Een blik op de wereld

Recorduitgaven voor bewapening

◆ Volgens een recente analyse liep het totale bedrag dat over de gehele wereld aan bewapening is uitgegeven, in 1975 in de ƒ 750 miljard, een duidelijke stijging vergeleken met de ƒ 680 miljard een jaar daarvoor. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie waren voor 60 percent van het totaal verantwoordelijk. De grootste toename vond plaats in de ontwikkelingslanden van Afrika, Azië en Latijns-Amerika. In die landen namen de militaire uitgaven tweemaal zo snel toe als de economische basis waarvan ze afhankelijk zijn. In het Midden-Oosten zijn de militaire uitgaven de afgelopen jaren tot het achtvoudige gestegen. Volgens autoriteiten is de bewapeningswedloop „volledig uit de hand gelopen”.

Het verkrachten van liftsters

◆ In april dit jaar deed een Frans Hof van appel de uitspraak dat als een automobilist een vrouwelijke passagier verkracht, en verzachtende omstandigheid geldt als zij een liftster is, dus iemand heeft gevraagd om mee te rijden. Deze uitspraak werd gedaan naar aanleiding van een strafzaak waarbij een man die een liftster had verkracht, 4 jaar tegen zich had horen eisen. Deze straf werd verminderd tot 2 jaar celstraf en 2 jaar terbeschikkingstelling van de regering, op grond van bovenstaand argument. (NRC/Handelsblad).

Cynisme ten aanzien van regeringen

◆ Volgens The Wall Street Journal raakt het publiek steeds cynischer gestemd ten aanzien van zijn politieke leiders. Volgens opiniepeilingen zijn er in Amerika grote aantallen mensen volgens wie „het niets meer uitmaakt wie de verkiezingen wint”. Zij zien verkiezingen als „een oefening voor politici om hun ambities af te reageren — een machtsstrijd, volkomen onbelangrijk voor de problemen van inflatie en werkloosheid waarover de mensen zich zelf ernstig zorgen maken”. Opiniepeiler P. Caddell sprak: „Algemeen heerst de mening dat het (politieke) spel zo oneerlijk is en zo weinig met de werkelijkheid van doen heeft dat het voor stemmers geen middel kan zijn om hun doeleinden verwezenlijkt te zien.”

„Doorbraak” op het terrein van borstkanker?

◆ Onderzoekers in Milaan (Italië) berichten aanmoedigende successen bij de behandeling van borstkanker-patiënten. Een speciale behandeling met geneesmiddelen na de operatie zou de kans op een langer wegblijven van kanker tot het viervoudige hebben vergroot. Het onderzoek werd geleid door Dr. Gianni Bonadonna van het Nationale Tumorinstituut. De onderzoekers werkten met een combinatie van drie geneesmiddelen: cyclofosfamide, methotrexaat en 5-flourouracil. De vrouwen die bij het onderzoek betrokken waren, hadden allemaal aangetaste lymfknopen in de oksel, maar geen verdere waarneembare spreiding. De vrouwen met vier of meer aangetaste knopen leken het meeste baat bij de behandeling te hebben, daar bij slechts 8,8 percent terugkeer optrad vergeleken met 40,7 percent bij degenen die geen geneesmiddelenkuur ondergingen. Volgens Bonadonna is het echter nog te vroeg om te stellen dat de levensduur van kankerpatiënten nu aanmerkelijk is verlengd.

Meer vrouwen buitenshuis werkzaam

◆ In 1947 waren er in Amerika vijfmaal zoveel gehuwde mannen als gehuwde vrouwen die werkten. Tegen 1975 was die verhouding echter teruggelopen tot minder dan twee op één. Ongeveer 20 miljoen vrouwen werkten toen buitenshuis, vergeleken met 38 miljoen mannen. In 1950 had 28 percent van de vrouwen met schoolgaande kinderen een betrekking; dat cijfer is nu omhooggesprongen tot 51 percent vorig jaar.

Hong Kong tapt de zee af

◆ Al een eeuw lang worstelt Hong Kong met zijn watervoorziening. De toenemende bevolking vraagt steeds meer. Dit jaar zal echter een ontziltingsinstallatie klaar komen die 150 miljoen liter zeewater per dag kan ontzouten. Men hoopt dat Hong Kong dan over voldoende zoet water voor zijn meer dan 4 miljoen inwoners zal beschikken.

