Het water dat u drinkt

’DRINKWATER’, zo schreef Leonardo da Vinci eens, ’kan zowel gezond als ongezond zijn, laxerend, zwavelig, treurig, slecht, rood, geel, groen, zwart, blauw, vies, vet en dun.’

Het water dat u thans drinkt, zal waarschijnlijk nog maar weinig van deze kenmerken bezitten. Toch schijnen er volgens de berichten ook in onze tijd nog een half miljard mensen voortdurend ziek te zijn van het water dat zij drinken. Tien miljoen per jaar schijnen er zelfs aan te sterven.

Zelfs de „ontwikkelde” landen, die trots zijn op hun „veilige” water, blijken tot veler verrassing plotseling met waterproblemen te kampen te hebben. De moderne landbouw en industrie besmetten de bronnen van ons drinkwater met een toenemende reeks moeilijk te verwijderen en op zichzelf gevaarlijke chemicaliën. „Het lijkt wel of door alles wat het leven gemakkelijker maakt, het water viezer wordt”, aldus een Amerikaanse expert op een hoorzitting van de Senaat over dit probleem.

Het leven ervan afhankelijk

Ondanks deze problemen blijft water echter een van de wonderlijkste en belangrijkste elementen die we kennen. Het aardse leven is erop gebaseerd. In de meeste levensvormen neemt het de belangrijkste plaats in. Het menselijk lichaam is wel eens beschreven als „een wandelende zak van hachelijk verpakte vloeistoffen”. Naar het gewicht gerekend bestaat u voor ongeveer twee derde uit water, evenals dit met drie vierde van uw hersenen en spieren het geval is.

Het is dan ook duidelijk dat leven het beste floreert binnen het smalle temperatuurgebied waarin water een vloeistof is. Vrijwel nergens anders in het universum acht men echter het bestaan van zulk een omgeving waar leven zou kunnen voorkomen, waarschijnlijk. Hoewel geleerden speculeren over mogelijk miljoenen planeten elders in het heelal, vraagt het boek Water: The Web of Life zich af:

„Naarmate we beter beseffen hoe ongewoon de omstandigheden op aarde in wezen zijn . . . gaan we ons afvragen of er onder zelfs miljoenen planeten een duplicaat van de aarde te vinden zou zijn. . . . Naar het zich laat aanzien is er een zeer bijzondere reeks van gebeurtenissen nodig voor het ontstaan van een planeet met vloeibaar water op haar oppervlak.”

Hoe opmerkelijk water wel is, laat zich duidelijk illustreren aan de hand van de functie die het in uw eigen lichaam vervult.

Water binnen in u aan het werk

Waar we dan als eerste op stuiten, is onze belangrijke levensvloeistof, bloed, dat voor vier vijfde uit water bestaat en met dit water over een ideale basis beschikt. Water heeft namelijk unieke eigenschappen. Er lossen bijvoorbeeld meer stoffen in op dan in enige andere vloeistof. Het kan ook vrijelijk in beide richtingen door de celwanden heen bewegen, en daarbij levensbelangrijke chemicaliën met zich meevoeren. Terzelfder tijd dient het binnen de cellen als medium voor allerlei ingewikkelde chemische reacties.

Deze reacties „verbranden” de brandstof die uw voedsel levert, en wekken, evenals de verbrandingsreacties in een automotor, warmte op. Hoe ons lichaam dan toch een constante temperatuur van 37 °C weet te handhaven? Water! Was het water in ons lichaam een andere vloeistof — kwik bijvoorbeeld — dan zou de warmte van uw cellen uw lichaamstemperatuur 30-maal zo snel doen stijgen als nu! Water moet veel meer warmte toegevoerd krijgen om een zelfde stijging in temperatuur te ondergaan dan de meeste andere stoffen.

Ook op andere manieren draagt het water in ons lichaam echter tot een constante lichaamstemperatuur bij. De snelle circulatie van het bloed houdt de warmte betrekkelijk evenredig over het lichaam verdeeld, en voert de overtollige hitte snel af naar uw huid, waar het aan de buitenlucht kan worden afgestaan. Aan de andere kant is er in het water van uw lichaam zoveel warmte opgeslagen dat ook wanneer u het koud hebt, de uiteinden van uw ledematen van welkome verwarming kunnen profiteren.

