Ontdek de waarde van gekiemde zaden
ZOU u graag het hele jaar door over verse groenten of hun vervanging willen beschikken tegen een fractie van wat u er normaal bij de winkel voor betaalt? Zou u graag altijd verzekerd zijn van de nodige vitamines, sporenelementen, enzymen en eiwitten in uw voedsel? Zou u graag enkele van uw gerechten een nieuwe smaak en samenstelling geven? En zou u graag uw kinderen, ook de hele kleintjes al vanaf vijf jaar, een interessante, nuttige en ook leerzame taak willen toebedelen? Probeer dan eens de mogelijkheden uit die het „telen” van gekiemde zaden (in de vorm van bonen en granen) u te bieden heeft.
De voedingswaarde van gekiemde zaden staat buiten kijf. Diverse gekiemde zaden blijken volgens de bevindingen van onderzoekers zelfs 50 tot 1350 percent meer van bepaalde vitamines, sporenelementen en enzymen te bevatten dan die zelfde zaden in gedroogde toestand. Gekiemde zaden zijn zelfs doeltreffender bestrijders van scheurbuik gebleken dan citroenen. Of bent u geïnteresseerd in weinig calorieën?
Wel, gekiemde zaden bevatten duidelijk minder koolhydraten, en dus ook minder calorieën, en meer eiwitten dan niet uitgelopen zaden. Spruiten worden zelfs „compleet” voedsel genoemd, en wel in die zin dat zij de essentiële aminozuren bevatten die ontbreken in gewoon gedroogde zaden. In de Amerikaanse staat Utah wist een gezin van zeven personen gezond en wel in leven te blijven op een dieet van uitsluitend gekiemde zaden. Wat tevens niet over het hoofd gezien mag worden, is het feit dat u zich bij het kweken van uw eigen gekiemde zaden geen zorgen over chemische toevoegstoffen en conserveringsmiddelen hoeft te maken.
Ontkiemde zaden hebben bovendien als grote voordeel dat ze zo goedkoop zijn. Voor de diverse soorten bonen en andere zaden kan men rekenen op een prijs die tussen de 1 en 3 gulden per half kilo ligt. De populairste kiembonen zijn de Chinese „katjang idjo’s” die de bekende taugé in de loempia leveren; deze zijn voor minder dan twee gulden per half kilo te verkrijgen. Hoeveel taugé gaat zo’n hoeveelheid bonen echter leveren? Vier kilo, achtmaal zoveel! Hetgeen betekent dat wanneer er vier maaltijden uit een half kilo gaan, de prijs van de taugé neerkomt op maar ongeveer 6 cent per maaltijd. Al hun voedsel had die familie in Utah van zeven personen in zes maanden slechts ƒ 140 gekost!
En wanneer u een huisvrouw bent, die graag variatie in haar maaltijden brengt, zijn kiembonen helemaal ideaal; uw gerechten krijgen als het ware iets exotisch. In de stad New York worden in Chinatown elke dag vijf ton kiembonen „geoogst” voor de ongeveer 2000 Chinese restaurants in New York. Kiembonen zijn door hun knapperige en toch malse samenstelling heel plezierig eten. De Chinese loempia zou erg zwaar zijn wanneer hij niet vol taugé zou zitten.
Uw eigen bonen kiemen
Zij die wel ontkiemde bonen willen eten, maar geen tijd of zin hebben ze zelf te kweken, kunnen natuurlijk altijd naar de winkel gaan, als ze daar voorradig zijn, maar dat is een groot ALS.
Dit laten uitspruiten van zaden roept herinneringen op aan wat God tot het eerste mensenpaar in de tuin van Eden zei: „Ik heb u alle zaaddragende plantengroei die op de oppervlakte van de gehele aarde is . . . gegeven. U diene het tot voedsel” (Gen. 1:29). Het is de levenskracht in bonen en granen die voor de grote voedingswaarde verantwoordelijk is, maar ze is sluimerend totdat er aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan. Een van die voorwaarden is een bepaald vochtgehalte. Ook nodig is een juiste temperatuur, tussen de 21 en 27° Celsius. De twee andere vereisten zijn: een goede ventilatie en duisternis; dit laatste is nodig om de kiemplantjes smakelijk en zacht te houden.