Hoge leeftijd geen ’toeval’

◆ Dr. R. Samp van de universiteit van Wisconsin is na een onderzoek tot de slotsom gekomen dat het bereiken van een ’volle, rijpe ouderdom’, niet aan een erfelijke „toevalstreffer” te danken is. Na de levenspatronen te hebben bestudeerd van mensen met een meer dan gemiddelde leeftijd, kwam hij tot de conclusie: „Het is het gevolg van levensgewoonten. Er valt een kenmerkend karaktertype onder deze mensen te herkennen. We ontdekken een levensgeschiedenis van gematigdheid, rust, belangstelling voor anderen en belangstelling voor de toekomst.”

Stijgend analfabetisme

◆ Tien jaar geleden startte de Opvoedkundige, Wetenschappelijke en Culturele Organisatie van de Verenigde Naties een ambitieus programma om het analfabetisme in de wereld te bestrijden. Volgens een eigen rapport van deze afdeling is het programma op een „jammerlijke mislukking” uitgelopen. Toen het begon, waren er naar schatting 735 miljoen analfabeten over de gehele wereld; thans zijn er ongeveer 800 miljoen. De tien jaar dat het programma heeft gewerkt, zijn slechts een miljoen mensen bereikt, van wie nog niet eens allen werkelijk lezen en schrijven leerden.

Wie beslist?

◆ Volgens J. Dawson, vice-president van de National City Bank, in Cleveland (Ohio), worden de meeste gezinsaankopen door de vrouw beslist. Enkele uitzonderingen daarop vormen beslissingen inzake de levensverzekering, de gezinsauto, alcoholische dranken en sigaretten.

Snelle postdienst

◆ Zelfs met moderne elektronische apparatuur, is in veel ontwikkelde landen de postdienst nog betrekkelijk traag. In de Globe and Mail werd daarentegen over de Chinese postdienst in Tientsin, een van China’s grootste steden, bericht dat ze ’gemeten naar Amerikaanse maatstaven, geweldig is — diverse bestellingen per dag, zeven dagen per week’. Een brief ’s morgens gepost, wordt nog dezelfde dag bezorgd. ’s Middags gepost, komt hij de volgende morgen aan. De post naar Peking, 110 kilometer weg, wordt door de nachtdienst verzorgd. Een postbode in Tientsin merkte op: „De bestellers doen nu drie bestellingen per dag, in plaats van twee, zodat de mensen op tijd hun post krijgen.” Natuurlijk is de hoeveelheid post daar veel minder dan in het Westen.

Voordelen van borstvoeding

◆ Plotselinge, onverklaarbare sterfgevallen onder kleine kinderen, hebben de medische wetenschap lange tijd voor een raadsel geplaatst. Volgens de Amerikaanse arts R. Reisinger lopen echter met de fles gevoede baby’s een groter risico dan baby’s die de borst krijgen. Zijn verklaring vindt steun bij een Nieuwzeelands onderzoek, dat aan het licht bracht dat dit „plotselinge kindersterfte-syndroom” tienmaal zoveel voorkomt onder kinderen die met de fles worden gevoed dan onder baby’s die borstvoeding ontvangen.

Koelproblemen voor olifanten

◆ Zoals alle zoogdieren, bezitten olifanten een vaste lichaamstemperatuur. Ze kunnen slechts een beperkte temperatuurstijging (ongeveer negen graden) doorstaan zonder fatale beschadiging van weefsel, vooral hersenweefsel. In tegenstelling tot mensen beschikken olifanten echter niet over een transpiratiemechanisme waarmee ze hun lichaamstemperatuur kunnen verlagen. En hun grijze huid neemt bovendien snel zonnewarmte op. Om dit te compenseren zoeken zij de schaduw van bomen, de koelte van modder en gebruiken zij hun slurf om zichzelf nat te spuiten. Volgens dierkundigen in Kenya nemen plaatsen met schaduw en water echter steeds meer af naarmate de groeiende menselijke bevolking steeds meer van het leefgebied van de olifanten in beslag neemt.

Bloedcellen onveranderd

◆ Bij een lijkschouwing die onlangs op een Egyptische mummie werd verricht, door een onderzoekteam dat was verbonden met de faculteit van geneeskunde aan de Wayne-staatsuniversiteit in Detroit (Michigan), werden voor het eerst in tact zijnde leukocyten of witte bloedlichaampjes ontdekt. Rode bloedlichaampjes waren al eerder in een mummie waargenomen. De onderzoekers ontdekten bovendien dat zowel de rode als de witte bloedlichaampjes in deze mummie van, zeg, 2200 jaar oud, geen enkele wijziging in structuur hadden ondergaan. Ze bleken voorts op geen enkele wijze te verschillen van de bloedlichaampjes van hedendaagse personen. Dr. Jeanne M. Riddle, hoogleraar in de pathologie, merkte op: „Bij de bestudering van die cellen kan ik ze aan de hand van dezelfde criteria herkennen als ik zou gebruiken bij de identificatie van die cellen in mijn eigen bloed.”

