Een blik op de wereld
Toename kanker
◆ Normaal neemt in de Verenigde Staten het aantal sterfgevallen ten gevolge van kanker jaarlijks met één percent op de 100.000 inwoners toe. Wegens onverklaarbare redenen echter sprong het in de eerste zeven maanden van 1975, volgens de voorlopige gegevens van het Centrale Bureau voor de gezondheidsstatistiek, met 5,2 percent omhoog. Vergelijkbare cijfers zijn vrijgegeven door een verzekeringsmaatschappij, de Metropolitan Life Insurance Company. Gedurende de eerste helft van 1975 was er een stijging van 6 percent in het aantal verzekerden dat aan kanker overleed, terwijl al jarenlang, sinds 1968, de jaarlijkse toename niet boven de één percent was uitgekomen. De statistieken van deze verzekeringsmaatschappij geven voor de eerste zes maanden een stijging aan van 7 percent in het aantal doden tengevolge van longkanker, vergeleken met diezelfde periode in 1974. De voorgaande gegevens waren gebaseerd op een steekproef van slechts 10 percent uit de sterfgevallen. Niettemin heeft het Amerikaanse Genootschap voor de Kankerbestrijding de huidige toename „ongelooflijk” genoemd, een „verbijsterend mysterie”.
Vogels die leren zingen
◆ Weten vogels instinctief hoe zij moeten zingen? Sommige wel en sommige niet, aldus Dr. Masakazu Konishi van het Californische Instituut voor de Technologie. Hij ontdekte dat vogels zoals de kip en de duif geluiden konden voortbrengen kenmerkend voor hun soort zonder deze ooit van hun soortgenoten gehoord te hebben. Andere echter, zoals de leeuwerik-troepiaal en de witkopmusgors, ontwikkelden vreemde geluiden wanneer ze in isolement werden gehouden. Liet men hun echter een bandopname van het geluid van hun soortgenoten horen, dan zongen ze dat na en onthielden het ook. Weer andere vogels schijnen zichzelf te moeten kunnen horen om te weten of zij het instinctieve zangpatroon volgen dat zich reeds in hun hersenen bevindt. Wanneer ze bij de geboorte doof worden gemaakt, ontwikkelen deze vogels abnormale geluiden.
Welkom voor de muskusossen
◆ Het in armoe verkerende Eskimo-vissersdorp Unalakleet (Alaska) ontving niet zo lang geleden een welkome stimulans voor zijn economie — een kudde muskusossen. De 49 dieren (waarvan er 47 drachtig waren) werden naar het kleine vissersplaatsje van 580 personen gevlogen in het kader van een programma van de Universiteit van Alaska om de muskusos tot huisdier te maken (te „domesticeren”). „In de winderige vrieskou werden de hokken met de ossen door een leger van kinderen uit de vliegtuigen gesleept”, aldus de leider van het programma. De vrolijke en vriendelijke dieren zullen werk verschaffen voor herders en voor vrouwen die artikelen kunnen breien van de zijdeachtige onderwol, waarnaar grote vraag bestaat.
Mensen die dierenvoer eten
◆ Volgens „voorzichtige schattingen”, aldus Dr. E. H. Peeples, assistent-hoogleraar aan de Commonwealth-universiteit van Virginia, „maakt dierenvoer een belangrijk deel uit van de voeding van minstens 225.000 Amerikaanse gezinnen”. Ongeveer een miljoen mensen zijn er naar verluidt bij betrokken. Hoewel de conclusies van Dr. Peeples niet zijn gebaseerd op statistische gegevens, heeft hij een aanzienlijke hoeveelheid feitenmateriaal weten te vergaren waaruit valt op te maken dat veel mensen uit noodzaak dierenvoedsel eten. Volgens een rapport, in 1974 uitgegeven door de Voedingscommissie van de Senaat, wordt „een derde van het honde- en kattevoer dat in achterbuurten wordt gekocht door mensen gegeten”. Ofschoon dat cijfer meer was gebaseerd op een „wetenschappelijke schatting” wijst zulke informatie wel indringend op de ellende en armoede waaronder veel mensen leven.