Ondanks echter dit opmerkelijke systeem, raakt uw lichaam meestal toch nog niet voldoende snel de warmte kwijt die het opwekt. Daarvoor moet een andere eigenschap van water in de strijd worden gebracht — verdamping. Hoe dit van nut is?

Wel, wanneer één liter water verdampt, absorbeert het ongeveer 1100-maal zoveel warmte als wanneer het één graad in temperatuur stijgt! Dit afkoelingseffect bemerkt u heel duidelijk wanneer een licht briesje langs uw vochtige huid strijkt. Het vocht verdampt en onttrekt warmte aan uw lichaam. Ongemerkt verlaat zo via de huid en de adem uit uw longen dagelijks een liter water door verdamping uw lichaam, en daarmee tevens een grote hoeveelheid overtollige warmte.

Wanneer op een warme dag uw activiteiten het normale gaan overschrijden, scheiden uw zweetklieren echter veel meer vocht af, misschien wel een paar liter op één dag. Elke hoeveelheid die daarvan verdampt, in plaats van naar beneden te druppen, voert immense hoeveelheden warmte af — werkelijk een grandioos koelsysteem!

Uw behoefte aan water

Gezien het feit dat water zo’n belangrijke rol vervult bij de instandhouding van ons bestaan, zullen we ons lichaam er goed van voorzien willen houden. Mag iemand dan al tachtig dagen zonder voedsel kunnen, maar weinigen zullen het langer dan tien dagen zonder water kunnen stellen. Na reeds een kleine daling van de normale waterhoeveelheid, gaat u zich dorstig voelen. Eén of twee percent watertekort kan al een kwellende ervaring zijn. Een tekort van 5 percent veroorzaakt een uitgedroogde mond en tong en een verschrompeling van de huid. Men krijgt hallucinaties. Een verlies van 15 percent is meestal dodelijk.

Uw lichaam verliest constant water. Behalve de liter die door verdamping via uw huid en longen verloren gaat, wordt nog eens anderhalve liter per dag door uw nieren en darmen afgescheiden. En behalve dat moet ook het water dat men door transpiratie en zelfs huilen verliest, gevoegd worden bij de normale twee-en-een-half tot drie liter die elke dag om vervanging vragen.

Betekent dit nu dat u elke dag drie liter water moet drinken? Wanneer u niet ernstig transpireert, nee. Een derde van het water dat u nodig hebt, ontvangt u feitelijk al door het eten van „vast voedsel” dat vaak grotendeels uit water bestaat. Zelfs brood is voor een derde water. Interessant is ook dat uw eigen lichaamscellen per dag bijna een halve liter water (H₂O) chemisch vervaardigen door de waterstof (H) in uw voedsel als brandstof te gebruiken en met zuurstof (O) tot H₂O te verbranden.

U zult dus misschien maar vijf of zes glazen vloeistof (melk, koffie, vruchtesap of gewoon water) per dag hoeven te drinken. Genoeg drinkbaar water verschaffen is echter een hele onderneming, hoe overvloedig water ook op de aarde mag voorkomen. Omdat er namelijk zo gemakkelijk allerlei stoffen in oplossen, is water niet altijd veilig zonder zuivering te drinken.

Water drinkbaar maken

Drinkwater is maar zelden in chemische zin „rein” of „schoon” te noemen. Altijd zijn er wel gassen of mineralen in opgelost. Water drinkbaar en plezierig van smaak maken, vereist niet de verwijdering van alle onzuiverheden. Bepaalde stoffen die onmisbaar zijn voor een goede gezondheid en goede smaak, treft men vaak zelfs van nature in goed drinkwater aan.

Zoet grondwater, verkregen uit bronnen en putten is vaak — hoewel niet altijd — veilig drinkbaar, dank zij de filtratie en zuivering die het ondergaat bij de doorsijpeling van zandlagen en poreuze rotsbodem. Zelfs zoet oppervlaktewater bezit zelfreinigende eigenschappen. Stromend water heeft een afbrekende werking op alle afval die erin terechtkomt; het wordt opgelost en verdund tot onschadelijke hoeveelheden, terwijl de zwaardere deeltjes zich als bezinksel afzetten. Wind en kolkingen werken mee aan de beluchting van het stromende water, waardoor ongewenste afvalgassen worden verdreven en zuurstof wordt opgenomen.

