtijdige dood. Mogelijk rust het bloed van deze vrouw op de hoofden van degenen die verantwoordelijk zijn geweest voor deze walgelijke en afschuwelijke affaire. — Ex. 20:13; Hand. 20:26.

„Waar ben ik?”

De heer en mevrouw Rosario hadden de hulp van vrienden en van verscheidene bedienaren van hun religie ingeroepen. Maar zelfs die konden de loop van de gebeurtenissen niet keren. Al hun beroep op de autoriteiten mocht niet baten.

Een van deze bedienaren stond buiten het vertrek toen de lage daad werd bedreven. Hij hoorde het gekerm en het geschreeuw van mevrouw Rosario. Maar vanwege de politieagent die voor de deur op wacht stond, kon hij niets doen.

Op een gegeven moment vloog de deur open en kwam de heer Rosario naar buiten, die schreeuwde: „Kijk wat ze met mijn vrouw doen!” Maar toen de politieagent die op wacht stond, zich omdraaide, trok iemand binnen in de kamer hem terug. De deur werd opnieuw gesloten.

Toen werd het de religieuze bedienaar te machtig. Hij ging de trap af, letterlijk met pijn in zijn maag en walgend en ziek van alles wat er gebeurd was. Allerlei vragen speelden door zijn hoofd: „Waar ben ik? Is dit Puerto Rico? Kan hier in dit land een hulpeloze en ernstig zieke vrouw in een ziekenhuis worden gemolesteerd? Zo iets verschrikkelijks hier op Puerto Rico. Het lijkt haast onmogelijk!”

Haar eigen arts — dat moet volledig tot zijn eer worden gezegd — werkte zoveel hij kon met de Rosario’s samen. Maar net als de handen van zijn patiënte letterlijk gebonden werden, waren zijn handen figuurlijk gebonden. Hij kon niets meer doen. Maar volgens de Puertoricaanse krant El Vocero had de arts voor de rechtbank verklaard dat „in haar toestand bloedtransfusie geen enkele zekerheid zou bieden dat ze in leven zou blijven, aangezien deze ziekte zich meestal voortzet”.

Deze krant publiceerde ook het commentaar van een bekende Puertoricaanse rechter, doorkneed in het staatsrecht, die het „een schending van de burgerrechten” noemde wanneer men iemand een behandeling oplegt die in strijd is met diens religieuze overtuiging, zolang die overtuiging niet in strijd is met de wet.

Andere gevallen

Deze schokkende aantasting van de vrijheid is geen op zichzelf staand geval. Het is niet de eerste keer dat dit op Puerto Rico gebeurt. De afgelopen jaren hebben zich een aantal soortgelijke gevallen voorgedaan, waarbij zowel kinderen als volwassenen via een rechterlijk vonnis een bloedtransfusie is opgedrongen.

Kortgeleden was er nog een man van zesendertig jaar, die bezwaar had tegen het gebruik van bloed ten behoeve van zijn ziekte. Hij tekende een verklaring waarin hij het ziekenhuis en de doktoren onthief van elke verantwoordelijkheid voor de eventuele gevolgen van zijn weigering. Zijn vrouw was het volledig met zijn standpunt eens. Maar desondanks bleven de doktoren aandringen op een transfusie. De patiënt en zijn vrouw maakten een afschuwelijke tijd door. Hij kreeg medicijnen om hem in slaap te maken, en terwijl hij buiten bewustzijn was, werd hem tegen zijn wil bloed toegediend.

Net als mevrouw Rosario had deze man een volledig respect voor de wetten van het land. Hij was een gewetensvol staatsburger. Maar net als mevrouw Rosario geloofde hij dat wanneer er verschil bestaat tussen wat mensen willen en wat God wil, het zaak is ’God als regeerder meer te gehoorzamen dan mensen’, zoals Gods eigen Woord zegt. — Hand. 5:29.

Natuurlijk zijn er anderen die geen enkel bezwaar hebben tegen het gebruik van bloed. En dat is natuurlijk hun goed recht. Maar degenen bij wie het geweten in dit soort van aangelegenheden wel spreekt, dienen eveneens hun door God geschonken recht te mogen gebruiken zelf te bepalen wat voor soort van behandeling zij wensen te kiezen. Een patiënt een ongewenste medische behandeling opdringen, is medische arrogantie. Het is een inbreuk op de vrijheden waar mensen eeuwenlang zo hard voor hebben gevochten. Het is een schending van de menselijke waardigheid, maar vooral ook een schending van de rechten van God. En op zekere dag zal, zoals de bijbel in Romeinen 14:12 verklaart, „een ieder van ons voor zichzelf rekenschap afleggen aan God” — ook degenen die oprechte aanbidders van God ervan trachten te weerhouden Zijn wetten te gehoorzamen.

[Inzet op blz. 18]

Elk jaar verliezen duizenden hun leven en lopen tienduizenden een ziekte op ten gevolge van bloedtransfusie. Dr. Charles P. Bailey verklaarde: „Schade door onverenigbaar transfusiebloed en schade aan de nieren door transfusies, kan, hoewel de kans erop sterk is verminderd, nooit met 100 procent zekerheid worden voorkomen, hoe nauwkeurig er ook naar ’passend’ bloed wordt gezocht.”

[Illustratie op blz. 19]

De heer Rosario bestudeert geregeld de bijbel met zijn gezin. Ook zijn vrouw bestudeerde de bijbel, en leerde uit de Heilige Schrift Gods wet met betrekking tot bloed kennen

[Illustratie op blz. 21]

Het San Martín-ziekenhuis in San Juan (Puerto Rico). Hier werd mevrouw Rosario op haar bed vastgebonden en kreeg zij met geweld, tegen haar wil in en zonder toestemming van haar echtgenoot, een bloedtransfusie toegediend

    Nederlandse publicaties (1950-2026)
    Afmelden
    Inloggen
    • Nederlands
    • Delen
    • Instellingen
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gebruiksvoorwaarden
    • Privacybeleid
    • Privacyinstellingen
    • JW.ORG
    • Inloggen
    Delen