Vreemde medeplichtige
◆ Toen een eigenaar van een drankzaak in Brooklyn thuis opmerkte dat het stille alarmsysteem in zijn winkel in werking was getreden, haastte hij zich naar zijn zaak om te kijken wat er aan de hand was. Daar greep hij een man in de kraag die er net met een kist sterke drank vandoor wilde gaan. Maar hoe had de dief door de gebroken winkelruit bij de etalage kunnen komen, aangezien het winkelraam door een ijzeren traliewerk beschermd werd? De politie loste het raadsel op. „Van onder zijn jas kwam een staart te voorschijn”, vertelde een politieagent. „Toen wij hem bevalen zijn jas open te doen, kwam er een klein aapje met een lange ketting om zijn nek voor de dag.” Het wollige, nauwelijks twintig centimeter grote slingeraapje Lilly was door het traliewerk gekropen en had de flessen aangegeven. „Pas 14 maanden oud en dan al een strafregister”, merkte de New York Daily News over haar op.
Vrijheid in gevaar
◆ Een steeds groter deel van de vier miljard mensen waaruit de wereldbevolking momenteel bestaat, komt onder dictatoriaal bestuur te leven. In U.S. News & World Report stond hierover: „Het afgelopen jaar (1975) was een ramp voor mensen die naar vrijheid streven. Begin 1976 genoot slechts één op de vijf personen in de 158 landen en 51 gebieden op aarde volledige politieke en burgerlijke rechten. Een jaar daarvoor werd één op de drie als vrij beschouwd.”
Kloof wordt breder
◆ Uit de World Bank Atlas blijkt dat de kloof tussen rijke en arme landen steeds breder wordt. De jaarlijkse produktie is in de industrielanden gegroeid tot een gemiddelde van $4550 per hoofd van de bevolking, maar voor één miljard mensen die in de armste landen leven, is de gemiddelde produktie slechts $116. In die landen is de economische vooruitgang grotendeels ongedaan gemaakt door factoren als inflatie, de grote toename van de bevolking, of door oorlogen, zoals in Zuidoost-Azië en door de droogte, zoals in Afrika.
Bevestiging van gruweldaden
◆ Dat Jehovah’s Getuigen in Malawi wreed worden vervolgd, krijgt van alle kanten steeds meer aandacht. In een ingezonden brief in de Londense Observer, schreef R. E. S. Cook uit Manchester, die in Malawi had gewerkt, het volgende: „Mijn ervaring laat er geen twijfel over bestaan dat ten eerste de berichten wezenlijk nauwkeurig zijn en dat er ten tweede, net als tevoren, van officiële zijde weer niets zal worden gedaan om deze onschuldige en weerloze mensen te helpen. Dat er vervolging plaatsvond kon ik opmaken uit regeringsdossiers (de maandelijkse rapporten van de Districtscommissarissen naar het kantoor van de president).” Terwijl hij daar was, bezocht hij een conferentie van de Parlementaire Gemenebest-associatie en sprak daar met afgevaardigden. Hierover merkte hij op: „In de wandelgangen was de vervolging van Jehovah’s Getuigen een belangrijk gespreksonderwerp, maar in het openbaar, in de conferentiezaal, werd er met geen woord over gerept. Een Amerikaan — directeur van de Bunda-Landbouwhogeschool — had de moed om zich uit te spreken tegen de vervolging die op zijn campus plaatsvond. Hij werd het land uitgezet.”
Enzym tegen slangebeet
◆ Het enzym trypsine is naar verluidt met succes ter behandeling van slangebeten gebruikt. Slachtoffers van slangebeten sterven doordat de werking van hun zenuwstelsel door proteïnemoleculen in het gif van de meest gevreesde gifslangen (behorend tot de familie Elapidae, zoals mamba’s en cobra’s) verlamd raakt. Trypsine breekt dergelijke moleculen echter af. Alle proefdieren die binnen vijftien minuten met een dosis van dit enzym werden ingeënt, overleefden de werking van het vergif. Minstens de helft van de dieren bleef in leven als ze vijftig minuten nadat ze gebeten waren, trypsine kregen toegediend. In een commentaar op deze bevindingen, welke in een Chinees wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd stonden, schreef The Journal of the American Association: De antigiffen of antiserums tegen slangegif zijn duur, niet altijd direct beschikbaar en kunnen ernstige reacties oproepen. Het eenvoudigweg injecteren met trypsine in de omgeving van de beet is een waardevolle toevoeging aan de beschikbare behandelingsmethoden van beten van de Elapidae.