Wat hebt u nodig om zaden te laten ontkiemen? Als minimum een grote kruik of fles (1 à 2 liter) met erg wijde opening, een stuk kaasdoek om de opening af te dichten, een rubber ring en een schotel, een gebaksschotel bijvoorbeeld.
Tot de bonen en granen die u kunt gebruiken, behoren lucerne (dat hoewel duurder, u ook meer kiemplantjes per kilo levert omdat de zaden zo klein zijn), alle soorten bonen, witte bonen, sojabonen, de reeds genoemde „katjang idjo” en dergelijke, linzen, gierstzaden, zaden van rode klaver, rogge, tarwe en zoete maïs. Sommige kunt u misschien op de hoek bij de kruidenier bemachtigen, voor andere zult u een speciale gezondheidswinkel moeten binnenstappen of een echte zaadhandel. Koopt u bij de laatste, vergewis u er dan altijd zorgvuldig van dat de zaden die u koopt niet met een insekticide zijn behandeld.
Als beginner kunt u het beste gaan experimenteren met de Chinese „katjang idjo” (indien die beschikbaar zijn). Als eerste laat men ze een nacht lang weken in warm water (in Chinatown gebruiken ze heet water). Begin met een kwart kop bonen in een halve liter water.
Tegen de morgen heeft dit water bepaalde mineralen opgenomen, die u waarschijnlijk niet zomaar weg wilt gooien. U kunt het water gebruiken om mee te koken of voor het begieten van uw planten. Na het water te hebben afgegoten, spoelt u de bonen met schoon water na en kiept ze daarna in de kruik of fles; dek de opening af met de kaasdoek en bevestig deze met de rubber ring. Plaats de fles of kruik in schuine stand op een schotel om te verhinderen dat een van de bonen of zaden in water komt te liggen (zie er ook op toe dat de bonen uitgespreid liggen, en niet op elkaar). Zet het geheel daarna in een donkere ruimte, of overdek het met een doek om geen licht toe te laten. Laat ’s middags water door de kaasdoek lopen en giet het daarna weer af; doe ’s avonds hetzelfde en herhaal dit driemaal per dag tot de kiemen vijf of meer centimeter zijn gegroeid. Dit spoelen is nodig om de giftige stoffen af te voeren die zich bij het groeien ontwikkelen. Een gegadigde voor dit karweitje zal niet moeilijk te vinden zijn; de kiemplantjes te zien groeien en te mogen verzorgen, vindt bijna elk kind interessant.
De kruik-methode is wel verreweg de eenvoudigste. Om tegelijkertijd meer verschillende soorten kiemplanten te kunnen laten groeien en ruimte te sparen, maken sommigen wel kleine houten bakken van 15 bij 4 bij 6 1/2 centimeter, met gaten in de bodem die op elkaar kunnen worden gestapeld, met de onderste bak licht hellend in een glazen of metalen bak. Bewater alleen de bovenbak. De andere krijgen dan vanzelf water. Doe dit viermaal per dag. Anderen maken een rechthoekige, opstaande rand zonder bodem, van 40 bij 30 bij 25 centimeter, die ze zo’n 7,5 centimeter diep in de aarde steken; daar doen ze de zaden of bonen in en bedekken deze met een dun laagje aarde; op de bak ligt een deksel dat wel lucht maar geen licht toelaat. Breng er een bodem in aan en u kunt ook binnenshuis uw zaden in aarde laten kiemen. Deze methode vereist geen enkele aandacht; men moet er alleen aan denken op tijd te oogsten. Volgens zeggen bevatten deze kiemplantjes nog meer voedingsstoffen dan de alleen met water gekweekte. Een paar uur in de zon nadat de kiemplantjes groot genoeg zijn om ze te eten, zal ze van wat extra bladgroen voorzien.
Wat de methode betreft om ze op te dienen; de eenvoudigste en voedzaamste manier is ze rauw op te dienen, alleen of in combinatie met andere groenten, uien of de een of andere dressing. De handigste methode daaraanvolgend is ze licht te bakken met uien. En natuurlijk kunt u ze bij elke groente voegen die u maar wenst, terwijl ze ook ei-, vlees-, of visgerechten met extra voeding en variatie kunnen verrijken.
Ja, gekiemde zaden, reeds lang een Chinese delicatesse, beginnen nu ook elders steeds meer waardering te vinden en zijn ten zeerste aan te bevelen wegens hun voedingswaarde, zuinigheid en smaak.