Nog meer bezwarende feiten tegen roken

◆ In het orgaan van het Canadese Medische Genootschap, de Canadian Medical Association Journal, is nieuwe informatie over roken verschaft. Bezwarende informatie, want men ontdekte dat bij jongere leeftijdsgroepen het sterftecijfer onder degenen die sigaretten rookten, twee- tot driemaal zo hoog lag als onder niet-rokers. Vrouwen blijven evenmin gespaard; 62 percent van de vrouwen die plotseling aan een hartaanval stierven, bestond uit zware rooksters. Hun gemiddelde lag 19 jaar lager dan van vrouwen die niet rookten. Mannen van onder de 65 die het roken opgaven, verminderden het risico van een hartziekte met 50 percent, aldus de Journal.

Leeuwen in gevaar

◆ Het tijdschrift International Wildlife zegt dat er momenteel nog maar zo’n 200.000 leeuwen zijn. Vergeleken met hun aantal slechts vijfentwintig jaar geleden, is dit een achteruitgang van 50 percent. Naar wordt verzekerd, ligt de schuld van de achteruitgang niet bij de jagers, maar worden de dieren door bepaalde Afrikaanse grondbezitters vergiftigd. Ook neemt men in dat werelddeel steeds meer grasland — het tehuis van de leeuw — in gebruik om er vee op te laten grazen. Er is uiting gegeven aan de vrees dat als dit zo blijft doorgaan, er tegen het eind van de eeuw nog maar een paar duizend leeuwen zullen zijn.

Bijen stelen

◆ In sommige gebieden in het westen van de Verenigde Staten komt het stelen van bijen tegenwoordig algemeen voor. De dieven nemen hele korven met duizenden bijen mee. Dit stelen van bijen is klaarblijkelijk winstgevend, want de honingprijzen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. Bovendien is er grote vraag naar bijen voor de bestuiving van bepaalde gewassen. Welke opgang de bijendiefstal maakt, blijkt wel uit het feit dat er in Californië in 1972 300 kolonies werden gestolen, terwijl de dieven er vorig jaar met 3000 kolonies vandoor gingen.

Verbouwen zonder te ploegen

◆ De traditionele manier om graangewassen te verbouwen, is om wat na de oogst is overgebleven onder te ploegen en het jaar daarop een nieuw gewas te zaaien. Momenteel gaat men echter steeds meer gebruik maken van een nieuwe methode die geen grondbewerking vereist. In plaats van in de lente te ploegen, begint het voorbereiden van de bodem de voorgaande herfst, wanneer er een bodembedekkend gewas, zoals rogge, gezaaid wordt. In de lente wordt dit met onkruidbestrijdingsmiddelen gedood en valt dan als halfverrot stro op de grond. Het graan wordt dan met behulp van speciale machines door dit halfverrotte stro heen gezaaid. Het stro houdt vocht vast, voorkomt bodemerosie en belemmert onkruid. Deze methode vindt vooral steeds meer toepassing in streken waar de bodemlaag nogal dun en het land heuvelachtig is. In de Amerikaanse staat Maryland wordt momenteel naar verluidt 60 percent van de graangewassen en 50 percent van de sojabonen volgens deze nieuwe methode verbouwd.

Maagzweren en koffie

◆ Het is heel goed mogelijk dat maagzweerpatiënten cafeïnevrije koffie helemaal niet milder vinden van gewone koffie. Dit werd aangetoond in een onderzoek dat door de universiteit van Pennsylvania werd ingesteld. Het bleek dat beide soorten koffie de afscheiding van maagzuur deden toenemen. De afscheiding was evenwel lager wanneer alleen cafeïne, gelijk aan de hoeveelheid die in gewone koffie voorkomt, ingenomen werd. Hieruit viel af te leiden dat mogelijk een onbekend koffie-ingrediënt voor de hogere hoeveelheid maagzuur bij personen met een maagzweer aansprakelijk is.

In koopkracht gedaald

◆ De Amerikaanse dollar bezit nog maar een kwart van de waarde die hij in 1939 had. Deze dramatische daling is een weerspiegeling van de inflatie die sindsdien heeft aangehouden. In termen van koopkracht koopt men met de dollar dus nog geen kwart van hetgeen men er 37 jaar geleden voor kon krijgen.