Jongeren die de Kerk verlaten
◆ Bij een onderzoek aangaande het kerkbezoek van katholieke jongens en meisjes in Southwark, Engeland, bleek dat bijna de helft na hun vijftiende jaar niet meer naar de kerk gaat. Het rapport, opgesteld door een rooms-katholiek geestelijke, spreekt over een „alarmerende snelheid” waarmee personen van tussen de 14 en 30 in Engeland en Wales de Kerk verlaten.
De school en TV-kijken
◆ Bij een opinie-onderzoek onder leerlingen van middelbare scholen in New Haven, in de Amerikaanse staat Connecticut, bleek dat de gemiddelde tiener daar meer tijd voor de TV doorbracht dan voor school: zeven uur voor de buis en 5 lesuren op school. Een verrassend hoog percentage gaf toe 10 uur per dag voor de TV door te brengen. Bij het onderzoek bleek een definitief verband te kunnen worden gelegd tussen de behaalde resultaten en de hoeveelheid tijd die aan kijken werd besteed. De betere leerlingen waren degenen die minder tijd voor de beeldbuis doorbrachten en ook selectiever waren met betrekking tot de programma’s waarnaar ze keken.
„Ballet-pijn”
◆ Mogen de sprongen en andere inspannende verrichtingen van balletdansers- en danseressen moeiteloos lijken te worden uitgevoerd, in werkelijkheid worden ze vaak verricht ondanks de brandende pijn van gescheurde banden, eeltinfecties en gebroken botten. Dr. E. H. Miller, een orthopedisch chirurg in Cincinnati berichtte bijvoorbeeld hoe bij een mannelijke danser, die voor een andere kwaal was gekomen, werd ontdekt dat hij negen voetbeentjes had gebroken. Een ballerina met een verstuikte enkel bleek in haar kuitbeen negen fracturen te hebben. Een andere danser die hij onderzocht slikte 21 pijnstillende middelen om de pijn te kunnen verdragen.
Verzakkende steden
◆ Venetië daalt niet langer (Ontwaakt! 22/2/76) maar uit de berichten blijkt dat Parijs en steden in Japan dat wel doen. Als een honingraat vertakken de gipsmijnen, die reeds dateren uit de Middeleeuwen en het oorspronkelijke bouwmateriaal voor Parijs leverden, zich onder een tiende deel van de stad. „Wij weten allemaal dat Parijs is gebouwd op een laag Zwitserse kaas”, aldus een stadsfunctionaris. Wegens het ernstige gevaar voor ineenstorting waren in het betrokken gebied nieuwe bouwprojecten enige tijd verboden.
In Japan bericht de Daily Yomiuri dat grondverzakkingen die te wijten zijn aan „het overmatig wegpompen van grondwater . . . een nationaal verschijnsel zijn geworden”. In sommige stedelijke gebieden zou de grond jaarlijks wel tien tot twintig centimeter zakken. ’Wegen worden onbegaanbaar . . . muren, vloeren en kozijnen breken . . . bruggen en betonconstructies zijn verwrongen en ondergrondse leidingen breken’, aldus het bericht in de krant.
Bomenklimmende hond
◆ Een jonge hond, een kruising tussen een Duitse herder en een poolhond, speelde in het Golden Gate Park van San Francisco vaak met een tamme eekhoorn. De hond leerde van de eekhoorn klimmen. Nu hij eenmaal volgroeid is, „wandelt hij met gemak over takken die wel 12 meter boven de grond hangen”, aldus de New York Times. Zijn eigenaars hebben voor hem een „klimvergunning” bij het parkbestuur moeten aanvragen.