De in water opgeloste zuurstof is belangrijk voor een verbazingwekkend „verteringsproces” dat zich stapsgewijs in zowel stilstaand als stromend water voltrekt. Soms worden afvalstoffen rechtstreeks geoxydeerd of „verbrand” en daardoor geneutraliseerd, in de meeste gevallen echter ondersteunt de zuurstof bacteriën die afvalstoffen tot ongevaarlijke produkten reduceren.

Bij de voortzetting van dit proces verteren kleine levensvormen op hun beurt weer de bacteriën, aldus zorgend voor een verdere reiniging van het water. Het zonlicht dringt nu gemakkelijker door en bevordert de groei van groene algen, die eveneens bepaalde vervuilingsprodukten verteren en bij dit proces weer veel zuurstof afstaan. Kleine waterdieren voeden zich met de algen en voltooien zo de „verteringskringloop”. Zoet water blijkt dus in de loop van de tijd een zelfreinigende werking te bezitten.

Maar zelfs dit prachtige systeem kan aan indigestie gaan lijden, net als u, wanneer u te veel verkeerde dingen eet. Regenwater afkomstig van bouwland, is vaak beladen met chemische meststoffen en restanten van verdelgingsmiddelen. Reeksen afvalprodukten van de industrie voegen zich daarbij, in steeds nieuwe gedaanten, waardoor onze waterbekkens verstikt raken met een verscheidenheid en een hoeveelheid chemicaliën die het natuurlijke reinigingsvermogen vaak te boven gaan. Zelfreiniging is dan ook „op zijn best een halve waarheid geworden”, aldus de publikatie Preventive Medicine and Public Health (Preventieve geneeskunde en de volksgezondheid). „Maar al te vaak is het in het verleden aangegrepen om het toelaten van onveilig water goed te praten.” Thans is het zo dat bijna alle gemeenschappen in ontwikkelde landen hun water voor gebruik op de een of andere manier moeten behandelen.

Vaak volgt men daarbij de methoden van de natuur. Aëratie of beluchting is meestal de eerste stap bij een gewone waterzuivering. Door sproeiing van het water, door er luchtbellen doorheen te blazen, of het langs een cascade (watervaltrap) te voeren, laat men het zoveel mogelijk reinigende zuurstof opnemen. Daarna worden er bepaalde chemicaliën toegevoegd die bacteriën en verontreinigingen tot „samenvlokking” brengen, coagulatie genoemd, een proces dat de natuurlijke neerslag van vaste deeltjes versnelt en tijdens de bezinking zijn voltooiing vindt. Daarna volgt de filtratie, gewoonlijk door zandfilters, om de resterende vlokken en meeste andere verontreinigingen te verwijderen. Ten slotte wordt door desinfectie het restant aan levende organismen voor het grootste deel gedood, hetgeen gewoonlijk met behulp van chloor gebeurt.

Problemen bij de waterbehandeling

Mocht u denken dat dit bovenstaande proces grondig genoeg is om alle gevaarlijke stoffen uit uw drinkwater te halen, dan bent u te optimistisch. Het Amerikaanse Bureau voor de Milieubescherming (EPA) heeft bij recente proefnemingen vastgesteld dat in sommige steden allerlei chemicaliën in kleine hoeveelheden toch nog de kraan van de woonhuizen bereiken. Van enkele is zelfs bekend dat ze kanker veroorzaken. En de ironie van het lot wil dat diverse hiervan verbindingen zouden zijn van het chloor dat juist wordt toegevoegd om het water veilig te maken!

Sommige doktoren komen zelfs met bewijsmateriaal aandragen waaruit zou blijken dat chloor de vorming van cholesterol in de menselijke bloedvaten in de hand zou werken, waardoor hartaanvallen kunnen optreden. De arts J. M. Price verklaart in zijn boek Coronaries/Cholesterol/Chlorine (Kransslagaders/Cholesterol/Chloor) dat het „een van de grootste paradoxen in de opgetekende geschiedenis is” dat een openbare-gezondheidsmaatregel waardoor zoveel levens zijn gered, „ook zonder meer verantwoordelijk moet worden geacht voor zoveel chronische kwalen op latere leeftijd”.

