Een blik op de wereld
De „twee monden” van een vervolger
◆ „Onzin”, zei de ambassadeur van Malawi in Zuid-Afrika als reactie op beschuldigingen dat zijn land Jehovah’s Getuigen vervolgt. Maar daarna verklaarde de heer N. T. Mizere dat „zij niets hebben te vrezen . . . zolang zij maar bereid zijn afstand te doen van hun lidmaatschap van de beweging”. De Eastern Province Herald van Kenya berichtte: „De heer Mizere bevestigde dat de beweging in Malawi verboden was maar zei dat hij niet in de positie verkeerde de precieze reden voor het verbod te geven.”
Ongetwijfeld zou het een schande zijn te moeten toegeven dat de enige overtreding van de Getuigen bestaat in hun weigering om als neutrale burgers, kaart-bezittende leden van de enige wettige politieke partij in het land te worden, de partij van president Banda. „Alles wat ik kan zeggen”, aldus Mizere, „is dat het niet in het nationaal belang was zo’n beweging te laten bestaan.” Gevraagd naar de straf die het met zich meebrengt een van Jehovah’s Getuigen te zijn, antwoordde hij: „Het is een misdrijf tot een verboden organisatie te behoren maar de precieze straf zal afhangen van de feiten met betrekking tot elk afzonderlijk geval.” Duizenden zijn in concentratiekampachtige gevangenkampen opgesloten en van hun kinderen gescheiden.
Scheve toren veilig
◆ De tragische aardbeving die in de afgelopen maand mei Noord-Italië trof, was ook voelbaar bij de Scheve Toren van Pisa (op ongeveer 322 kilometer afstand van het zwaarst getroffen gebied). De 800 jaar oude toren liep echter geen schade op en zijn scheve stand — 5 meter uit het lood — bleef hetzelfde. Functionarissen uitten hun vreugde over de „elasticiteit” van de toren.
„Heiligen” in de politiek
◆ Toen het opgedroogde bloed van hun plaatselijke „heilige” Januarius niet volgens schema in mei vloeibaar werd, vreesden de katholieken van Napels een onmiddellijke ramp. De plaatselijke aartsbisschop, kardinaal Ursi, weet het probleem aan het „nieuwe heidendom dat bezig is het christelijke leven te doordringen”. Volgens leden van zijn kudde bedoelde hij hiermee dat Januarius’ bloed niet vloeibaar was geworden omdat de „heilige” met afkeuring op de opkomst van de Italiaanse communisten en hun politieke campagne bij de daarvoor gehouden verkiezingen, had neergezien.
Kleinste „filmsterren”
◆ Naar verluidt is men er voor de eerste maal in geslaagd atomen op de film vast te leggen. Een microsan-elektronenmicroscoop die 10 miljoen maal vergroot, werd gebruikt om betrekkelijk grote uraniumatomen te filmen. Twee natuurkundigen van de universiteit van Chicago hebben kortgeleden de film van 30 seconden vertoond.
Het paard komt terug
◆ In de Amerikaanse staat Oregon kost een geoefend stel werkpaarden thans $5000, vergeleken met $500 vier jaar geleden. En de vraag is groot. Waarom? De kosten van een gemechaniseerde uitrusting en brandstof zijn zo de hoogte ingeschoten dat veel kleine landbouwers opnieuw het paard gaan waarderen. „Het paard eet hooi dat bij de boerderij groeit”, zegt veteraan-paardenfokker L. L. Rumgay. „Ze genezen meestal uit zichzelf wanneer er iets mis is. Ze verschaffen mest voor de boerderij en vermenigvuldigen zichzelf.” Een ander voordeel, zo zegt hij, „is dat deze paarden vanaf hun tweede tot hun 16e à 18e jaar goed werk leveren. Zoek mij een tractor die zolang zonder onderhoud zal werken”.
De achilleshiel van kanker?
◆ Bloed schijnt door tumors of gezwellen slechts 2 tot 15 percent zo snel te stromen als door normaal weefsel. Onderzoekers maken thans experimenteel van dit feit gebruik om bepaalde kankerachtige tumors door middel van warmte te doden, zonder het normale weefsel schade te berokkenen, aldus het orgaan van het Amerikaanse Medische Genootschap. Hoogfrequente radiogolfverwekkers met een zelfde werking als microgolf-ovens, werden bij proefpersonen op de tumors gericht. Het omliggende weefsel bleef betrekkelijk onbeschadigd vanwege de snelle warmte-afvoer door het bloed, maar in de tumors steeg, door de langzame bloeddoorstroming, de temperatuur in vergelijking met het omliggende weefsel wel 5 à 10 graden Celsius hoger. De patiënten ondervonden vrijwel geen pijn van de behandeling.