Zulke conclusies worden weliswaar betwist, maar toch zijn er honderden steden in Europa, Rusland, Canada en Japan die inderdaad andere zuiveringsmethoden prefereren. Nice (in Frankrijk) gebruikt bijvoorbeeld al zestig jaar ozon in plaats van chloor om water te zuiveren; Parijs doet dit vanaf 1968. Ozon is een onstabiele vorm van zuurstof die chemisch heftig in water reageert en snel alle onreinheden oxydeert zonder restanten ozon achter te laten.

Anderen zijn voorstanders van actieve-koolfilters in plaats van of in aanvulling op het gebruik van gewone zandfilters. Actieve kool oefent een unieke chemische „kleefkracht” op ongerechtigheden uit. Een kilo wordt geacht meer dan 700.000 vierkante meter actief oppervlak te bezitten voor de „adsorbering” van ongerechtigheden. Veel Amerikaanse milieudeskundigen dringen thans aan op de toepassing van soortgelijke methoden.

Water als medicijn

Dient men burgers te onderwerpen aan een massale medische behandeling via hun drinkwater? Die vraag zit tegenstanders van fluoridering nog steeds hoog, ook al word gefluorideerd water nu reeds door vele mensen gedronken — in de V.S. door zelfs de helft van de bevolking. Kinderen die dit water drinken, blijken volgens de rapporten slechts voor de helft of een derde van de normale mate aan cariës te lijden.

De tegenstanders wijzen echter op het feit dat de meeste mensen geen profijt van de fluoridering trekken, omdat het, zoals algemeen wordt toegegeven, alleen de jongeren baat verschaft. Bovendien, zo argumenteren zij, drinken sommigen meer water dan anderen, waardoor zij automatisch aan grotere gevaren worden blootgesteld, gevaren die volgens de beweringen kunnen uiteenlopen van mongolisme tot kanker en een verkorte levensduur. En hoewel de meeste medische deskundigen zulke beschuldigingen tegenspreken, wensen de tegenstanders van fluoridering vrij te zijn in hun keus.

Sommige mensen zijn voor de veiligheid zelfs op flessewater overgestapt. Bij recente onderzoekingen is echter komen vast te staan dat ook alle flessewater niet vanzelfsprekend als veilig kan worden beschouwd. De aanbeveling van een arts is om al uw drinkwater eerst te koken ten einde de chloor eruit te verdrijven. Andere schadelijke stoffen kan men met koken echter niet verjagen.

Een evenwichtige zienswijze

Het is dus verstandig een evenwichtige kijk te hebben op het water dat we drinken. Wat we kunnen doen om de zuiverheid ervan veilig te stellen, is beperkt. De lucht die we inademen is in bepaalde streken zo vervuild, dat het leven er stellig door wordt bekort, maar het dragen van gasmaskers is toch onpraktisch.

Dus in plaats van ons door zulke situaties uit het evenwicht te laten brengen en onze kijk op het leven te laten verstoren, doen we er verstandig aan ze te zien als een bewijs dat menselijke systemen falen wanneer er niet in harmonie wordt gewerkt met de prachtige, systemen en kringlopen in de natuur. Terzelfder tijd kunnen we er echter verzekerd van zijn dat de Ontwerper van deze natuurlijke systemen er spoedig voor zal zorgen dat ze weer in overeenstemming met zijn voornemen functioneren, wanneer hij degenen zal „verderven die de aarde [en haar water] verderven”. — Openb. 11:18.

Dan zullen de wateren van de aarde het leven in stand houden zonder ooit nog smart, ziekte of de dood te veroorzaken. Passenderwijs wordt Gods toekomstige voorziening voor eeuwig leven op aarde dan ook afgebeeld als een „rivier van water des levens, helder als kristal”. „Een ieder die dorst heeft, kome; een ieder die wil, neme het water des levens om niet.” — Openb. 21:1-5; 22:1, 17.