De rechten van patiënten
◆ Twee jaar geleden gaf de Amerikaanse ziekenhuis-federatie met veel publiciteit een Grondwetboek voor patiënten vrij. Thans is de federatie tot de ontdekking gekomen dat minder dan een derde van de onderzochte ziekenhuizen iets heeft gedaan om de patiënten van hun rechten op de hoogte te stellen en dat slechts 9 percent hun patiënten werkelijk een exemplaar van dit grondwetboek ter beschikking stelt. Wat houden de rechten die in deze grondwet worden gegarandeerd, in? M. Elliott, beheerder van het medisch centrum Mount Sinai te Milwaukee, verklaarde dat deze rechten zich zelfs uitstrekken tot de dood. „De patiënt heeft hier het recht om te sterven”, zo verklaarde hij. „En wanneer hij een Getuige van Jehovah is en geen bloedtransfusie wil, krijgt hij die ook niet. Zo simpel ligt het.”
Doeltreffendheid van insekticiden verminderd
◆ Volgens de Amerikaanse Academie van Wetenschappen verliest de chemische bestrijding van insektenplagen haar doeltreffendheid. Een woordvoerder noemde het verlies aan doeltreffende werking thans alarmerend. Eén factor is de verschijning van insektenstammen die erfelijk bestand zijn tegen de insekticiden. Een andere factor is de sterfte van de natuurlijke vijanden van de insekten door de gebruikte chemicaliën. De Academie adviseerde extra onderzoek te doen om een „nieuwe generatie van chemische pesticiden” te ontwikkelen, van gewas te veranderen om de levenscyclus van de insekten te doorbreken en het gebruik van biologische wapens zoals virussen, microben en andere vijanden van insekten.
Woestijnen in opmars
◆ De woestijnen breiden zich uit. Tot de belangrijkste oorzaken hiervan worden slechte landbouwmethoden gerekend, die het gevolg zijn van een toenemende bevolkingsdruk. Bij een onderzoek bleek dat ongeveer 43 percent van het landoppervlak op aarde dor en droog is, waarvan slechts 36 percent te wijten is aan klimatologische omstandigheden. Het verschil van 7 percent staat op rekening van de mens, die onder andere door overbeweiding met grote kudden en de bebouwing van land dat slechts in goede jaren opbrengst kan leveren, tot de uitbreiding van woestijngrond heeft bijgedragen. Wanneer er dan droge jaren komen is het resultaat verdwijning van de vegetatie, bodemerosie en de vorming van een permanente woestijn.
Zwitserse horloge-industrie in het slop
◆ Hoewel de Zwitserse horlogemakers vorig jaar bijna 40 percent van de uurwerken ter wereld vervaardigden (in totaal 79 miljoen), was er vergeleken met het jaar daarvoor sprake van een 22 percent achteruitgang in de export. De afgelopen 18 maanden verloren meer dan 16.000 Zwitserse horlogemakers hun betrekking, 21 percent van het totale aantal arbeiders in de horloge-industrie. De wereldomvattende recessie en de stijging van de Zwitserse frank (waardoor sinds 1971 de kosten van een Zwitsers horloge, in dollars uitgedrukt, met 70 percent zijn gestegen) zijn factoren die tot de achteruitgang hebben bijgedragen. „Maar”, aldus het tijdschrift Time, „de duidelijkste oorzaak is toch een verkooptechnische blunder geweest: de Zwitserse horlogemakers hebben de marktmogelijkheden van elektronische digitale horloges over het hoofd gezien.” Thans is de Zwitserse horloge-industrie druk bezig zich op de digitale-klokkenproduktie te concentreren.
De Europese bizon
◆ In 1919 werd naar men dacht de laatste Wisent of Europese bizon voor voedsel gedood. Slechts een paar waren toen nog in dierentuinen aanwezig. Thans zwerven er echter weer 1650 van deze dieren door het Bialowieza-bos, op de Pools-Russische grens gelegen. In 1921 werd dit woud Polens eerste nationale park en in 1923 begon een Poolse hoogleraar daar uit allerlei dierentuinen Europese bizons te vergaren. Slechts 17 van deze dieren, die verwant zijn aan de Amerikaanse bizon, overleefden de Tweede Wereldoorlog, daarna werd de fok hervat, zodat er nu weer een groot aantal dit bos bevolken.
„Ogen als een havik”
◆ De bovenstaande uitdrukking duidt op een scherp gezichtsvermogen. Maar is dat gezegde op feiten gebaseerd? Onlangs hebben drie onderzoekers aan de Vanderbilt-universiteit vastgesteld dat de sperwer, behorend tot de havikfamilie, inderdaad een scherp gezichtsvermogen bezit, scherper dan dat van een mens. Met twee verlichte proeframen, de één met verticale krassen, de andere zonder, testten zij het gezichtsvermogen van een sperwer. Wanneer de vogel naar het raam met de krassen vloog, werd hij beloond met voedsel. Langzamerhand maakte men de krassen steeds smaller, op het laatst zelfs zo dun dat ze voor mensenogen niet meer zichtbaar waren. Aldus kwam het team erachter dat deze sperwer bij daglicht ongeveer 2,6 maal zo scherp ziet als een mens. Of anders gesteld, „de proefkaart van een oogarts zou hij op nog honderd meter afstand kunnen lezen en een verkeersbord op 800 meter afstand”. — Science Digest.